KWALIFIKACJA GIW11 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 32.
Na rysunku przedstawiono pompę
Ilustracja przedstawia pompę wirową, co jest zgodne z podaną odpowiedzią do pytania egzaminacyjnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa wirowa należy do pomp dynamicznych: przekazuje energię cieczy głównie przez ruch obrotowy wirnika, wytwarzając przepływ i przyrost ciśnienia. Pompy tłokowe i zębate są pompami wyporowymi (działają przez okresową/objętościową zmianę komory), więc stanowią inną grupę.

Pełne wyjaśnienie:

Podstawowy podział pomp obejmuje dwie duże grupy: pompy wirowe (dynamiczne) oraz pompy wyporowe. W pytaniu poprawną odpowiedzią jest "wirową", czyli pompę, w której energia mechaniczna napędu jest przekazywana cieczy przede wszystkim w sposób ciągły, dzięki oddziaływaniu elementu wirującego (najczęściej wirnika) na strugę cieczy. Skutkiem jest uzyskanie przepływu oraz przyrostu energii/ciśnienia w układzie.

Odpowiedź "tłokową" jest niepoprawna, ponieważ pompa tłokowa pracuje na zasadzie wyporu: ciecz jest zasysana i tłoczona wskutek ruchu tłoka zmieniającego objętość komory roboczej. Taka pompa zwykle daje przepływ pulsacyjny i należy do pomp wyporowych.

Odpowiedź "wyporową" jest niepoprawna w tym kontekście, bo jest to nazwa całej grupy, a nie konkretny typ równorzędny z "wirową" w tym samym podziale. Do pomp wyporowych zalicza się m.in. pompy tłokowe oraz zębate, śrubowe czy membranowe. Jeśli rozpoznany obiekt jest wirowy, to nie jest wyporowy.

Odpowiedź "zębatą" także jest niepoprawna, gdyż pompa zębata jest klasyczną pompą wyporową: transportuje ciecz w przestrzeniach międzyzębnych, przenosząc określoną objętość na obrót. Zastosowania pomp zębatych wiążą się często z cieczami lepkimi (np. olejami), podczas gdy w instalacjach przeróbki kopalin bardzo często spotyka się pompy wirowe do wody technologicznej i zawiesin (dobór zależy od warunków pracy).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się jednocześnie "tłokowa" i "zębata", warto pamiętać, że obie są wyporowe, natomiast "wirowa" jest z innej rodziny (dynamicznej). To pomaga szybko uporządkować opcje i uniknąć mylenia nazw typu z nazwą grupy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa wirowa (dynamiczna) przekazuje energię cieczy w sposób ciągły dzięki elementowi wirującemu. Ruch obrotowy powoduje przyrost energii strugi, a układ hydrauliczny pompy zamienia ją na użyteczny wzrost ciśnienia i przepływ w instalacji.
Pompa wirowa zwiększa energię cieczy głównie przez oddziaływanie dynamiczne (wirnik, przepływ ciągły). Pompa wyporowa przetłacza porcje cieczy przez zmianę objętości komory roboczej, często daje przepływ pulsacyjny i łatwiej uzyskuje wysokie ciśnienia.
W pompie tłokowej ciecz jest zasysana i tłoczona przez ruch tłoka, który zmienia objętość przestrzeni roboczej. To typowy mechanizm wyporu: w każdej fazie cyklu przemieszcza się określoną objętość medium, a nie "rozpędza" je wirnikiem.
Pompa zębata to pompa wyporowa, w której ciecz jest przenoszona w przestrzeniach między zębami kół zębatych a korpusem. Jest często stosowana do cieczy lepkich (np. olejów), gdzie wymagana jest powtarzalność wydatku i stabilne tłoczenie.
Zwykle wskazuje na to obecność części wirującej odpowiedzialnej za nadanie energii cieczy oraz układu przepływowego typowego dla pomp dynamicznych. Na egzaminie warto kojarzyć pompę wirową z ciągłym przepływem i brakiem komory zmieniającej objętość jak w pompach wyporowych.
Nie. "Wyporowa" to nazwa grupy pomp, a "tłokowa" to konkretny typ w tej grupie. W pytaniach jednokrotnego wyboru zwykle trzeba wskazać konkretny rodzaj urządzenia, a nie kategorię nadrzędną, chyba że pytanie wyraźnie o to prosi.
Pompy wirowe często spotyka się w układach wody technologicznej oraz przy transporcie zawiesin, gdy liczy się duży wydatek i praca ciągła. Dobór zależy od parametrów medium (gęstość, ziarno, ścieralność) oraz od wymaganego ciśnienia w instalacji.
Częsty błąd to mylenie poziomów podziału: wybieranie "wyporowa" obok "tłokowa" i "zębata", mimo że te dwie należą właśnie do wyporowych. Drugi błąd to kierowanie się nazwą bez zrozumienia zasady działania (dynamiczna vs objętościowa).
Ponieważ medium jest przetłaczane porcjami wynikającymi z cyklu pracy (np. skok tłoka) lub geometrii elementów roboczych. W wielu konstrukcjach powoduje to okresowe zmiany wydatku, które w instalacjach ogranicza się np. poprzez odpowiednie układy i elementy tłumiące.
Najlepiej ćwiczyć na przekrojach i zdjęciach: osobno dla wirowych i wyporowych. Twórz własną "mapę cech": co daje przepływ (wirnik vs komora), czy ruch jest obrotowy czy posuwisto-zwrotny, i jakie elementy są charakterystyczne. To skraca czas decyzji w teście.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Pompa wirowa należy do pomp dynamicznych: przekazuje energię cieczy głównie przez ruch obrotowy wirnika, wytwarzając przepływ i przyrost ciśnienia."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu maszyn przepływowych (pompy wirowe)
  • Instrukcje DTR pomp stosowanych w zakładzie (opisy budowy i przekroje)
  • Materiały szkoleniowe producentów pomp: budowa, zasada działania, typowe awarie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego