KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 19.
Na podstawie zamieszczonego wyciągu z PN wskaż prawidłową wartość natężenia oświetlenia w pomieszczeniu, w którym ma pracować operator tokarki.
Ilustracja przedstawia tabelę z wyciągiem z normy PN EN12464-1: 2004 dotyczącej oświetlenia w obróbce i przetwórstwie metali.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Operator tokarki wykonuje toczenie, czyli klasyczną obróbkę skrawaniem.
Z tabeli (wyciąg z PN-EN 12464-1) dla "Obróbki skrawaniem" przypisano 300 lx. Pozostałe wartości dotyczą innych prac: kucie swobodne (200 lx), montaż dokładny (500 lx) i trasowanie (750 lx).

Pełne wyjaśnienie:

Natężenie oświetlenia (w luksach, lx) to podstawowy parametr oceny, czy na stanowisku pracy zapewniono warunki umożliwiające bezpieczne i poprawne wykonywanie zadań wzrokowych. W praktyce BHP dobór natężenia zależy m.in. od tego, jak precyzyjna jest praca, jak małe są szczegóły do rozróżnienia i jak długo pracownik wykonuje czynności wzrokowe.

W tym zadaniu kluczowe są dwa kroki:

  1. Rozpoznanie rodzaju pracy: operator tokarki wykonuje toczenie, a toczenie jest procesem obróbki skrawaniem (usuwanie warstwy materiału narzędziem skrawającym).
  2. Odczyt z tabeli: wiersz "Obróbka skrawaniem" wskazuje wymagane natężenie 300 lx.

Dlatego poprawna odpowiedź to 300 lx.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 200 lx – w tabeli odpowiada "kuciu swobodnemu", czyli innej pracy technologicznej. To zbyt mała wartość dla typowych czynności przy obrabiarce wymagających kontroli detali i powierzchni.
  • 500 lx – dotyczy "montażu dokładnego". Choć 500 lx bywa kojarzone z pracami precyzyjnymi, w tym zadaniu należy trzymać się przypisania z tabeli: tokarka to skrawanie, a nie montaż.
  • 750 lx – w tabeli odnosi się do "trasowania". Trasowanie wymaga widzenia cienkich linii i znaków, stąd wyższe wymaganie oświetleniowe, ale nie jest to podstawowa kategoria pracy operatora tokarki.

W praktyce na stanowiskach tokarskich często stosuje się także oświetlenie miejscowe, aby poprawić kontrast i widoczność w strefie obróbki, jednak wartość odpowiedzi wynika bezpośrednio z podanej tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Natężenie oświetlenia to ilość światła padającego na daną powierzchnię (np. blat, strefę roboczą). Podaje się je w luksach (lx). W BHP porównuje się wynik pomiaru w lx z wymaganiami normy dla rodzaju wykonywanej pracy.
Dla operatora tokarki należy wybrać kategorię "obróbka skrawaniem", bo toczenie jest jej przykładem. W tabeli dla "obróbki skrawaniem" przypisano 300 lx. To wartość do oceny, czy oświetlenie ogólne spełnia wymagania.
W toczeniu materiał jest usuwany w postaci wiórów narzędziem skrawającym. To definicyjna cecha obróbki skrawaniem, dlatego stanowisko tokarskie klasyfikuje się właśnie do tej grupy, a nie np. do montażu czy trasowania.
Najpierw dopasuj opis pracy do właściwego wiersza (np. tokarka → obróbka skrawaniem). Potem odczytaj wartość z kolumny "natężenie oświetlenia [lx]". Uważaj na podobne procesy (trasowanie, montaż), bo mają inne wymagania.
Wyższe natężenie nie zawsze jest wymagane w danej kategorii pracy. W tym zadaniu obowiązuje przypisanie z tabeli: 500 lx dotyczy "montażu dokładnego". Dla tokarki (obróbka skrawaniem) w tabeli podano 300 lx.
Typowe błędy to: wybór najwyższej liczby "na intuicję", pomylenie tokarki z trasowaniem (750 lx) albo z montażem dokładnym (500 lx) oraz odczyt z niewłaściwego wiersza tabeli. Pomaga najpierw nazwać proces technologiczny.
Oświetlenie miejscowe stosuje się, gdy oświetlenie ogólne nie zapewnia dobrej widoczności w strefie obróbki (cienie, zasłanianie przez elementy maszyny) lub gdy trzeba poprawić kontrast szczegółów. Nie zastępuje ono wymagań, lecz je uzupełnia.
W przytoczonym wyciągu z normy: 200 lx dotyczy "kucia swobodnego", 500 lx dotyczy "montażu dokładnego", a 750 lx dotyczy "trasowania". To różne rodzaje prac metalowych, dlatego mają różne wymagania oświetleniowe.
W praktyce BHP normy są kluczowym punktem odniesienia do oceny warunków pracy i doboru rozwiązań technicznych. Przepisy BHP wymagają zapewnienia bezpiecznych warunków, a normy pomagają to ująć w konkretne, mierzalne parametry (np. w lx).
Ucz się rozpoznawania rodzaju pracy (np. skrawanie, montaż, trasowanie) i ćwicz odczyt z tabel. Zapamiętaj jednostkę lx i sens wymagań: im trudniejsza praca wzrokowa, tym zwykle wyższe wymagane natężenie. Rozwiązuj zadania na przykładach.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Operator tokarki wykonuje toczenie, czyli klasyczną obróbkę skrawaniem.Z tabeli (wyciąg z PN-EN 12464-1) dla "Obróbki skrawaniem" przypisano 300 lx."

Źródła:

  • PN-EN 12464-1:2022-01, Światło i oświetlenie — Oświetlenie miejsc pracy — Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach
  • PN-EN 12464-1:2004 (starsze wydanie przywołane w materiale), tabela dot. "Obróbka i przetwórstwo metali"
  • Kodeks pracy, art. 207 § 2 (ogólny obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy)

Materiały:

  • PN-EN 12464-1 (oświetlenie miejsc pracy we wnętrzach) – rozdziały dot. wymagań natężenia oświetlenia
  • Materiały dydaktyczne BHP: oświetlenie stanowisk pracy, olśnienie, kontrast, równomierność
  • Podstawy technologii mechanicznej: klasyfikacja procesów obróbki metali (skrawanie, kucie, montaż)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego