KWALIFIKACJA MEC8 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 25.
Na rysunku przedstawione jest połączenie
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek połączenia wpustowego, które jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie wpustowe rozpoznaje się na rysunku po obecności wpustu i rowków wpustowych w wale oraz w piaście, które służą do przenoszenia momentu obrotowego. Połączenie gwintowe wymaga gwintu/śruby, kołkowe – kołka ustalającego, a sworzniowe – sworznia typowego dla przegubów.

Pełne wyjaśnienie:

Połączenie wpustowe jest typowym połączeniem wału z piastą (np. koła zębatego, koła pasowego, sprzęgła), którego głównym zadaniem jest przeniesienie momentu obrotowego. Na rysunku technicznym zwykle widać element w postaci wpustu oraz rowek wpustowy w wale i odpowiadający mu rowek w piaście. To odróżnia je od innych połączeń rozłącznych.

Odpowiedź "gwintowe" byłaby właściwa, gdyby rysunek przedstawiał śrubę, nakrętkę lub inny element z gwintem, który realizuje docisk/ściągnięcie części. W połączeniu gwintowym kluczowe są zarysy gwintu i elementy złączne, a nie wpust w rowku.

Odpowiedź "kołkowe" dotyczy połączeń, w których kołek pełni rolę ustalającą (pozycjonowanie) lub zabezpieczającą, a na rysunku powinien być widoczny kołek osadzony w otworach łączonych części. Kołek nie jest typowym elementem do przenoszenia dużych momentów w układzie wał–piasta w taki sposób jak wpust.

Odpowiedź "sworzniowe" odnosi się do połączeń przegubowych, gdzie sworzeń umożliwia obrót elementów względem siebie (np. cięgna, dźwignie). Na rysunkach widać zwykle sworzeń przechodzący przez ucha/widełki. Taki układ ma inną funkcję niż sztywne połączenie wału z piastą.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu połączeń patrz na charakterystyczny element konstrukcyjny (wpust/rowek, gwint, kołek w otworze, sworzeń w przegubie) oraz na funkcję połączenia (przenoszenie momentu, docisk, ustalenie, przegub).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Połączenie wpustowe to połączenie wału z piastą z użyciem wpustu osadzonego w rowkach. Jego główną funkcją jest przenoszenie momentu obrotowego bez poślizgu. Spotyka się je m.in. w kołach pasowych, zębatych i sprzęgłach.
Najczęściej widać rowek w wale i odpowiadający mu rowek w piaście oraz element pośredni (wpust). W przekroju wpust bywa pokazany jako prostokątny element między wałem i piastą. Kluczowe jest występowanie rowków wpustowych.
Moment jest przenoszony dzięki naciskom bocznym pomiędzy wpustem a ściankami rowków w wale i piaście. Wpust działa jak klinujący element kształtowy, który uniemożliwia wzajemny obrót części, o ile luz i pasowanie są właściwe.
W połączeniu wpustowym element (wpust) współpracuje z rowkami i służy głównie do przenoszenia momentu w układzie wał–piasta. Połączenie kołkowe bazuje na kołku w otworze i częściej służy do ustalania położenia lub zabezpieczenia.
Połączenia gwintowe stosuje się, gdy potrzebny jest docisk, możliwość regulacji lub częsty demontaż, np. w pokrywach, obudowach, mocowaniu osłon. Do przenoszenia momentu w wale z piastą gwint zwykle pełni rolę pomocniczą, nie podstawową.
Częsty błąd to wybór połączenia "na skojarzenie" (np. gwintowe, bo śruby są wszędzie) bez szukania cechy rozpoznawczej na rysunku. Drugi błąd to mylenie wpustu z kołkiem, gdy widzi się tylko prostokątny kształt bez analizy rowków.
Zwykle nie. Sworzeń pracuje w przegubie i przechodzi przez ucha/widełki, umożliwiając obrót. Wpust natomiast znajduje się w rowkach wału i piasty. Jeśli na rysunku widać układ przegubowy, bardziej pasuje sworzeń.
Współpracują: wał z rowkiem wpustowym, piasta (np. koła) z rowkiem oraz wpust. Dopasowanie tych trzech elementów decyduje o braku luzów, zdolności przenoszenia momentu i łatwości montażu/demontażu.
Pytanie opiera się na identyfikacji wizualnej, więc jeśli rysunek jest niewyraźny, trudno odróżnić rowek, otwór pod kołek czy zarys gwintu. Na egzaminie warto najpierw znaleźć element charakterystyczny, a dopiero potem porównać z odpowiedziami.
Najlepiej przerobić zestawy rysunków: wał–piasta (wpust, wielowypust), połączenia śrubowe, kołkowe i sworzniowe. Ucz się przez porównywanie cech: rowek, gwint, otwór z kołkiem, przegub. Pomaga też rozwiązywanie testów z ilustracjami.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Połączenie wpustowe rozpoznaje się na rysunku po obecności wpustu i rowków wpustowych w wale oraz w piaście, które służą do przenoszenia momentu obrotowego."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wpust" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wpust (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Połączenie gwintowe" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_gwintowe (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Kołek (element maszynowy)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%82ek_(element_maszynowy) (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw konstrukcji maszyn: rozdział o połączeniach rozłącznych
  • Atlas elementów maszyn i rysunku technicznego (połączenia wał–piasta)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania połączeń na rysunkach złożeniowych i przekrojach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego