KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 12.
Na podstawie wykresu stężenia BZT5 w badanej rzece określ, na którym kilometrze nastąpił zrzut ścieków o największym ładunku.
Ilustracja przedstawia wykres liniowy, który obrazuje zmiany stężenia BZT5 (biochemiczne zapotrzebowanie tlenu w ciągu 5
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Największy ładunek zrzutu ścieków wnioskuje się z miejsca, w którym na wykresie BZT5 pojawia się najwyższe maksimum (największy skok/peak wartości) wzdłuż kilometrażu rzeki.
Na przedstawionym wykresie najwyższe stężenie BZT5 przypada na 28 km, więc tam nastąpił zrzut o największym ładunku.

Pełne wyjaśnienie:

BZT5 (biochemiczne zapotrzebowanie tlenu po 5 dniach) jest wskaźnikiem opisującym ilość biodegradowalnej materii organicznej w wodzie. W praktyce im wyższe BZT5, tym większe zużycie tlenu przez mikroorganizmy rozkładające zanieczyszczenia organiczne, co zwykle wiąże się z dopływem ścieków bytowych/komunalnych lub innych ścieków bogatych w substancje organiczne.

W zadaniu należy wykorzystać umiejętność interpretacji wykresu: oś stężeń BZT5 pokazuje poziom zanieczyszczenia, a oś kilometrażu wskazuje położenie wzdłuż biegu rzeki. Zrzut ścieków o największym ładunku w typowym ujęciu zadaniowym identyfikuje się jako punkt, w którym na profilu wzdłużnym pojawia się najwyższe maksimum stężenia BZT5 (najwyższy "pik" lub najwyższa wartość na wykresie), bo oznacza to najsilniejsze pogorszenie warunków tlenowych wody w badanym przekroju.

Odpowiedź "28" jest poprawna, ponieważ właśnie przy 28 kilometrze wykres osiąga najwyższą wartość BZT5. Pozostałe propozycje (13, 11, 35) są niepoprawne, bo odpowiadają punktom, w których BZT5 jest niższe niż w maksimum: mogą wskazywać mniejsze lokalne wzrosty, odcinki przed zrzutem albo miejsca, gdzie następowało już rozcieńczenie i samooczyszczanie rzeki.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi prześledź cały wykres od początku do końca i dopiero potem zaznacz kilometr odpowiadający najwyższemu punktowi krzywej. Unikniesz błędu polegającego na wybraniu pierwszego zauważonego piku lub pomyleniu odczytu osi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
BZT5 to biochemiczne zapotrzebowanie tlenu oznaczane po 5 dniach. Informuje, ile tlenu zużyją mikroorganizmy na rozkład biodegradowalnej materii organicznej w wodzie. Wyższe BZT5 zwykle oznacza większe zanieczyszczenie organiczne i ryzyko deficytu tlenu.
Zrzut ścieków bogatych w związki organiczne powoduje nagły wzrost "pokarmu" dla mikroorganizmów, a więc i wzrost zapotrzebowania na tlen. Na wykresie wzdłuż rzeki często widać to jako skok lub pik BZT5 w miejscu dopływu ścieków.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych wskazuje się punkt o najwyższym maksimum na profilu BZT5 (najwyższy punkt krzywej). Następnie odczytuje się z osi poziomej kilometraż rzeki odpowiadający temu maksimum.
Ładunek to ilość zanieczyszczenia wprowadzana w jednostce czasu (zależna od stężenia i przepływu). W praktyce terenowej do pełnej oceny trzeba znać także przepływ, ale w zadaniach opartych wyłącznie o wykres stężeń najczęściej przyjmuje się, że większe stężenie oznacza większy wpływ zrzutu.
Nie zawsze, bo ładunek zależy także od przepływu wody i ścieków. Jednak jeśli w zadaniu podano wyłącznie wykres stężenia BZT5, to zwykle oczekuje się wskazania miejsca o najwyższym maksimum stężenia jako "największego" zrzutu w sensie oddziaływania na jakość wody.
Najczęstsze są: pomylenie osi (odczyt z niewłaściwej skali), wybranie pierwszego zauważonego piku bez sprawdzenia całej krzywej oraz odczytanie wartości "około" zamiast dokładnego punktu oznaczonego na osi kilometrażu.
Zrzut ścieków częściej daje nagły, wyraźny skok wartości w krótkim odcinku. Naturalne wahania bywają łagodniejsze i rozciągnięte w czasie/przestrzeni. W praktyce potwierdza się to innymi wskaźnikami (np. tlen, przewodność) i kontrolą źródeł w terenie.
Po zrzucie ścieków BZT5 może stopniowo maleć na skutek rozcieńczenia, sedymentacji części materii oraz procesów samooczyszczania. Dlatego za miejscem maksimum często widać trend spadkowy, o ile nie pojawiają się kolejne dopływy zanieczyszczeń.
W praktyce monitoringu często analizuje się też ChZT, tlen rozpuszczony, azot i fosfor (formy biogenów), zawiesinę ogólną, przewodność, pH oraz temperaturę. Zestawienie kilku wskaźników pomaga odróżnić ścieki bytowe od innych źródeł zanieczyszczeń.
Ćwicz odczyt osi i punktów charakterystycznych (maksimum, minimum, skok). Zawsze sprawdzaj całą krzywą przed wyborem odpowiedzi. Warto też powtórzyć znaczenie wskaźników (BZT5, ChZT, tlen), żeby wiedzieć, co oznacza wzrost/spadek w kontekście zrzutów.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Biochemiczne zapotrzebowanie tlenu" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Biochemiczne_zapotrzebowanie_tlenu (dostęp: 2026-02-27)
  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska: serwis o monitoringu środowiska / monitoringu wód (opis idei monitoringu i wskaźników) – https://www.gios.gov.pl/pl/stan-srodowiska/monitoring-wod (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z hydrochemii i monitoringu wód powierzchniowych (interpretacja wskaźników jakości wód)
  • Ćwiczenia z odczytu wykresów i profili wzdłużnych rzek (arkusze z poprzednich lat, zadania treningowe)
  • Wprowadzenia/kompendia dotyczące wskaźników tlenowych w wodach (BZT5/ChZT) i ich interpretacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego