KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2020 (test 2)

PYTANIE NR 34.
Na podstawie wyników zbadanych wartości metali ciężkich i danych z rozporządzenia określ, do której grupy/podgrupy gruntów należy badana gleba.
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami badań zawartości metali ciężkich w glebie oraz dopuszczalnymi wartościami tych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Klasyfikację gleby do grupy/podgrupy wykonuje się przez porównanie oznaczonych stężeń metali ciężkich z progami w tabelach rozporządzenia. O wyniku decyduje najbardziej niekorzystny wskaźnik (metal z najwyższym stopniem przekroczenia). W przedstawionym zestawie danych gleba spełnia kryteria grupy IV.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach tego typu kluczowe jest, że nie "uśrednia się" wyników metali ciężkich. Każdy oznaczony metal (np. Cd, Pb, Hg, Ni, Cu, Zn) porównuje się osobno z wartościami granicznymi/progowymi przypisanymi do grup i podgrup gruntów w tabelach rozporządzenia. Następnie stosuje się zasadę najbardziej niekorzystnego parametru: jeśli choć jeden metal kwalifikuje próbkę do wyższej (gorszej) grupy, to cała gleba otrzymuje tę wyższą klasyfikację.

Odpowiedź "IV" jest właściwa, gdy zestaw wyników spełnia warunki przypisane w rozporządzeniu do grupy IV (czyli odpowiada najwyższemu stopniowi zanieczyszczenia w użytej skali klasyfikacyjnej). W praktyce oznacza to, że co najmniej jeden z metali znajduje się w przedziale odpowiadającym tej grupie lub przekracza wartości graniczne niższych grup.

  • Odpowiedź "I" jest błędna, jeśli choć jeden metal przekracza progi dla grupy I; wybór tej opcji bywa skutkiem pominięcia części analizowanych metali lub przypisów w tabeli.
  • Odpowiedź "III" jest błędna, gdy co najmniej jeden metal wskazuje na grupę IV; częsty błąd to zakotwiczenie na "większości" wyników i nieuwzględnienie najgorszego parametru.
  • Odpowiedź "II-3" jest błędna, jeśli tabela rozporządzenia po porównaniu wartości nie prowadzi do tej konkretnej podgrupy; mylenie podgrup zwykle wynika z odczytu niewłaściwej kolumny (np. innego rodzaju gruntów) albo przeoczenia jednostek.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zaznacz w tabeli grupę/podgrupę dla każdego metalu, a dopiero potem wybierz wynik końcowy jako maksimum (najgorszą kategorię) spośród uzyskanych klasyfikacji cząstkowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To system klasyfikacji jakości gleby oparty o progi stężeń zanieczyszczeń. Dla każdej grupy/podgrupy w tabeli podane są wartości graniczne metali ciężkich. Po porównaniu wyników analiz z progami przypisuje się glebę do kategorii odpowiadającej poziomowi zanieczyszczenia.
Dla każdego metalu odczytaj w tabeli przedziały wartości dla grup/podgrup, a następnie sprawdź, w którym przedziale mieści się wynik z laboratorium. Zwróć uwagę na jednostki i ewentualne przypisy do tabeli. Wynik końcowy wyznacza zwykle najbardziej niekorzystny metal.
Bo ryzyko środowiskowe i zdrowotne może być determinowane przez pojedynczy składnik o wysokim stężeniu. Gdy jeden metal spełnia kryteria wyższej grupy zanieczyszczenia, nie można "złagodzić" oceny przez pozostałe metale. Dlatego stosuje się podejście konserwatywne.
Najczęściej pojawiają się: kadm, ołów, rtęć, nikiel, miedź i cynk, czasem także chrom. Z punktu widzenia zadania ważniejsze od listy jest umiejętne korzystanie z tabel: odnalezienie właściwego wiersza metalu i poprawne odczytanie progu dla danej grupy/podgrupy.
Zwykle nie są potrzebne złożone obliczenia, ale trzeba umieć poprawnie porównać wartości liczbowe oraz nie pomylić jednostek. Czasem wymagane jest proste przeliczenie, gdy wyniki są podane w innej jednostce niż progi w tabeli. Najczęściej to zadanie interpretacyjne.
Typowe błędy to: wybór grupy na podstawie tylko jednego metalu, przeoczenie przypisów w tabeli, pomylenie kolumn (np. dla innego rodzaju gruntu) oraz pomyłki w jednostkach. Częsty jest też błąd "większości": uczeń wybiera średnią grupę zamiast tej wynikającej z najgorszego parametru.
Podgrupa wynika z dokładnego przedziału wartości w tabeli. Trzeba sprawdzić, czy wynik mieści się w zakresie przypisanym do danej podgrupy dla konkretnego metalu. Jeśli różne metale wskazują różne podgrupy, ostatecznie wybiera się tę odpowiadającą najbardziej niekorzystnemu wynikowi.
Wtedy, gdy porównanie wyników z progami w rozporządzeniu wskazuje na najwyższy poziom zanieczyszczenia w danej skali klasyfikacyjnej. Najczęściej oznacza to przekroczenie wartości granicznych dla niższych grup przez co najmniej jeden metal ciężki, co wymusza bardziej restrykcyjną ocenę całej próbki.
Nie. Klasyfikacja opiera się na progach dla poszczególnych metali i zwykle stosuje się zasadę najgorszego parametru. Średnia może ukryć istotne przekroczenie jednego metalu. Na egzaminie bezpieczna strategia to: ocenić każdy metal osobno i wybrać końcową grupę jako najbardziej niekorzystną.
Ćwicz szybkie wyszukiwanie w tabelach: metal → próg → grupa/podgrupa. Trenuj też kontrolę jednostek i czytanie przypisów. Dobrą metodą jest robienie tabelki roboczej: dla każdego metalu wpisujesz uzyskaną grupę, a potem wybierasz najwyższą (najgorszą) jako wynik końcowy.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że klasyfikację gleby do grupy/podgrupy wykonuje się przez porównanie oznaczonych stężeń metali ciężkich z progami w tabelach rozporządzenia.

Materiały:

  • Aktualne rozporządzenie i jego załączniki/tabele dotyczące oceny zanieczyszczenia gleby (wersja obowiązująca na dzień egzaminu)
  • Podręczniki z geochemii środowiska i zanieczyszczeń gleb (rozdziały o metalach ciężkich)
  • Instrukcje laboratoriów/IOŚ dotyczące interpretacji wyników metali w glebie

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego