KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 4.
Na rysunku przedstawiono podzespół mechaniczny, którym jest
Ilustracja przedstawia sprzęgło kołnierzowe, które jest podzespołem mechanicznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło kołnierzowe służy do sztywnego połączenia dwóch współosiowych wałów za pomocą dwóch kołnierzy skręcanych śrubami.
Pozostałe odpowiedzi to przekładnie (zmieniają sposób/prędkość przeniesienia napędu) albo inny typ sprzęgła (tulejowe), o odmiennej budowie i innym charakterystycznym kształcie.

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgła służą do połączenia dwóch wałów w celu przeniesienia momentu obrotowego, zazwyczaj bez zmiany przełożenia. Sprzęgło kołnierzowe jest sprzęgłem sztywnym: składa się z dwóch kołnierzy osadzonych na końcach wałów, które są ze sobą skręcane (najczęściej śrubami). Charakterystyczne są więc: dwie tarczowe części (kołnierze) oraz połączenie śrubowe na obwodzie.

Odpowiedź "sprzęgło kołnierzowe" jest poprawna, ponieważ odpowiada funkcji i typowej konstrukcji tego podzespołu – umożliwia demontaż poprzez odkręcenie śrub oraz pewne, sztywne przeniesienie momentu między wałami.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Przekładnia cierna" to przekładnia, a więc mechanizm służący do przeniesienia ruchu/siły z wykorzystaniem tarcia między elementami (najczęściej rolkami lub tarczami), zwykle z możliwością uzyskania przełożenia. Nie jest to sprzęgło do łączenia współosiowych wałów.
  • "Przekładnia śrubowa" również jest przekładnią (rozwiązaniem z elementem śrubowym/ślimakowym w zależności od ujęcia), której zadaniem jest zmiana parametrów ruchu (np. prędkości i momentu) oraz kierunku osi. To inna grupa podzespołów niż sprzęgła.
  • "Sprzęgło tulejowe" jest sprzęgłem, ale o innej budowie: typowo wykorzystuje tuleję (mufę) nasuwaną na końce wałów i łączoną wpustami/kołkami lub innymi elementami. Nie ma dwóch kołnierzy skręcanych jak w sprzęgle kołnierzowym.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozstrzygnij, czy na rysunku widać sprzęgło (połączenie wał–wał) czy przekładnię (mechanizm z przełożeniem). Dopiero potem wybieraj konkretny typ, szukając cech szczególnych, takich jak kołnierze i śruby (kołnierzowe) albo tuleja/mufa (tulejowe).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprzęgło kołnierzowe to sprzęgło sztywne służące do połączenia dwóch współosiowych wałów i przeniesienia momentu obrotowego. Zwykle składa się z dwóch kołnierzy osadzonych na wałach, skręconych ze sobą śrubami. Ułatwia demontaż, ale wymaga dobrej współosiowości.
Najczęściej widać dwa elementy tarczowe (kołnierze) na końcach wałów oraz połączenie śrubowe rozmieszczone na obwodzie. Rysunek nie powinien pokazywać par kół/rolek dających przełożenie, bo to cecha przekładni. Szukaj też podziału na dwie skręcane połówki.
Sprzęgło kołnierzowe łączy wały przez dwa kołnierze skręcone śrubami (konstrukcja "tarcza–tarcza"). Sprzęgło tulejowe zwykle wykorzystuje tuleję (mufę) nasuwaną na końce wałów, często z wpustami lub kołkami. Oba są do łączenia wałów, ale mają inną budowę i montaż.
Przekładnia cierna jest mechanizmem przenoszenia ruchu z wykorzystaniem tarcia między elementami (np. rolkami) i często pozwala uzyskać przełożenie. Sprzęgło ma przede wszystkim połączyć dwa wały i przenieść moment bez zmiany przełożenia. W zadaniach egzaminacyjnych najpierw ustal, czy chodzi o sprzęgło czy przekładnię.
Typowe sprzęgło kołnierzowe jest sprzęgłem sztywnym, więc słabo toleruje niewspółosiowość i może wtedy powodować drgania oraz szybsze zużycie elementów. Do kompensacji niewspółosiowości stosuje się zwykle sprzęgła podatne lub elastyczne. Na egzaminie kołnierzowe kojarz z połączeniem sztywnym.
Stosuje się je, gdy potrzebne jest proste, wytrzymałe i rozłączne połączenie dwóch współosiowych wałów, np. w układach napędowych maszyn, gdzie demontaż ma być łatwy (odkręcenie śrub). Warunkiem jest zachowanie dobrej współosiowości. To częsty element w podstawowych układach napędowych.
Najbardziej typowe są śruby (z nakrętkami lub wkręcane) łączące dwa kołnierze oraz elementy ustalające położenie na wałach (np. wpusty). W zadaniach rysunkowych śruby na obwodzie kołnierzy są silną wskazówką, że widzisz sprzęgło kołnierzowe, a nie tulejowe czy przekładnię.
Częstym błędem jest utożsamianie każdego "przeniesienia napędu" z przekładnią i wybór odpowiedzi z hasłem "przekładnia". Pomaga zasada: sprzęgło łączy wał z wałem, a przekładnia zwykle ma elementy dające przełożenie (np. koła, rolki, ślimak). Warto analizować funkcję i budowę.
Ćwicz na atlasach elementów maszyn i prostych widokach złożeniowych: wypisz cechy rozpoznawcze (np. kołnierze i śruby, tuleja/mufa, pary kół). Następnie rozwiązuj testy z obrazkami, porównując odpowiedzi o podobnym brzmieniu. Skup się na różnicach konstrukcyjnych, nie na samej nazwie.
Przekładnia (w tym śrubowa/ślimakowa w typowych ujęciach) ma elementy robocze służące do uzyskania przełożenia i zwykle zmienia oś lub parametry ruchu. Sprzęgło kołnierzowe nie tworzy przełożenia – to połączenie dwóch wałów za pomocą kołnierzy i śrub. Na rysunku szukaj, czy jest para elementów "pracujących" jak przekładnia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Sprzęgło kołnierzowe służy do sztywnego połączenia dwóch współosiowych wałów za pomocą dwóch kołnierzy skręcanych śrubami."

Źródła:

  • Wikipedia: "Sprzęgło (mechanika)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o_(mechanika) (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Przekładnia" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Przekładnia cierna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_cierna (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały: sprzęgła i przekładnie)
  • Katalogi producentów sprzęgieł (rysunki konstrukcyjne i opisy zastosowań)
  • Zadania rysunkowe/atlas elementów maszyn dla mechanika-monterа

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego