KWALIFIKACJA SPL1 + SPL4 - STYCZEŃ 2008

PYTANIE NR 33.
Na przedstawionym wykresie zaprezentowano udział trzech firm logistycznych w rynku. W celu dokonania obliczeń zastosowano wskaźniki
Ilustracja przedstawia wykres kołowy, który obrazuje udział trzech firm logistycznych na rynku.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Udział trzech firm w rynku opisuje, jak całość (100%) dzieli się na części przypadające na poszczególne firmy. Do takiego opisu stosuje się wskaźniki struktury (udziały/procenty). Wskaźniki dynamiki służą do zmian w czasie, natężenia do wielkości "na jednostkę", a dyspersji do zróżnicowania cechy.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy sytuacji, w której na wykresie pokazano udział trzech firm logistycznych w rynku. Taki wykres (najczęściej kołowy lub słupkowy udziałów) przedstawia podział całości na części składowe. W statystyce opisowej do opisu "z czego składa się całość" używa się wskaźników struktury.

Wskaźniki struktury pokazują, jaki procent (lub ułamek) całkowitej wielkości stanowi dana część. Przykładowo: firma A = 40%, firma B = 35%, firma C = 25%. Niezależnie od tego, czy dane dotyczą rynku, zapasów magazynowych czy struktury zamówień, jeżeli opisujemy "udziały" elementów w całości, jest to właśnie struktura.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "dynamiki" – wskaźniki dynamiki dotyczą zmian w czasie (np. wzrost/spadek sprzedaży miesiąc do miesiąca). Sam "udział w rynku" nie musi odnosić się do czasu; to przekrój w jednym momencie lub okresie bez porównania do poprzedniego.
  • "natężenia" – wskaźniki natężenia opisują wielkość przypadającą na jednostkę, np. "na 1 pracownika", "na 1 km", "na 1 godzinę", "na 1 m²". Udział w rynku nie jest typowo wielkością "na jednostkę", tylko częścią całości.
  • "dyspersji" – dyspersja (rozproszenie) dotyczy zróżnicowania wartości cechy w zbiorowości (np. wariancja, odchylenie standardowe). Pytanie nie pyta o rozrzut danych, lecz o strukturę udziałów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się sformułowania "udział", "procent", "część całości", "struktura", zwykle chodzi o wskaźniki struktury. Gdy pojawia się "wzrost/spadek", "rok do roku", "trend", wtedy rozważaj dynamikę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wskaźniki struktury pokazują, jaki udział części stanowi w całości (najczęściej w %). Odpowiadają na pytanie: "z czego składa się całość?". W logistyce używa się ich np. do opisu udziału grup towarów w zapasach albo udziału przewoźników w liczbie zleceń.
Udział w rynku opisuje podział 100% rynku na części przypadające na poszczególne firmy. To klasyczny opis składu zbiorowości, a nie zmiany w czasie ani rozrzutu danych. Dlatego właściwą grupą są wskaźniki struktury (udziały/procenty).
Struktura mówi "ile stanowi część całości" (np. 30% rynku). Dynamika mówi "jak zmieniło się w czasie" (np. wzrost o 10% rok do roku). Jeśli w zadaniu nie ma porównania do wcześniejszego okresu, zwykle nie chodzi o dynamikę.
Wskaźniki dynamiki stosuje się, gdy porównujesz wielkości w czasie: liczbę wysyłek miesiąc do miesiąca, zmianę poziomu zapasów, wzrost kosztów transportu w kwartale. Musi istnieć punkt odniesienia (poprzedni okres), aby ocenić tempo zmiany.
Wskaźniki natężenia opisują wielkość przypadającą na jednostkę, np. "zlecenia na kuriera", "palety na 1 m²", "kilometry na godzinę". Są przydatne do porównań wydajności. Nie opisują jednak udziału w całości, tylko "gęstość" lub intensywność zjawiska.
Dyspersja dotyczy rozproszenia wartości (zróżnicowania), np. czy czasy realizacji zamówień są podobne, czy mocno się wahają. Udział w rynku to inny typ opisu: procentowy podział całości. Dyspersja może analizować zmienność udziałów w czasie, ale sama "struktura rynku" to nie dyspersja.
Szukaj słów: udział, procent, część całości, "podział na firmy/grupy", "struktura". Często pojawia się wykres kołowy lub słupki sumujące się do 100%. To sygnał, że testowane są wskaźniki struktury.
Najczęściej są to wykresy kołowe (udziały w 100%) oraz słupkowe pokazujące procenty lub części całości. W logistyce spotyka się je w raportach o strukturze asortymentu, strukturze kosztów, strukturze dostawców i przewoźników.
Częsty błąd to wybór dynamiki "bo jest wykres", mimo że brak czasu i porównania do okresu wcześniejszego. Inny błąd to mylenie natężenia (na jednostkę) ze strukturą (udział w całości). Pomaga sprawdzić, czy wartości sumują się do 100%.
Przećwicz rozpoznawanie, co jest mierzone: udział (struktura), zmiana w czasie (dynamika), na jednostkę (natężenie), zróżnicowanie (dyspersja). Rozwiązuj krótkie zadania z interpretacji wykresów i opisuj jednym zdaniem, co przedstawiają.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Udział trzech firm w rynku opisuje, jak całość (100%) dzieli się na części przypadające na poszczególne firmy."

Źródła:

  • Główny Urząd Statystyczny (GUS), Portal edukacyjny – hasła/omówienia dotyczące wskaźników statystycznych (struktury, dynamiki, natężenia), https://edukacja.stat.gov.pl/ - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL), "Statystyka opisowa" – sekcje dotyczące miar zróżnicowania (dyspersji) oraz interpretacji udziałów/procentów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Statystyka_opisowa - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały GUS dotyczące podstawowych pojęć i wskaźników statystycznych (działy: wskaźniki, struktura, dynamika)
  • Podręcznik/statystyka opisowa: rozdziały o wskaźnikach struktury i prezentacji danych na wykresach
  • Zadania maturalne/egzaminacyjne z interpretacji wykresów udziałów i procentów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego