KWALIFIKACJA MED9 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 3.
Na recepcie lekarskiej jest zapisane "Rp.: Sol. Morrhuae 50,0". Jaki jest poprawny sposób sporządzenia tego leku recepturowego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis "Rp.: Sol. Morrhuae 50,0" oznacza przepisanie roztworu (Sol.) o nazwie "Morrhuae" w ilości 50,0. W konwencji recepturowej taka ilość jest interpretowana jako masa w gramach, dlatego właściwe jest sporządzenie 50 g roztworu, a nie 50 ml ani "rozpuszczanie soli" lub odwracanie składników.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie recepturowym skrót "Sol." odnosi się do postaci leku, czyli roztworu. Oznacza to, że lekarz nie zleca wykonania mieszaniny dowolnych składników stałych, lecz wydanie/wykonanie preparatu w postaci roztworu o wskazanej nazwie: "Morrhuae".

Kluczowe w pytaniu jest prawidłowe odczytanie ilości "50,0". W praktyce recepturowej (zwłaszcza w zapisie łacińskim stosowanym w zadaniach egzaminacyjnych) liczba po nazwie postaci i składnika oznacza ilość preparatu do sporządzenia, a nie instrukcję typu "rozpuść X w Y". Dlatego odpowiedź "Przygotuj 50 g roztworu Morrhuae." jest zgodna z sensem polecenia: wykonać roztwór i doprowadzić go do wymaganej ilości.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "Rozpuść 50 g soli w odpowiedniej ilości Morrhuae." – to zmienia znaczenie: sugeruje, że "Morrhuae" jest rozpuszczalnikiem, a na recepcie nie ma "soli" jako substancji do rozpuszczenia. To inny lek niż zapisany.
  • "Przygotuj 50 ml roztworu Morrhuae." – wprowadza objętość, choć w tego typu zapisie egzaminacyjnym ilość jest podawana jako masa (g). Zmiana g na ml może prowadzić do błędnej ilości i błędnego stężenia.
  • "Rozpuść 50 g Morrhuae w odpowiedniej ilości soli." – jest nielogiczne technologicznie i odwraca role składników; "sól" nie jest tu rozpuszczalnikiem, a sama recepta nie zawiera takiej instrukcji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz nazwę postaci (np. roztwór) i liczbę na końcu, najpierw ustal, czy liczba opisuje ilość gotowego preparatu, a dopiero potem rozważ jednostkę (g/ml) zgodnie z przyjętą konwencją recepturową.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Rp." (od łacińskiego Recipe) oznacza polecenie wykonania lub wydania leku. Po tym skrócie zwykle podaje się postać leku, składniki oraz ilości. Na egzaminie to sygnał, że trzeba zinterpretować zapis recepturowy, a nie opis w języku potocznym.
"Sol." to skrót od Solutio, czyli roztwór. Informuje o postaci leku (preparat ma być roztworem), a nie o tym, że trzeba "coś rozpuścić w czymś" według własnego uznania. W dalszej części zapisu podaje się nazwę i ilość roztworu.
W zadaniach z receptury liczy się konwencja zapisu: często liczba na końcu oznacza ilość preparatu do sporządzenia w jednostkach masy (g), o ile nie podano inaczej. Gdy pojawia się jednostka (np. ml) lub zapis wskazuje na objętość, wtedy stosuje się objętość. W razie wątpliwości potrzebna jest podstawa z materiałów dydaktycznych.
Na poziomie receptury aptecznej ilość leku recepturowego bywa wyrażana jako masa gotowego preparatu, bo ułatwia to ujednolicenie dawkowania i sporządzania. To ogranicza ryzyko błędów wynikających z różnic gęstości i temperatury. Dlatego zamiana g na ml "na wyczucie" jest typowym błędem egzaminacyjnym.
Nie musi. "Sol." określa postać leku: roztwór. Zapis wskazuje, jaki roztwór ma być sporządzony i w jakiej ilości. Gdyby recepta miała dotyczyć rozpuszczania konkretnej substancji, zwykle wymieniałaby ją jako składnik wraz z ilością oraz wskazywała rozpuszczalnik/uzupełnienie do określonej ilości.
Najczęstsze błędy to: mylenie skrótów postaci leku (np. "Sol."), automatyczna zamiana jednostek g↔ml, traktowanie nazwy preparatu jak rozpuszczalnika oraz odwracanie ról składników (co ma być rozpuszczone, a co jest podłożem). Pomaga ćwiczenie na wielu przykładach recept.
Nie. W recepturze wartość liczbowa bez jednostki wymaga interpretacji zgodnej z konwencją zapisu stosowaną w danym materiale/egzaminie. Roztwór kojarzy się z objętością, ale w zadaniach egzaminacyjnych ilość leku bywa podawana jako masa. Przy braku jednostki nie należy "zgadywać" na podstawie skojarzeń.
Najskuteczniej: pracuj na zestawach przykładowych recept, wypisuj skróty (Rp., Sol. itd.) i tłumacz je na język polski, a potem określaj: postać leku, ilość końcową, ewentualne składniki. Na koniec sprawdzaj, czy odpowiedź wymaga masy czy objętości oraz czy nie zmieniasz sensu recepty.
Mililitry stosuje się, gdy recepta lub procedura jasno odnosi się do objętości (np. w przypadku odmierzania cieczy jako składników) albo gdy jednostka jest podana wprost. Jeśli na recepcie występuje wyraźne "ml", wtedy nie ma wątpliwości. Przy braku jednostki decyduje konwencja i materiały źródłowe.
Bo wprowadzają składnik, którego nie ma w zapisie recepty. W zadaniach testowych poprawna odpowiedź zwykle zachowuje sens oryginalnego polecenia: przygotować roztwór o określonej nazwie i ilości. "Rozpuść 50 g soli…" zmienia skład i technologię, więc najczęściej świadczy o błędnej interpretacji skrótów.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zapis "Rp.: Sol. Morrhuae 50,0" oznacza przepisanie roztworu (Sol.) o nazwie "Morrhuae" w ilości 50,0.

Materiały:

  • Podręczniki do receptury aptecznej dla techników farmaceutycznych (działy: skróty łacińskie, postacie leku)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące interpretacji zapisu recepturowego
  • Ćwiczenia z odczytywania recept: przykłady z różnymi postaciami leku i jednostkami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego