KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 8.
Na podstawie zamieszczonego opisu pacjentki, określ w której z wymienionych czynności dnia codziennego występuje deficyt samoopieki pacjentki.

Pacjentka jest osobą chodzącą, niezorientowaną co do miejsca i czasu, samodzielną w zakresie zaspokajania potrzeby wydalania i spożywania posiłków. Niekiedy zakłada ubranie przodem do tyłu lub na lewą stronę. Zapomina, która szafa jest jej, jakich materiałów i środków powinna używać podczas mycia się lub kąpieli.

A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Deficyt samoopieki rozpoznaje się tam, gdzie pacjentka nie wykonuje czynności prawidłowo lub wymaga wskazówek. Opis podaje, że czasem zakłada ubranie przodem do tyłu albo na lewą stronę, co wskazuje na trudność w samodzielnym ubieraniu. Jedzenie i korzystanie z WC określono jako samodzielne, a chodzenie zachowane.

Pełne wyjaśnienie:

W ocenie pacjenta pod kątem deficytu samoopieki kluczowe jest wskazanie tej czynności dnia codziennego, w której pojawiają się realne błędy wykonania, potrzeba podpowiedzi lub dezorganizacja działania. W opisie pacjentki podano kilka informacji rozstrzygających:

  • Pacjentka jest osobą chodzącą – to sugeruje zachowaną podstawową mobilność, więc sama umiejętność poruszania się nie jest głównym problemem w tym opisie.
  • Jest niezorientowana co do miejsca i czasu – to zwiększa ryzyko trudności w wielu aktywnościach, ale samo w sobie nie przesądza, w której konkretnej czynności występuje deficyt.
  • Jest samodzielna w zakresie zaspokajania potrzeby wydalania i spożywania posiłków – te dwa obszary zostały wprost określone jako samodzielne, więc nie powinny być wskazywane jako deficyt w tym pytaniu.
  • Niekiedy zakłada ubranie przodem do tyłu lub na lewą stronę – to bezpośredni przykład nieprawidłowego wykonania czynności ubierania, czyli praktyczny marker deficytu samoopieki w tej sferze.
  • Zapomina, jakich materiałów i środków powinna używać podczas mycia się lub kąpieli – ta informacja sugeruje możliwe trudności w higienie, ale nie opisuje jednoznacznie błędu wykonania (np. pominięcia mycia) tak wyraźnie jak w przypadku ubierania.

Dlatego odpowiedź "Podczas ubierania się." jest najbardziej zgodna z opisem: wskazuje na konkretną czynność, w której występuje obserwowalny błąd (odwrócenie odzieży), typowy dla zaburzeń poznawczych, dezorientacji lub trudności w sekwencjonowaniu czynności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "Podczas spożywania posiłków." – w treści zaznaczono samodzielność w jedzeniu, więc wybór tej opcji wynikałby z ignorowania informacji wprost podanej w opisie.
  • "Podczas korzystania z WC." – także ten obszar został wskazany jako samodzielny, więc nie ma podstaw do rozpoznania deficytu na podstawie przedstawionych danych.
  • "Podczas przemieszczania się na krzesło." – opis mówi o chodzeniu, nie ma informacji o problemach z transferem, osłabieniu czy konieczności asekuracji; wybór tej odpowiedzi byłby nadinterpretacją.

