KWALIFIKACJA GIW5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 12.
Na rysunku przedstawiającym kruszarkę szczękową cyfrą 1 oznaczono
Ilustracja przedstawia kruszarkę szczękową, maszynę używaną w przemyśle do rozdrabniania materiałów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wykładziny szczęk to wymienne okładziny (płyty robocze) mocowane do szczęki stałej i ruchomej w kruszarce szczękowej. Na schematach są zwykle zaznaczane przy obszarze zgniotu materiału, jako element stykający się bezpośrednio z urobkiem. Pozostałe części dotyczą łożyskowania lub podparcia, a nie powierzchni kruszenia.

Pełne wyjaśnienie:

W kruszarce szczękowej proces rozdrabniania zachodzi w komorze kruszenia pomiędzy szczęką stałą i szczęką ruchomą. Elementem, który bezpośrednio kontaktuje się z materiałem i ulega najszybszemu zużyciu, są wykładziny szczęk (okładziny/płyty robocze). To części eksploatacyjne, które dobiera się pod kątem rodzaju urobku i wymienia w ramach obsługi technicznej.

Odpowiedź "wykładziny szczęk." jest właściwa, ponieważ na typowych rysunkach kruszarki szczękowej wykładziny są rysowane na wewnętrznych powierzchniach szczęk – w miejscu, gdzie przebiega kruszenie.

Pozostałe propozycje odnoszą się do innych zespołów urządzenia:

  • "listwy łożyskowe." – kojarzą się z elementami prowadzenia/łożyskowania lub ślizgowymi podporami, które nie tworzą powierzchni kruszącej i zwykle są umieszczone przy węźle ruchu, a nie w komorze kruszenia.
  • "płyty oporowe." – mogą występować jako elementy przenoszące obciążenia i zabezpieczające mechanizm (w zależności od konstrukcji), jednak nie są okładzinami roboczymi szczęk i nie stanowią typowej powierzchni kontaktu z urobkiem.
  • "osie stalowe." – są elementami konstrukcyjnymi (np. oś/wał mimośrodu w układzie napędowym), odpowiadają za ruch szczęki, ale nie pełnią roli okładziny kruszącej.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: jeśli pytanie dotyczy elementu oznaczonego przy strefie zgniotu lub na "zębatych/ryflowanych" płytach wewnątrz komory, najczęściej chodzi o wykładziny. Z kolei elementy napędu i łożyskowania zwykle znajdują się poza komorą kruszenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykładziny szczęk to wymienne płyty/okładziny montowane na szczęce stałej i ruchomej. To one stanowią powierzchnię roboczą, która bezpośrednio kruszy urobek, dlatego są częścią szybko zużywającą się i regularnie wymienianą w ramach utrzymania ruchu.
Zużywają się najszybciej, bo pracują w bezpośrednim kontakcie z ziarnami kopaliny: występuje ścieranie, zgniatanie i uderzenia. Dodatkowo twarde frakcje i zanieczyszczenia (np. kawałki metalu) mogą przyspieszać uszkodzenia powierzchni roboczej.
Elementy robocze zwykle są narysowane wewnątrz komory kruszenia, na powierzchniach szczęki stałej i ruchomej. Często mają zaznaczoną strukturę ryflowania lub wyraźnie odcinają się jako płyty przykręcone do korpusu szczęk.
Praca na zużytych wykładzinach może obniżyć wydajność, pogorszyć uziarnienie produktu i zwiększyć pobór energii. Rośnie też ryzyko uszkodzeń innych części (np. mocowań, szczęki) oraz częstszych przestojów awaryjnych, co podnosi koszty eksploatacji.
Wymianę planuje się po przekroczeniu dopuszczalnego zużycia określonego w dokumentacji urządzenia lub gdy spada jakość kruszenia (zbyt gruby produkt, poślizg materiału). W praktyce decydują też oględziny, pomiary oraz harmonogram przeglądów.
Częsty błąd to mylenie elementów roboczych z elementami konstrukcyjnymi (np. osiami, podporami). Uczniowie czasem sugerują się "brzmieniem" nazw (łożyskowe/oparowe) zamiast analizować, która część dotyka urobku w komorze kruszenia.
Nie. Wykładziny szczęk są powierzchnią kruszącą i częścią zużywalną. Płyty oporowe (zależnie od konstrukcji) pełnią funkcje podparcia, przenoszenia obciążeń lub zabezpieczenia mechanizmu. Nie zastępują okładzin roboczych w komorze kruszenia.
Osie/wały są elementami przenoszącymi ruch i obciążenia w mechanizmie napędowym oraz zawieszeniu szczęki ruchomej. Odpowiadają za realizację ruchu oscylacyjnego/posuwisto-zwrotnego, ale nie mają kontaktu roboczego z urobkiem jak wykładziny.
Komora kruszenia to przestrzeń pomiędzy szczęką stałą i ruchomą, gdzie materiał jest zgniatany. Na rysunkach jest to centralny obszar "V" lub zwężający się kanał, w którym zaznaczone są powierzchnie robocze (czyli wykładziny).
Najlepiej uczyć się na schematach: nazwać podstawowe zespoły (szczęki, wykładziny, napęd, łożyskowanie) i ćwiczyć rozpoznawanie elementów po funkcji. Pomaga też przegląd typowych awarii i części zużywalnych, bo to one najczęściej pojawiają się w zadaniach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Wykładziny szczęk to wymienne okładziny (płyty robocze) mocowane do szczęki stałej i ruchomej w kruszarce szczękowej."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Kruszarka szczękowa" – opis ogólny budowy i zasady działania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kruszarka_szcz%C4%99kowa (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki/ skrypty z przeróbki mechanicznej kopalin (dział: rozdrabnianie, kruszarki szczękowe)
  • Instrukcje obsługi i DTR kruszarek szczękowych używanych w zakładzie (schematy części, nazewnictwo)
  • Atlasy/ katalogi części zamiennych (wykładziny, szczęki, płyty oporowe) dla kruszarek szczękowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego