W zadaniach tego typu kluczowe jest rozróżnienie: (1) ile wynika z ewidencji księgowej (zapisy na kontach, obroty i saldo) oraz (2) ile faktycznie stwierdzono w drodze inwentaryzacji. Niedobór to sytuacja, w której stan rzeczywisty jest niższy od stanu wynikającego z ewidencji.
Aby ustalić wartość niedoboru "w rzeczywistym koszcie wytworzenia", postępuje się schematycznie:
- Krok 1: odczytać z kont stan ewidencyjny (zwykle saldo końcowe zapasów lub produkcji) z uwzględnieniem zapisów zwiększających i zmniejszających stan.
- Krok 2: ustalić stan rzeczywisty z danych inwentaryzacyjnych (w zadaniu te informacje są zawarte w zapisach/załączniku).
- Krok 3: obliczyć różnicę: stan ewidencyjny minus stan rzeczywisty. Jeśli wynik jest dodatni, powstaje niedobór.
- Krok 4: wycenić różnicę w rzeczywistym koszcie wytworzenia, czyli w koszcie faktycznie poniesionym na wytworzenie danego zapasu/produktu (a nie np. w cenie sprzedaży czy w cenie ewidencyjnej bez korekt).
Odpowiedź "10 100 zł" jest zgodna z takim tokiem rozumowania dla danych wynikających z przedstawionych zapisów na kontach. Pozostałe propozycje są typowymi wynikami błędów: "10 000 zł" może wynikać z pominięcia części korekty/odchyleń, a wartości "30 100 zł" i "30 300 zł" często pojawiają się, gdy błędnie zsumuje się obroty zamiast wyznaczyć niedobór jako różnicę stanów lub gdy pomyli się stronę Wn/Ma przy odczycie konta.
Na egzaminie warto zawsze sprawdzić, czy liczysz różnicę stanów, a nie przypadkową kwotę z zapisów, oraz czy wycena dotyczy dokładnie "rzeczywistego kosztu wytworzenia".