W praktyce opiekun medyczny, widząc taki obraz funkcjonowania, może planować wsparcie w ubieraniu: przygotowanie ubrań, kontrola kolejności, proste instrukcje krok po kroku oraz ograniczenie bodźców rozpraszających. Jednocześnie warto obserwować higienę, bo trudność w doborze środków do mycia może oznaczać narastający problem w kolejnych etapach choroby.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Deficyt samoopieki to sytuacja, gdy pacjent nie potrafi samodzielnie wykonać danej czynności (lub robi ją nieprawidłowo) i potrzebuje pomocy, asekuracji albo podpowiedzi. W praktyce rozpoznaje się go po błędach wykonania, pomijaniu kroków, dezorganizacji lub braku doboru właściwych środków.
Szukaj w opisie konkretnych zachowań: pomyłek, zapominania kroków, używania niewłaściwych rzeczy, potrzeby naprowadzania. Następnie przypisz je do obszaru ADL (np. ubieranie, higiena, jedzenie, toaleta, mobilność). Najmocniejszym dowodem jest bezpośrednio opisany błąd w czynności.
Założenie ubrania przodem do tyłu lub na lewą stronę oznacza, że pacjent nie kontroluje poprawności wykonania lub gubi sekwencję czynności. To typowy objaw trudności w samoobsłudze, zwłaszcza przy zaburzeniach poznawczych. Taki błąd dotyczy właśnie sfery ubierania, a nie np. jedzenia czy toalety.
Nie. Dezorientacja zwiększa ryzyko problemów w ADL, ale pacjent może nadal samodzielnie jeść, chodzić czy korzystać z toalety. Na egzaminie liczy się dopasowanie odpowiedzi do danych w opisie: jeśli podano samodzielność w jedzeniu i wydalaniu, nie należy tam "dopisywać" deficytu bez podstaw.
Najczęściej do podstawowych ADL zalicza się: jedzenie, korzystanie z toalety, ubieranie, mycie/kąpiel, przemieszczanie się (np. transfer), poruszanie się oraz kontrolę zwieraczy. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest wskazanie tej czynności, w której w opisie pojawia się realny błąd lub potrzeba wsparcia.
Problem z ubieraniem zwykle objawia się pomyłkami w zakładaniu odzieży, doborze elementów lub kolejności. Problem z higieną dotyczy mycia, kąpieli i doboru środków higienicznych. Jeśli w opisie jest jednoznaczny błąd (np. odwrócona odzież), to jest silniejsza wskazówka niż ogólne "zapominanie, czego użyć".
Najczęstsze błędy to: wybór odpowiedzi "na wyczucie" zamiast na podstawie opisu, pomijanie informacji o samodzielności, nadinterpretacja (dopisywanie problemów, których nie ma) oraz mylenie mobilności z transferem. Pomaga podkreślanie w opisie zdań: "samodzielna w…" i "niekiedy robi błąd…".
Za samodzielnego uznaje się pacjenta, który wykonuje czynność bez fizycznej pomocy i bez stałego prowadzenia, w sposób bezpieczny i adekwatny. Jeśli potrzebuje tylko okazjonalnej kontroli, bywa to oceniane jako częściowa samodzielność. W pytaniach testowych rozstrzyga jednak to, co wprost podano w opisie.
Pomoc może obejmować: przygotowanie ubrań w kolejności zakładania, wybór prostych fasonów, ograniczenie liczby opcji, spokojne instrukcje krok po kroku oraz sprawdzenie, czy odzież jest założona prawidłowo. Dobrą praktyką jest też stała organizacja szafy i oznaczenia, by zmniejszyć dezorientację.
Ćwicz na krótkich opisach przypadków: wypisz objawy, przypisz je do ADL, a potem wybierz jedną najbardziej pasującą czynność. Ucz się słów-kluczy: "samodzielny", "zapomina", "myli", "wymaga pomocy". Na egzaminie czytaj opis dwa razy i szukaj bezpośrednich przykładów błędu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że deficyt samoopieki rozpoznaje się tam, gdzie pacjentka nie wykonuje czynności prawidłowo lub wymaga wskazówek.

Źródła:

  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – "Activities of Daily Living" (ADL), https://medlineplus.gov/ency/article/002072.htm (dostęp: 2026-03-02)
  • World Health Organization – "International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF)" (opis klasyfikacji funkcjonowania i aktywności), https://www.who.int/standards/classifications/international-classification-of-functioning-disability-and-health (dostęp: 2026-03-02)
  • Cleveland Clinic – "Activities of Daily Living (ADLs)" (omówienie ADL i samodzielności), https://my.clevelandclinic.org/health/articles/21583-activities-of-daily-living-adls (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o ocenie ADL i IADL w opiece długoterminowej
  • Opis narzędzi oceny samodzielności (np. skale ADL) w podręcznikach opieki
  • Zalecenia edukacyjne dot. wsparcia osób z zaburzeniami poznawczymi w samoopiece

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego