KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 6.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek, który najprawdopodobniej jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Strefa odprężona to obszar górotworu bezpośrednio przy obrysie wyrobiska, w którym po wykonaniu wyrobiska następuje spadek naprężeń i rozluźnienie skał. Na rysunkach bywa pokazywana jako charakterystyczny kształt strefy wokół wyrobiska, a nie jako wykres zależności w punkcie.

Pełne wyjaśnienie:

Wykonanie wyrobiska korytarzowego zmienia stan naprężeń w górotworze: część ośrodka zostaje "odciążona", a część przejmuje dodatkowe obciążenia. Strefa odprężona to obszar bezpośrednio przy granicy wyrobiska, gdzie po odsłonięciu powierzchni następuje spadek naprężeń działających prostopadle do tej powierzchni, co sprzyja mikropęknięciom, rozluźnieniu i odspojeniom.

Dlatego odpowiedź "kształt strefy odprężonej wokół wyrobiska" jest właściwa wtedy, gdy rysunek przedstawia obszar otaczający wyrobisko (najczęściej w przekroju), np. jako obwiednię/otoczkę rozluźnienia. Taki rysunek opisuje geometrię zjawiska (gdzie występuje odprężenie), a nie zmianę wartości w funkcji odległości w postaci wykresu.

Odpowiedź "wykres naprężeń pionowych w ociosach wyrobiska" jest myląca z dwóch powodów: po pierwsze wykres to zwykle krzywa zależności (np. naprężenie vs odległość), a po drugie "naprężenia pionowe" nie muszą być jedynym ani dominującym parametrem opisu stanu w ociosach. Jeśli ilustracja pokazuje obszar wokół wyrobiska, nie jest to typowy wykres punktowy.

Odpowiedzi o "ciśnieniach przed/po wykonaniu wyrobiska korytarzowego" wprowadzają dodatkowo niejednoznaczny termin ciśnienie (często kojarzony z ciśnieniem hydrostatycznym lub naciskiem), podczas gdy w mechanice górotworu w tym kontekście zwykle analizuje się naprężenia. Ponadto stan "przed wykonaniem wyrobiska" nie obejmuje jeszcze strefy odprężonej przy obrysie, bo nie ma odsłoniętej powierzchni wyrobiska.

Na egzaminie warto zapamiętać: rysunek strefy rozpoznajesz po obwiedni/otoczce wokół wyrobiska; wykres naprężeń rozpoznajesz po osiach i krzywej zależności. To rozróżnienie pomaga uniknąć wyboru odpowiedzi "na skojarzenie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Strefa odprężona to obszar górotworu przy konturze wyrobiska, w którym po jego wykonaniu spadają naprężenia działające na odsłoniętą powierzchnię i następuje rozluźnienie skał. Może to sprzyjać spękaniom, odspojeniom i potrzebie zastosowania właściwej obudowy.
Po wydrążeniu wyrobiska usuwasz część górotworu, a na nowej powierzchni granicznej nie ma już takiego "podparcia" jak wcześniej. Zmienia się rozkład naprężeń: blisko wyrobiska część naprężeń maleje (odprężenie), a w pewnej odległości mogą się one zwiększać (koncentracja).
Strefa odprężona jest zwykle pokazana jako obszar (otoczka, obwiednia) wokół przekroju wyrobiska. Wykres naprężeń to najczęściej krzywa zależności z osiami (np. naprężenie–odległość). Jeśli widzisz granice stref w górotworze, to raczej mapa/strefa, nie wykres.
Koncentracja naprężeń to lokalny wzrost naprężeń w górotworze spowodowany zaburzeniem ośrodka przez wykonanie wyrobiska. Zwykle występuje dalej od samej powierzchni wyrobiska niż strefa odprężona. Ma znaczenie przy ocenie zagrożeń i doborze obudowy oraz technologii urabiania.
Nie. Kształt zależy m.in. od geometrii wyrobiska (łuk, prostokąt, przekrój), właściwości skał, kierunku i wartości naprężeń pierwotnych oraz wpływu obudowy. Dlatego na rysunkach egzaminacyjnych zwykle rozpoznaje się samą ideę "otoczki" odprężenia, a nie jeden uniwersalny wzór.
W strefie odprężonej skały są rozluźnione i bardziej podatne na odspojenia, obrywy lub łuszczenie, zwłaszcza w stropie i ociosach. W praktyce oznacza to konieczność kontroli stanu wyrobiska, właściwego kotwienia/obudowy oraz reagowania na objawy niestabilności (spękania, odgłosy, opadanie okruchów).
Odpowiedź o wykresie wybiera się, gdy ilustracja ma cechy wykresu: osie, jednostki, krzywe lub punkty pomiarowe, a pytanie dotyczy przebiegu wartości (np. zmiany naprężenia wraz z odległością). Gdy rysunek pokazuje obszary wokół wyrobiska, częściej chodzi o strefy (odprężenia/koncentracji).
Najczęściej mylone są: "ciśnienie" z "naprężeniem", stan "przed wykonaniem wyrobiska" ze stanem "po wykonaniu", a także "strefa odprężona" ze "strefą koncentracji naprężeń". Pomaga zapamiętanie, że odprężenie jest najbliżej konturu wyrobiska, a koncentracja bywa dalej.
Obudowa ma ograniczać deformacje i stabilizować rozluźnioną strefę przy wyrobisku. Im większa skłonność górotworu do rozluźnienia i odspajania, tym większe znaczenie ma szybkie zabezpieczenie (np. kotwy, obudowa podporna) i kontrola zasięgu oddziaływania. Na egzaminie łącz to z bezpieczeństwem i statecznością.
Opisy i szkice stref odprężenia spotyka się w dokumentacji geomechanicznej, materiałach dotyczących obudowy, instrukcjach prowadzenia robót oraz opracowaniach oceny zagrożeń (np. niestabilność ociosów). Na egzaminie zwykle chodzi o rozpoznanie zjawiska na schemacie lub rysunku przekroju.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że strefa odprężona to obszar górotworu bezpośrednio przy obrysie wyrobiska, w którym po wykonaniu wyrobiska następuje spadek naprężeń i rozluźnienie skał.

Materiały:

  • Podręczniki z mechaniki górotworu/geo-mechaniki dla górnictwa podziemnego
  • Materiały dydaktyczne dotyczące obudowy wyrobisk i oddziaływania górotworu
  • Zbiory zadań i rysunków z interpretacji stref naprężeń wokół wyrobisk

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego