W przekładniach zębatych ocena śladu współpracy (odcisku kontaktu na zębach) jest jedną z podstawowych metod kontroli montażu i diagnostyki. Przy prawidłowej pracy oczekuje się, że obciążenie rozkłada się możliwie równomiernie, a zęby nie pracują "na krawędzi".
Co jest charakterystyczne dla prawidłowego śladu?
- Równomierność – ślad nie jest punktowy ani skrajnie wąski; ma wyraźną, ale nieprzesadnie ostrą plamę kontaktu.
- Położenie centralne – kontakt znajduje się w przybliżeniu w środku szerokości wieńca (nie przy jednej z krawędzi) oraz w typowym obszarze roboczym na wysokości zęba (bez skrajnego przesunięcia ku wierzchołkowi lub stopie).
- Brak śladów krawędziowych – nie widać wyraźnego "dobicia" do jednej strony, co byłoby sygnałem niewspółosiowości lub błędnej regulacji.
- Powtarzalność – przy podobnych warunkach pracy ślad jest stabilny, a nie "wędrujący" po zębie.
Dlaczego pozostałe warianty są błędne (typowe nieprawidłowości)? W zadaniach tego typu odpowiedzi niepoprawne zwykle pokazują ślady: (1) przesunięte do jednej krawędzi szerokości zęba – sugeruje to przekoszenie, błędy osiowania lub ugięcia; (2) zbyt wysoko lub zbyt nisko na zębie – bywa skutkiem niewłaściwej odległości osi, luzu lub geometrii; (3) punktowe/nieregularne – mogą wynikać z uszkodzeń, braku smarowania, zanieczyszczeń albo błędów łożyskowania. Takie ślady oznaczają koncentrację nacisków, szybsze zużycie i ryzyko hałasu oraz przegrzewania.
Wskazówka egzaminacyjna: szukaj odpowiedzi, w której ślad jest najbardziej równomierny i centryczny oraz nie dotyka krawędzi zęba. Jeśli widać wyraźne "ściągnięcie" śladu do boku lub naroża, to zwykle nie jest praca prawidłowa.
