Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM4 - WRZESIEŃ 2014



PYTANIE NR 11.
Na rysunku przedstawiono krzywą wzorcową uzyskaną podczas spektrofotometrycznego oznaczania glukozy w postaci barwnych produktów z odczynnikiem DNS. Którymi wielkościami powinny być oznaczone osie X i Y na przedstawionej krzywej wzorcowej?
Ilustracja przedstawia wykres liniowy, który jest krzywą kalibracyjną używaną w spektrofotometrycznym oznaczaniu glukozy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Krzywa wzorcowa (kalibracyjna) w spektrofotometrii przedstawia zależność sygnału pomiarowego od znanego stężenia analitu.
Dlatego na osi X umieszcza się stężenie glukozy w roztworach wzorcowych, a na osi Y – absorbancję A zmierzoną dla produktów barwnych powstałych w reakcji z DNS.

Pełne wyjaśnienie:

W analizie spektrofotometrycznej krzywa wzorcowa (kalibracyjna) służy do przeliczenia sygnału aparatu na stężenie analitu. W praktyce przygotowuje się serię roztworów wzorcowych o znanych stężeniach badanej substancji (tu: glukozy), a następnie dla każdego wzorca wykonuje się reakcję barwną z odczynnikiem DNS i mierzy absorbancję przy ustalonej długości fali.

Na wykresie:

  • Oś X odpowiada wielkości ustalanej przez analityka podczas kalibracji, czyli stężeniu glukozy w roztworach wzorcowych (z podaną jednostką).
  • Oś Y odpowiada wielkości mierzonej przez spektrofotometr, czyli absorbancji A roztworu po reakcji (sygnał analityczny).

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • Wskazanie na osi Y "stężenia DNS" myli rolę odczynnika z rolą analitu. DNS jest reagentem generującym barwę, a nie wielkością wyznaczaną z krzywej w tym oznaczeniu.
  • Umieszczenie "stężenia DNS" na osi X wprowadza błędną interpretację, że zmienną niezależną w serii wzorców jest odczynnik. W typowej kalibracji utrzymuje się warunki reakcji (w tym ilość odczynnika) możliwie stałe, a zmienia się stężenie analitu.
  • Zamiana osi (absorbancja na X, stężenie glukozy na Y) odwraca logikę kalibracji: to nie stężenie "wynika" z osi Y podczas tworzenia wykresu, tylko jest znane z przygotowania wzorców, a dopiero potem służy do wyznaczania stężenia nieznanej próbki na podstawie zmierzonej absorbancji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz sformułowanie "krzywa wzorcowa/kalibracyjna", najczęściej obowiązuje schemat: X = stężenie (lub ilość) analitu, Y = sygnał metody (np. absorbancja, natężenie emisji, pole piku).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest krzywa wzorcowa w spektrofotometrii?
Krzywa wzorcowa to wykres zależności sygnału pomiarowego (najczęściej absorbancji) od znanego stężenia analitu w serii roztworów wzorcowych. Umożliwia później wyznaczenie stężenia w próbce nieznanej na podstawie zmierzonej absorbancji.
Jakie wielkości są zwykle na osi X i Y w krzywej kalibracyjnej?
Najczęściej na osi X umieszcza się stężenie (lub ilość) analitu w wzorcach, bo to wielkość ustawiana przez analityka. Na osi Y znajduje się sygnał metody, np. absorbancja A w UV-Vis, natężenie emisji, pole piku chromatograficznego.
Dlaczego na osi Y jest absorbancja, a nie stężenie glukozy?
Absorbancja jest bezpośrednio mierzona przez spektrofotometr i stanowi sygnał analityczny. Stężenie glukozy w wzorcach jest znane z przygotowania. Krzywa wzorcowa łączy te dwie wielkości, aby z absorbancji próbki obliczyć jej stężenie.
Czy stężenie DNS może być osią krzywej wzorcowej w tej metodzie?
Zwykle nie, ponieważ DNS jest odczynnikiem reakcji barwnej i jego ilość utrzymuje się stałą, aby warunki były porównywalne. Zmieniasz stężenie analitu (glukozy), a mierzysz absorbancję produktów barwnych. Oś ze stężeniem DNS sugerowałaby inną kalibrację niż oznaczanie glukozy.
Jak odczytać stężenie glukozy z krzywej wzorcowej?
Najpierw mierzysz absorbancję próbki po reakcji z DNS. Następnie na osi Y znajdujesz wartość absorbancji i "przechodzisz" do przecięcia z krzywą (lub prostą) kalibracyjną, a potem rzutujesz na oś X, aby odczytać odpowiadające stężenie glukozy.
Jakie błędy najczęściej robi się przy podpisywaniu osi wykresu kalibracyjnego?
Typowe błędy to: zamiana osi (X↔Y), wpisanie na osi stężenia odczynnika zamiast analitu oraz brak jednostek. Częsty jest też zapis niejednoznaczny, np. samo "A" bez informacji, że chodzi o absorbancję, albo podanie jednostek nieadekwatnych do przygotowanych roztworów.
Czy absorbancja zawsze rośnie ze stężeniem w krzywej wzorcowej?
W idealnym zakresie liniowym zwykle tak, bo sygnał jest proporcjonalny do stężenia. W praktyce mogą pojawić się odchylenia (np. zbyt duże stężenia, nieliniowość reakcji, błędy przygotowania wzorców). Dlatego ważne jest sprawdzanie zakresu roboczego i jakości dopasowania.
Jaką rolę pełni DNS w oznaczaniu glukozy metodą barwną?
DNS jest odczynnikiem, który umożliwia wytworzenie barwnego produktu reakcji z cukrami redukującymi, dzięki czemu można wykonać pomiar spektrofotometryczny. W oznaczeniu to glukoza jest analitem, a DNS służy do wytworzenia mierzalnego sygnału (absorbancji).
Kiedy trzeba przygotować nową krzywą wzorcową w laboratorium?
Nową krzywą warto przygotować m.in. po zmianie partii odczynników, po serwisie aparatu, przy zmianie parametrów pomiaru (np. długości fali), gdy wyniki kontroli jakości wskazują dryft, albo gdy pracujesz w innym zakresie stężeń niż dotychczas.
Jak przygotować się do zadań o krzywej wzorcowej na egzaminie CHM.4?
Ćwicz rozpoznawanie, co jest zmienną niezależną (zwykle stężenie wzorca), a co sygnałem (absorbancja, intensywność, pole piku). Rozwiązuj zadania z odczytem z wykresu, doborem jednostek i interpretacją błędów. Zwracaj uwagę na podpisy osi i legendę.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręczniki z analizy instrumentalnej (rozdziały o spektrofotometrii UV-Vis i kalibracji)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji CHM.4 dotyczące sporządzania krzywych wzorcowych
  • Ćwiczenia laboratoryjne: przygotowanie serii wzorców, pomiar absorbancji, wykonanie wykresu i regresji liniowej
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego