KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 25.
Na której ilustracji zostało przedstawione łożysko wzdłużne?
Ilustracja przedstawia cztery różne rodzaje łożysk, które są istotne w kontekście kwalifikacji zawodowej mechanika-monter
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożysko wzdłużne (oporowe) służy głównie do przenoszenia obciążeń osiowych. Na ilustracjach rozpoznaje się je po konstrukcji z elementami oporowymi (np. podkładkami/pierścieniami) ułożonymi tak, by siła działała wzdłuż osi wału, a nie promieniowo. Dlatego poprawny wybór to "Na ilustracji 2."

Pełne wyjaśnienie:

Łożyska toczne dzieli się m.in. według kierunku przenoszonych obciążeń na:

  • łożyska poprzeczne (promieniowe) – przenoszą głównie siły działające prostopadle do osi wału,
  • łożyska wzdłużne (oporowe) – przenoszą głównie siły działające wzdłuż osi wału.

Odpowiedź "Na ilustracji 2." jest poprawna, ponieważ na tej ilustracji przedstawiono konstrukcję typową dla łożyska wzdłużnego: elementy są ułożone tak, aby mogły przejmować nacisk osiowy (często widać charakterystyczne pierścienie/podkładki oporowe oraz elementy toczne pracujące między bieżniami ustawionymi "czołowo"). Taki układ nie jest przeznaczony przede wszystkim do obciążeń promieniowych.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo odpowiadają ilustracjom przedstawiającym inne typy łożysk lub rozwiązania konstrukcyjne nastawione na przenoszenie sił promieniowych. Typowym błędem jest utożsamianie "łożyska z kulkami/wałeczkami" wyłącznie na podstawie obecności elementów tocznych. W praktyce decydujące jest to, w jakim kierunku bieżnie i pierścienie są przygotowane do przenoszenia obciążeń.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy łożyska wzdłużnego, zwróć uwagę, czy konstrukcja wygląda jak "zestaw podkładek" ściskanych osiowo (łożysko oporowe), a nie jak klasyczny pierścień wewnętrzny i zewnętrzny przenoszące obciążenie promieniowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łożysko wzdłużne (oporowe) to łożysko przeznaczone głównie do przenoszenia obciążeń osiowych, czyli sił działających wzdłuż osi wału. Jego konstrukcja jest tak ukształtowana, aby "opierać" wał w kierunku osiowym, a nie przede wszystkim podtrzymywać go promieniowo.
Spójrz na kierunek pracy bieżni i pierścieni. Łożysko wzdłużne zwykle wygląda jak układ oporowy: elementy są ustawione tak, by przenosić nacisk "czołowo" wzdłuż osi. Łożysko poprzeczne ma typowy pierścień wewnętrzny i zewnętrzny do obciążeń promieniowych.
Ponieważ powierzchnie bieżni i elementy toczne są ułożone tak, aby siła była przekazywana wzdłuż osi wału na element oporowy. W praktyce oznacza to, że nacisk osiowy "dociska" elementy łożyska do bieżni, zamiast próbować wypchnąć je promieniowo na boki.
Spotyka się je tam, gdzie występują istotne siły osiowe, np. w węzłach śrub pociągowych, stołach obrotowych, przekładniach, sprzęgłach lub w miejscach, gdzie wał jest dociskany wzdłuż osi. Dobór zależy od wartości obciążenia i prędkości pracy.
Zwykle nie jest do tego przeznaczone. Łożyska wzdłużne projektuje się głównie pod siły osiowe, a obciążenia promieniowe mogą prowadzić do nieprawidłowej pracy i szybszego zużycia. W praktyce obciążenia promieniowe przejmuje inne łożysko (np. poprzeczne) w tym samym węźle.
Najczęstszy błąd to ocena "na oko" tylko po tym, że widać kulki/wałeczki. Uczniowie mylą łożyska promieniowe z wzdłużnymi, bo nie analizują kierunku przenoszenia sił ani układu bieżni. Pomaga porównywanie: gdzie jest "oparcie" dla siły osiowej.
Często występują elementy pełniące rolę oporu osiowego (np. pierścienie/podkładki oporowe) oraz bieżnie ustawione tak, by pracować pod naciskiem osiowym. W przekroju może to wyglądać jak "pakiet" elementów ściskanych wzdłuż osi, a nie klasyczne łożysko do obciążeń promieniowych.
Gdy trzeba przejąć zarówno obciążenia promieniowe, jak i osiowe. Wtedy jedno łożysko dobiera się do sił promieniowych, a drugie (np. wzdłużne) do sił osiowych. Takie rozdzielenie funkcji ułatwia montaż, zwiększa trwałość i zmniejsza ryzyko pracy łożyska w niekorzystnych warunkach.
Ćwicz rozpoznawanie typów łożysk na rysunkach i zdjęciach z katalogów producentów. Ucz się przez porównania: promieniowe vs wzdłużne, kulkowe vs wałeczkowe, zwykłe vs skośne. Dodatkowo powtarz, jakie obciążenia (osiowe/promieniowe) przenosi dany typ łożyska.
Zwróć uwagę na słowa kluczowe: "wzdłużne", "oporowe", "osiowe" sugerują siły wzdłuż osi wału. "Poprzeczne", "promieniowe" dotyczą sił prostopadłych do osi. Jeśli jest ilustracja, oceń układ bieżni: czy element jest zaprojektowany do docisku osiowego.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Łożysko wzdłużne (oporowe) służy głównie do przenoszenia obciążeń osiowych."

Źródła:

  • SKF – Thrust bearings (opis i podział łożysk wzdłużnych): https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings/ball-bearings/thrust-ball-bearings - accessed 2026-03-02
  • NSK – Thrust Bearings (charakterystyka i zastosowanie): https://www.nsk.com/products/rollingbearings/thrust_bearings/ - accessed 2026-03-02
  • Wikipedia (PL) – Łożysko toczne (podstawy, podział na promieniowe i wzdłużne): https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_toczne - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (działy: thrust bearings / łożyska oporowe)
  • Podręczniki do podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały o łożyskach)
  • Atlasy elementów maszyn – rysunki typowych łożysk

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego