Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2014



PYTANIE NR 4.
Na rysunku przedstawiono łożysko
Ilustracja przedstawia przekrój techniczny łożyska kulkowego wzdłużnego, co jest zgodne z odpowiedzią do pytania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożysko kulkowe wzdłużne (osiowe) rozpoznaje się po budowie przystosowanej do przenoszenia sił wzdłuż osi wału: kulki pracują między elementami oporowymi, a geometria bieżni wskazuje na obciążenie osiowe. Typ poprzeczny przenosi głównie obciążenia promieniowe, a walcowe i stożkowe mają inne elementy toczne.

Pełne wyjaśnienie:

Łożyska toczne klasyfikuje się m.in. według kierunku przenoszonych obciążeń oraz rodzaju elementów tocznych. Odpowiedź "kulkowe wzdłużne" dotyczy łożyska, którego podstawowym zadaniem jest przenoszenie obciążeń osiowych (działających wzdłuż osi wału). W praktyce takie łożysko ma konstrukcję "oporową": elementy współpracujące tworzą bieżnie ustawione tak, aby siła osiowa była przekazywana przez kulki na powierzchnie oporowe.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "walcowe" oznacza łożysko z wałeczkami (rolkami walcowymi) zamiast kulek. Na rysunku takiego łożyska oczekuje się elementów tocznych o kształcie walca, a nie kul.
  • "stożkowe" to łożysko z wałeczkami stożkowymi. Typowo przenosi obciążenia złożone (promieniowe i osiowe), ale jego elementy toczne mają kształt stożka, a geometria bieżni jest wyraźnie "stożkowa".
  • "kulkowe poprzeczne" (promieniowe) jest projektowane głównie do obciążeń działających prostopadle do osi wału. W schematach i przekrojach widać bieżnie ukształtowane tak, by przenosić siły promieniowe, a nie typowo oporowe układy dla sił osiowych.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj kształt elementu tocznego (kula/wałeczek), a dopiero potem oceń kierunek obciążenia wynikający z budowy bieżni (osiowe vs promieniowe). To ogranicza pomyłki między odmianą wzdłużną i poprzeczną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest łożysko kulkowe wzdłużne?
To łożysko toczne przeznaczone głównie do przenoszenia obciążeń osiowych (wzdłuż osi wału). Elementami tocznymi są kulki, a budowa bieżni i elementów oporowych wskazuje, że siła działa "od czoła", a nie promieniowo.
Jak odróżnić łożysko wzdłużne od poprzecznego na rysunku?
Sprawdź, w jakim kierunku łożysko ma przenosić siłę. Wzdłużne ma geometrię oporową dla sił osiowych (docisk wzdłuż wału). Poprzeczne (promieniowe) ma bieżnie ustawione pod obciążenia promieniowe (prostopadle do osi).
Dlaczego łożysko kulkowe poprzeczne nie nadaje się do dużych sił osiowych?
Łożysko promieniowe jest zoptymalizowane pod obciążenia prostopadłe do osi wału. Przy dużej sile osiowej kulki i bieżnie są obciążane w sposób niekorzystny, co zwiększa zużycie i ryzyko uszkodzeń. Do takich warunków dobiera się zwykle łożyska osiowe.
Jakie elementy toczne ma łożysko walcowe?
Łożysko walcowe ma wałeczki (rolki walcowe), a nie kulki. Na rysunku lub w przekroju widać elementy toczne o kształcie krótkich walców. To ważna cecha rozpoznawcza w zadaniach identyfikacyjnych.
Co wyróżnia łożysko stożkowe w porównaniu do kulkowego?
Łożysko stożkowe ma wałeczki stożkowe i bieżnie o geometrii stożka. Często przenosi obciążenia złożone (promieniowe i osiowe), ale rozpoznaje się je po kształcie elementów tocznych i charakterystycznym układzie bieżni.
Kiedy w maszynach stosuje się łożyska wzdłużne?
Stosuje się je, gdy w węźle łożyskowym dominują siły osiowe, np. w dociskach, mechanizmach śrubowych, węzłach oporowych lub tam, gdzie element jest "popychany" wzdłuż osi. Dobór zależy też od prędkości i wymaganej sztywności.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy rozpoznawaniu łożysk na obrazku?
Najczęstsze pomyłki to: mylenie osiowego z promieniowym (bo oba mogą mieć kulki), ignorowanie kierunku obciążenia, wybór "stożkowe" na podstawie samego skojarzenia z siłami osiowymi oraz niedostrzeganie, że walcowe/stożkowe mają wałeczki, a nie kulki.
Czy łożysko wzdłużne przenosi obciążenia promieniowe?
Zwykle nie jest do tego przeznaczone lub robi to w bardzo ograniczonym zakresie. Jego podstawowa funkcja to przenoszenie obciążenia osiowego. Jeśli w węźle występują znaczące siły promieniowe, stosuje się inne typy łożysk lub układy łożysk w zestawie.
Jakie są praktyczne skutki złego doboru łożyska do kierunku obciążeń?
Zły dobór (np. łożysko promieniowe przy dużej sile osiowej) może powodować przegrzewanie, hałas, przyspieszone zużycie bieżni i elementów tocznych oraz spadek dokładności pracy układu. W efekcie rośnie ryzyko awarii i przestojów maszyny.
Jak przygotować się do zadań o rozpoznawaniu typów łożysk na egzaminie?
Ucz się "po cechach": (1) kształt elementów tocznych (kulki/wałeczki), (2) kierunek obciążeń (osiowe/promieniowe), (3) typowy wygląd bieżni w przekroju. Pomaga praca z katalogami producentów i zestawem rysunków do szybkiej identyfikacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że typ poprzeczny przenosi głównie obciążenia promieniowe, a walcowe i stożkowe mają inne elementy toczne.

Źródła:

  • SKF — produkt: Thrust ball bearings (opis i zastosowanie łożysk kulkowych wzdłużnych), https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings/ball-bearings/thrust-ball-bearings - dostęp 2026-02-28
  • Schaeffler (INA/FAG) — kompendium/strony produktowe: Thrust ball bearings (charakterystyka łożysk osiowych), https://www.schaeffler.com/ - wyszukiwarka produktów/medias (hasło: thrust ball bearing) - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (EN) — Thrust bearing (podział na łożyska osiowe, ogólne zasady działania), https://en.wikipedia.org/wiki/Thrust_bearing - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (działy: łożyska osiowe i promieniowe)
  • Podręczniki z elementów maszyn: łożyska toczne (budowa, zastosowanie, oznaczenia)
  • Materiały szkolne do kwalifikacji dotyczące węzłów łożyskowych i doboru łożysk
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego