KWALIFIKACJA TWO5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 31.
Na przedstawionym rysunku strzałką oznaczono
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny związany z budową jednostek pływających, co jest zgodne z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rolka kierująca to element z obracającą się rolką, którego zadaniem jest prowadzenie liny i zmniejszenie tarcia podczas wybierania lub luzowania. Pachoł służy do mocowania liny, a kluza rolkowa i przewłoka to przepusty/prowadnice o innej budowie. Na rysunku strzałka wskazuje część rolkową.

Pełne wyjaśnienie:

W osprzęcie cumowniczym i prowadzącym liny kluczowe jest rozróżnienie elementów według funkcji i cech konstrukcyjnych.

Odpowiedź "rolkę kierującą" jest poprawna, gdy strzałka na rysunku wskazuje element w postaci rolki (koła/wałka), który może się obracać. Taki element stosuje się do prowadzenia liny pod zmiennym kątem oraz do ograniczenia tarcia i przetarć, zwłaszcza przy pracy liny pod obciążeniem.

"Pachoł cumowniczy" jest przeznaczony do zamocowania liny (nawijania/zakładania zwojów) i typowo ma formę słupków/rogów, a nie rolki. Jeżeli na rysunku widać część toczną, wybór pachoła jest błędem wynikającym z utożsamienia każdego osprzętu cumowniczego z pachołem.

"Kluza rolkowa" to rozwiązanie, które pełni rolę przepustu/prowadnicy (często w obrębie burty lub pokładu) i może zawierać rolki, ale jest rozpoznawane jako kompletna kluza (z obudową/otworem prowadzącym). Gdy strzałka wskazuje pojedynczą rolkę jako część prowadzącą, właściwsza jest nazwa "rolka kierująca", a nie cały zespół typu kluza.

"Przewłoka" to przelot/prowadnica liny (otwór, pierścień lub element o kształcie umożliwiającym przeciągnięcie), zwykle bez wyraźnej obracającej się rolki. Pomyłka polega na ignorowaniu tego, że rolka ma zapewnić toczenie, a przewłoka jedynie prowadzenie przez krawędź/otwór.

Wskazówka egzaminacyjna: na rysunku szukaj cechy wyróżniającej — jeśli widać element obrotowy (rolkę), najczęściej będzie to "rolka kierująca" albo część kluzy rolkowej. Jeśli widać słupki do zakładania zwojów, to pachoł.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rolka kierująca to element osprzętu prowadzenia lin z obracającą się rolką, po której przesuwa się lina. Jej celem jest zmiana kierunku prowadzenia liny i ograniczenie tarcia oraz przetarć, szczególnie przy pracy pod obciążeniem (np. podczas cumowania).
Pachoł rozpoznasz po kształcie słupków/rogów służących do zakładania zwojów liny. Rolka kierująca ma element toczny (wałek/koło), który wskazuje na możliwość obracania. Na rysunkach technicznych rolka jest zwykle przedstawiona jako walec lub koło w jarzmie.
Kluza rolkowa to przepust/prowadnica liny (często przy burcie lub na pokładzie), która może zawierać rolki. Umożliwia bezpieczne przeprowadzenie liny na zewnątrz i jej prowadzenie pod obciążeniem, ograniczając uszkodzenia liny oraz krawędzi konstrukcji.
Przewłoka to element prowadzący lub przelot dla liny, pozwalający na jej przeprowadzenie w określonym miejscu. W odróżnieniu od rolki, przewłoka nie musi mieć elementu obrotowego; działa bardziej jak prowadnica/otwór, dlatego przy dużych obciążeniach może generować większe tarcie.
Rolka zmniejsza tarcie, bo lina toczy się po elemencie obrotowym, a nie ślizga po stałej krawędzi. To ogranicza nagrzewanie, przetarcia i ryzyko uszkodzeń liny. W praktyce poprawia też bezpieczeństwo i płynność pracy podczas wybierania lub luzowania cum.
Pachoła używa się, gdy lina ma zostać unieruchomiona i zabezpieczona na pokładzie (np. po podaniu cumy na ląd i dobraniu jej długości). Lina jest wtedy układana w zwojach na pachoł. Pachoł nie służy do prowadzenia liny w ruchu, tylko do jej zamocowania.
Najczęstsze błędy to: wybór "pachoła" dla każdego elementu przy burcie, mylenie "rolki" z "kluzą rolkową" (zespół vs pojedynczy element), oraz ignorowanie cechy obrotu rolki. Pomaga szukanie na rysunku walca/koła i jarzma mocującego.
Najpierw ustal, czy rysunek pokazuje element mocujący linę (pachoł), czy prowadzący (rolka/kluza/przewłoka). Potem szukaj detali: element obrotowy oznacza rolkę; otwór/przepust sugeruje kluzę lub przewłokę. Zwróć uwagę, czy strzałka wskazuje część, czy cały zespół.
Nie zawsze. Nazwy osprzętu bywają różnie używane w praktyce, ale zasadniczo "kluza rolkowa" sugeruje zastosowanie rolek w prowadzeniu liny. Jeśli na rysunku widzisz tylko pojedynczą rolkę bez typowej obudowy przepustu, częściej chodzi o rolkę kierującą niż o kompletną kluzę.
Montuje się je w miejscach prowadzenia lin: na pokładzie w rejonie stanowisk cumowniczych oraz przy burcie, gdzie lina wychodzi na zewnątrz. Celem jest takie poprowadzenie cumy, by nie ocierała o ostre krawędzie konstrukcji i pracowała możliwie płynnie podczas manewrów.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Rolka kierująca to element z obracającą się rolką, którego zadaniem jest prowadzenie liny i zmniejszenie tarcia podczas wybierania lub luzowania."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego okrętowego (oznaczenia osprzętu pokładowego)
  • Podręczniki/kompendia z podstaw budowy statków i osprzętu pokładowego (dział: urządzenia cumownicze)
  • Instrukcje montażu i katalogi producentów osprzętu cumowniczego (rolki, kluzy, pachoły) używane w pracach warsztatowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego