KWALIFIKACJA ELE10 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 26.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia schemat przekładni pasowej, co jest zgodne z odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia pasowa jest rozpoznawana po obecności pasa współpracującego z kołami pasowymi, co odróżnia ją od przekładni zębatej (zęby), ślimakowej (ślimak i koło ślimakowe) oraz śrubowej (element śrubowy/nakrętka). Odpowiedź wskazuje właściwy typ napędu widoczny na rysunku.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnie mechaniczne rozróżnia się m.in. po sposobie przenoszenia momentu i charakterystycznych elementach konstrukcyjnych widocznych na rysunku. Przekładnia pasowa przenosi napęd dzięki tarciu (lub zazębieniu w pasach zębatych) między pasem a kołami pasowymi. Na schemacie/rysunku technicznym typowo widać dwa koła pasowe oraz element łączący je w postaci pasa (ciągłego obwodu).

Odpowiedź "przekładnię pasową" jest poprawna, gdy na rysunku występują właśnie te cechy rozpoznawcze. W praktyce energetycznej takie napędy spotyka się np. w wentylatorach, dmuchawach, przenośnikach czy napędach pomocniczych, gdzie liczy się prostota i możliwość doboru przełożenia przez zmianę średnic kół.

Pozostałe opcje są niezgodne z typowymi cechami konstrukcyjnymi:

  • "przekładnię zębatą" wybiera się, gdy na rysunku widać koła z zębami współpracujące bez pasa/łańcucha. Jeśli na ilustracji zamiast zębów jest pas, ta odpowiedź wynika zwykle z automatycznego skojarzenia "dwa koła = zębatki".
  • "przekładnię śrubową" (w znaczeniu przekładni z elementem śrubowym) kojarzy się z ruchem śruby i nakrętki lub specyficznym zazębieniem śrubowym, a nie z pasem na kołach pasowych.
  • "przekładnię ślimakową" rozpoznaje się po parze: ślimak (walec o zarysie śrubowym) oraz koło ślimakowe. Brak takiego układu i obecność pasa wyklucza tę odpowiedź.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw szukaj na rysunku elementu przenoszącego napęd (pas/łańcuch/zęby/ślimak). Dopiero potem nazywaj typ przekładni — to ogranicza błędy wynikające z podobieństwa nazw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia pasowa to układ przenoszenia napędu, w którym moment obrotowy przekazywany jest z jednego koła pasowego na drugie za pomocą pasa. Służy do zmiany prędkości obrotowej i momentu oraz do przeniesienia napędu na pewną odległość między wałami.
Szukaj dwóch kół pasowych oraz elementu łączącego je w postaci pasa (zwykle ciągła pętla). Na rysunkach uproszczonych pas bywa pokazany jako dwie równoległe linie lub obrys taśmy. Brak zębów i brak ślimaka przemawia za napędem pasowym.
W przekładni pasowej napęd przenosi pas współpracujący z kołami pasowymi, a w zębatej – zazębienie kół zębatych. Przekładnia zębata jest zwykle bardziej dokładna (brak poślizgu), a pasowa bywa cichsza i prostsza w obsłudze oraz pozwala na większą odległość między osiami wałów.
Poślizg wynika z tarciowego przenoszenia siły między pasem a kołem pasowym, szczególnie przy zbyt małym napięciu pasa, zabrudzeniu, zużyciu lub przeciążeniu. Skutkiem bywa spadek przenoszonego momentu i zmiana przełożenia w porównaniu do wartości teoretycznej.
Stosuje się je m.in. w napędach wentylatorów, dmuchaw, niektórych pomp i urządzeń pomocniczych, gdy liczy się prostota, łatwa zmiana przełożenia (zmiana średnic kół) oraz tłumienie drgań. To częsty układ w maszynach wirujących w instalacjach pomocniczych.
Przekładnia ślimakowa składa się ze ślimaka (walca o zarysie śrubowym) i koła ślimakowego. Na rysunku widać charakterystyczny "śrubowy" element współpracujący z kołem. W przekładni pasowej zamiast tego występuje pas opasający koła pasowe, bez kontaktu zębów lub ślimaka.
Nie zawsze. Nazwy bywają mylone, ale przekładnia ślimakowa oznacza konkretną parę: ślimak i koło ślimakowe. Określenie "śrubowa" może odnosić się do innych rozwiązań z elementem śrubowym (np. śruba–nakrętka). Na egzaminie decydują cechy widoczne na rysunku.
Najczęściej są to: koło pasowe napędzające, koło pasowe napędzane, pas (klinowy, płaski lub zębaty) oraz elementy mocowania i regulacji naciągu. W praktyce mogą dochodzić rolki napinające i osłony, ale kluczowe są dwa koła i pas.
Najczęstsze błędy to: uznanie każdego układu "dwa koła" za przekładnię zębatą, pomylenie ślimakowej ze śrubową przez podobieństwo nazw oraz ignorowanie elementu przenoszącego (pasa). Pomaga zasada: najpierw identyfikuj element kontaktu (pas/zęby/ślimak).
Ćwicz na rysunkach i zdjęciach: porównuj cechy rozpoznawcze (pas, zęby, ślimak). Ucz się słownictwa: koło pasowe, pas klinowy, zazębienie, ślimak. Dobrą metodą jest robienie krótkich fiszek "cecha → typ przekładni" i rozwiązywanie wielu przykładów.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Odpowiedź wskazuje właściwy typ napędu widoczny na rysunku."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "przekładnia pasowa": https://encyklopedia.pwn.pl/szukaj/przek%C5%82adnia%20pasowa.html (dostęp 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Przekładnia pasowa": https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_pasowa (dostęp 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Przekładnia ślimakowa": https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_%C5%9Blimakowa (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw konstrukcji maszyn: rozdział o przekładniach i napędach
  • Atlas/album elementów maszyn – rysunki przekładni pasowych i zębatych
  • Instrukcje serwisowe (DTR) urządzeń z napędami pasowymi (np. wentylatory przemysłowe) – część dotycząca napędu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego