KWALIFIKACJA ELE10 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 1.
Na przedstawionym rysunku źródło ciepła dla pompy ciepła stanowi
Ilustracja przedstawia schemat systemu ogrzewania z wykorzystaniem pompy ciepła, gdzie źródłem ciepła jest grunt.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dolne źródło to medium, z którego pompa ciepła pobiera energię. Jeśli na rysunku pokazano kolektor/sondę w gruncie (np. rury ułożone w ziemi lub odwiert), to źródłem ciepła jest grunt. Powietrze dotyczy pomp powietrznych, a wody – układów woda–woda.

Pełne wyjaśnienie:

W pompie ciepła wyróżnia się dolne źródło (miejsce/medium, z którego odbierane jest ciepło) oraz górne źródło (instalacja, do której ciepło jest oddawane, np. ogrzewanie podłogowe lub grzejniki). W pytaniu rozpoznajesz dolne źródło na podstawie rysunku.

Odpowiedź "grunt" jest poprawna, gdy rysunek przedstawia typowe rozwiązania gruntowego dolnego źródła, takie jak:

  • kolektor poziomy (rury ułożone płytko w ziemi),
  • sonda pionowa w odwiercie (pętle rur w głębokim otworze),
  • obieg pośredni z czynnikiem roboczym (często mieszanina wody z glikolem) krążącym w wymienniku gruntowym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym kontekście:

  • "powietrze" dotyczy pomp ciepła powietrze–woda lub powietrze–powietrze. Charakterystyczne są tu elementy takie jak jednostka zewnętrzna z wentylatorem i wymiennikiem powietrznym. Jeśli na rysunku widać instalację w ziemi, nie jest to źródło powietrzne.
  • "woda gruntowa" odnosi się do układów, w których ciepło pobiera się bezpośrednio z wód podziemnych (studnia czerpna i zrzutowa, obieg otwarty lub pośredni). Na rysunku takiemu układowi zwykle towarzyszą studnie i rurociągi wody, a nie klasyczny kolektor gruntowy.
  • "woda geotermalna" sugeruje wykorzystanie wód/zasobów geotermalnych (często o podwyższonej temperaturze i specyficznych wymaganiach eksploatacyjnych). W typowej pompie gruntowej źródłem jest energia zgromadzona w gruncie, a nie eksploatacja wód geotermalnych.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na rysunku elementu, który kontaktuje się ze środowiskiem. Rury w ziemi/odwiert = grunt; wentylator i wymiennik na zewnątrz = powietrze; studnie/ujęcie = woda gruntowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dolne źródło to medium, z którego pompa ciepła odbiera energię w parowniku (bezpośrednio lub przez wymiennik). Może to być grunt, powietrze albo woda. Dobór dolnego źródła wpływa na sprawność, koszty wykonania i wymagania eksploatacyjne.
Najczęściej widać kolektor w ziemi: pętle rur ułożone poziomo lub sondę pionową w odwiercie. Taki obieg bywa opisany jako obieg solanki/wody z glikolem. Brak wentylatora i brak studni zwykle wskazuje, że to układ gruntowy.
Temperatura gruntu na pewnej głębokości jest stabilniejsza niż powietrza. Zimą powietrze może mieć bardzo niską temperaturę, co obniża efektywność pompy i zwiększa ryzyko odszraniania. Stabilne dolne źródło ułatwia utrzymanie wyższej sprawności.

Najczęściej spotkasz:

  • kolektor poziomy (rury w gruncie na mniejszej głębokości),
  • sondę pionową w odwiercie (większa głębokość, mniejsza powierzchnia działki).

Oba rozwiązania przekazują ciepło z gruntu do obiegu pośredniego.

"Woda gruntowa" oznacza dolne źródło w układzie woda–woda, gdzie ciepło pobiera się z wód podziemnych (np. ze studni). W praktyce wymaga to odpowiednich warunków hydrogeologicznych, filtracji i zwykle układu ujęcia oraz zrzutu wody.
Nie. Grunt w typowej pompie gruntowej oznacza energię pobieraną przez kolektor/sondę z ziemi. Woda geotermalna sugeruje wykorzystanie wód o podwyższonej temperaturze i specyficznych warunkach eksploatacji. To różne rozwiązania i inna infrastruktura.

Najczęstsze pomyłki to:

  • automatyczne wskazanie "powietrze", bo jest popularne,
  • mylenie "gruntu" z "wodą gruntową",
  • ignorowanie elementów charakterystycznych (np. odwiert vs studnia).

Warto zawsze szukać na rysunku, gdzie faktycznie odbierane jest ciepło.

Stosuje się ją, gdy zależy na stabilnych warunkach pracy i jest możliwość wykonania kolektora lub odwiertów. Często wybiera się ją przy nowych budynkach i niskotemperaturowych instalacjach grzewczych, gdy inwestor akceptuje wyższe koszty wykonania dolnego źródła.
W układach powietrznych zwykle pojawia się jednostka zewnętrzna z wentylatorem i wymiennikiem ciepła, przez który przepływa powietrze. Jeśli na rysunku widzisz wentylator lub przepływ powietrza przez wymiennik, to dolnym źródłem jest powietrze.
Ucz się rozpoznawania schematów: kolektor poziomy, sonda pionowa, układ studni dla woda–woda oraz jednostka wentylatorowa dla powietrznych. Zrób własną ściągę: grunt = rury w ziemi, woda = studnie, powietrze = wentylator. Ćwicz na wielu rysunkach.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Dolne źródło to medium, z którego pompa ciepła pobiera energię."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu instalacji OZE i pomp ciepła (część: dolne źródła)
  • Instrukcje montażu producentów pomp ciepła (sekcje: rodzaje dolnych źródeł i schematy hydrauliczne)
  • Materiały dydaktyczne szkół/CKZ dla kierunku technik energetyk: pompy ciepła i układy źródeł

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego