KWALIFIKACJA CHM4 - PAŹDZIERNIK 2016

Przyrząd wskazany jako poprawny, czyli polarymetr, jest elementem aparatury optycznej używanej do oznaczania skręcalności optycznej (kąta skręcenia płaszczyzny polaryzacji światła) przez roztwory lub substancje optycznie czynne. W praktyce przemysłu chemicznego i laboratoriów zakładowych pomiar ten bywa wykorzystywany m.in. do kontroli jakości oraz oceny stężenia wybranych składników, jeżeli skręcalność koreluje ze składem.

Typowe elementy polarymetru (w zależności od konstrukcji) to: źródło światła, układ polaryzujący (polaryzator), miejsce na rurkę/pomiarową celę z próbką oraz analizator z układem odczytu (np. skala, noniusz lub odczyt cyfrowy). To zestaw cech odróżniających go od innych przyrządów pomiarowych.

• "refraktometr" jest przyrządem optycznym, ale mierzy inną wielkość: współczynnik załamania światła (refrakcję), często wykorzystywany np. do oceny stężenia roztworów na podstawie skali lub odczytu współczynnika. Sama "optyczność" nie wystarcza, by uznać go za to samo co polarymetr.
• "aparat Marcussona" to nazwa aparatu analitycznego innego typu niż polarymetr; nie jest to typowy układ do pomiaru skręcalności optycznej z polaryzatorem i analizatorem. Uczniowie często wybierają tę odpowiedź, gdy kojarzą nazwę, ale nie łączą jej z zasadą działania.
• "lepkościomierz Englera" należy do aparatury lepkościowej; ocenia lepkość na podstawie czasu wypływu cieczy przez znormalizowany otwór w określonych warunkach. Jest to przyrząd o innej budowie i przeznaczeniu (hydrodynamika, nie optyka).

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach "Na rysunku przedstawiono…" warto najpierw określić dziedzinę pomiaru (optyka / lepkość / gęstość / ciśnienie), a dopiero potem dopasować nazwę. To ogranicza zgadywanie na podstawie samego brzmienia terminów.