KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 36.
Na rysunku przedstawiono diagram stanów sterowania dwoma siłownikami. Jakie zdarzenie inicjuje sekwencję działań w kroku 3, których efektem jest cofanie tłoczysk siłowników 1A i 2A
Ilustracja przedstawia diagram stanów sterowania dwoma siłownikami, 1A i 2A, oraz zaworami 1V i 2V.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W diagramie stanów krok uruchamia zwykle zdarzenie/warunek przejścia, np. sygnał z czujnika krańcowego, a nie samo "przesterowanie zaworu". Jeśli w kroku 3 efektem jest cofanie tłoczysk 1A i 2A, to sekwencję tego kroku inicjuje osiągnięcie skrajnego położenia przez 2A, zgodnie z warunkiem przejścia pokazanym na rysunku.

Pełne wyjaśnienie:

W diagramach stanów (kroków) dla układów z siłownikami kluczowe jest rozróżnienie dwóch rzeczy:

  • zdarzenia/warunki przejścia między krokami (np. sygnał z krańcówki, osiągnięcie skrajnego położenia),
  • działania w kroku (np. wysterowanie zaworu rozdzielającego powodujące wysuw lub cofanie siłownika).

Pytanie dotyczy tego, co inicjuje sekwencję działań w kroku 3, której skutkiem jest cofanie tłoczysk siłowników 1A i 2A. Inicjatorem nie jest więc samo wykonanie ruchu ani "zmiana położenia zaworu" jako czynność, tylko sygnał logiczny, który pozwala przejść do kroku 3.

Odpowiedź "Osiągnięcie skrajnego położenia siłownika 2A" jest poprawna, ponieważ osiągnięcie położenia krańcowego jest typowym zdarzeniem generującym sygnał wejściowy (np. z czujnika krańcowego), który w diagramie stanowi warunek rozpoczęcia kolejnego kroku. Jeżeli rysunek wskazuje, że to właśnie sygnał od 2A uruchamia krok 3, to cofanie obu tłoczysk następuje dopiero po spełnieniu tego warunku.

Odpowiedzi odnoszące się do "Zmiany położenia zaworu 2V" oraz "Zmiany położenia zaworu 1V" są niepoprawne w typowej interpretacji diagramu: przesterowanie zaworu jest zwykle działaniem realizowanym w kroku (wyjściem sterownika), a nie zdarzeniem inicjującym ten krok. Natomiast "Osiągnięcie skrajnego położenia siłownika 1A" jest błędne, jeżeli w diagramie przejście do kroku 3 jest uzależnione od stanu 2A, a nie 1A.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw znajdź na rysunku strzałkę/przejście prowadzące do kroku 3 i odczytaj jego warunek (zwykle opis czujnika krańcowego). Dopiero potem oceniaj, jakie działania (np. sterowanie zaworami) są wykonywane w samym kroku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Diagram stanów (kroków) opisuje kolejność pracy układu: w jakim kroku jakie działania są wykonywane oraz jaki warunek musi zajść, by przejść do następnego kroku. W pneumatyce często łączy sygnały z czujników krańcowych z wysterowaniem zaworów rozdzielających.
Zdarzenie inicjujące to zwykle warunek przejścia do danego kroku, opisany przy strzałce/przejściu w diagramie. Najczęściej jest to sygnał z czujnika (np. osiągnięcie położenia krańcowego siłownika), a nie sama czynność wykonawcza typu przesterowanie zaworu.
Położenia krańcowe są łatwe do jednoznacznego wykrycia czujnikiem i potwierdzają, że ruch został zakończony. Dzięki temu sterowanie sekwencyjne jest powtarzalne: kolejny krok startuje dopiero wtedy, gdy poprzedni ruch faktycznie się wykonał.
Zależy od konwencji zapisu, ale w typowych zadaniach szkolnych zmiana położenia zaworu jest działaniem sterownika w danym kroku (wyjściem), a zdarzeniami są sygnały wejściowe, np. z krańcówek. Na egzaminie warto sprawdzić, czy opis przy przejściu dotyczy czujnika czy elementu wykonawczego.
Najczęściej stosuje się krańcówki mechaniczne, czujniki kontaktronowe (reed) na siłownikach z magnesem w tłoku albo czujniki indukcyjne w zależności od konstrukcji. Ich rolą jest podanie jednoznacznego sygnału "wysunięty" lub "wsunięty" do układu sterowania.
Typowe błędy to mylenie numeru siłownika (1A vs 2A), pomijanie numeru kroku, oraz utożsamianie działań (sterowanie zaworami) z warunkami przejścia (sygnały z czujników). Pomaga czytanie diagramu "od przejścia do przejścia", a nie od opisu ruchu.
W jednym kroku sterownik może wysterować więcej niż jedno wyjście, np. dwa zawory rozdzielające ustawione w pozycję powodującą cofanie. Warunek wejściowy uruchamia krok, a działania w kroku mogą jednocześnie dotyczyć kilku elementów wykonawczych, jeśli logika procesu tego wymaga.
Gdy technologia wymaga, by to ruch 2A zakończył etap procesu (np. docisk, pozycjonowanie, blokada) i dopiero wtedy można bezpiecznie cofać oba siłowniki lub przejść dalej. W praktyce wybór wynika z tego, który element jest "krytyczny" dla bezpieczeństwa i jakości operacji.
Ćwicz rozpoznawanie: (1) warunków przejść, (2) działań w krokach, (3) skutków przesterowania zaworu dla kierunku ruchu siłownika. Dobrą metodą jest przepisywanie sekwencji na listę: "warunek → krok → działania → oczekiwany sygnał końcowy".
Oznaczenia typu 1A i 2A wynikają z przyjętej numeracji elementów. Na rysunku zwykle są przy symbolach siłowników, a odpowiadające im czujniki i zawory mają spójne oznaczenia. Zawsze warto prześledzić, do którego elementu odnoszą się sygnały krańcowe w warunkach przejść.
info

Statystycznie 31% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w diagramie stanów krok uruchamia zwykle zdarzenie/warunek przejścia, np. sygnał z czujnika krańcowego, a nie samo "przesterowanie zaworu".

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki i elektropneumatyki dotyczące sterowania sekwencyjnego
  • Ćwiczenia z czytania diagramów kroków/stanów (przejścia, warunki, działania)
  • Zadania laboratoryjne: uruchamianie sekwencji dla dwóch siłowników z czujnikami krańcowymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego