KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 23.
Na rysunku przedstawiono pompę
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny pompy zębatej o zazębieniu zewnętrznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa zębata o zazębieniu zewnętrznym ma dwa koła zębate zazębiające się na zewnątrz, a medium jest przemieszczane w przestrzeniach międzyzębnych wzdłuż obwodu kół. Pompa śrubowa ma wirniki śrubowe, a wirowa (odśrodkowa) wirnik łopatkowy. Zazębienie wewnętrzne ma inne ułożenie kół (jedno w drugim).

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie typu pompy na rysunku opiera się na elemencie roboczym i sposobie przemieszczania medium.

Pompa zębata o zazębieniu zewnętrznym jest pompą wyporową: pracują w niej dwa koła zębate o zazębieniu zewnętrznym. Podczas obrotu koła "zabierają" ciecz w przestrzeniach między zębami i obudową, przenosząc ją ze strony ssawnej na tłoczną. Charakterystyczne na rysunku są dwa koła o podobnej wielkości, stykające się zębami, zwykle w korpusie o kształcie zbliżonym do ósemki.

Odpowiedź "śrubową" jest nieprawidłowa, bo pompa śrubowa ma elementy śrubowe (rotory o zarysie śruby), a na rysunkach widać zwykle wydłużone wirniki i kanały o przebiegu śrubowym, nie koła zębate.

Odpowiedź "wirową" jest nieprawidłowa, ponieważ pompa wirowa (np. odśrodkowa) ma wirnik łopatkowy i komorę spiralną/dyfuzor; medium zyskuje energię głównie dzięki działaniu sił bezwładności, a nie przez "porcje" wypierane między zębami.

Odpowiedź "zębatą o zazębieniu wewnętrznym" także jest nieprawidłowa: w tej konstrukcji jedno koło (zębnik) pracuje wewnątrz większego koła z uzębieniem wewnętrznym, często z przegrodą (półksiężycem). Na rysunku wygląda to jak układ "koło w kole", a nie dwa koła zewnętrznie zazębiające się obok siebie.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy widzisz zęby/śruby/łopatki. Dopiero potem rozróżnij wariant: przy zębach zwróć uwagę, czy koła zazębiają się zewnętrznie (dwa koła obok siebie), czy jedno pracuje wewnątrz drugiego (zazębienie wewnętrzne).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To pompa wyporowa, w której pracują dwa koła zębate zazębiające się zewnętrznie. Ciecz jest przenoszona w przestrzeniach między zębami i korpusem z ssania na tłoczenie. Daje stabilny przepływ i dobrze znosi lepniejsze media, np. oleje.
Szukaj dwóch kół zębatych podobnej wielkości ustawionych obok siebie, stykających się zębami. Korpus często ma kształt zbliżony do "ósemki". Brak łopatek (jak w wirowej) i brak wirników śrubowych (jak w śrubowej).
W zazębieniu zewnętrznym dwa koła zębate zazębiają się "na zewnątrz", obok siebie. W zazębieniu wewnętrznym małe koło pracuje wewnątrz większego koła z uzębieniem wewnętrznym (układ "koło w kole"), często z przegrodą rozdzielającą strefy.
Pompa wirowa przekazuje energię cieczy przez wirnik łopatkowy (zjawiska wirowe i odśrodkowe), a wydajność silnie zależy od oporów instalacji. Pompa wyporowa (np. zębata) przemieszcza określone objętości medium na obrót, zwykle daje większe ciśnienia.
Najczęściej w układach smarowania, hydraulice siłowej o mniejszych przepływach oraz do olejów i cieczy o wyższej lepkości. Są proste konstrukcyjnie i łatwe w montażu, ale wrażliwe na zanieczyszczenia i wymagają odpowiedniej filtracji.
Na rysunku pompy śrubowej widać wydłużone rotory o kształcie śrub (zwoje), a przepływ odbywa się wzdłuż osi. Nie ma dwóch kół zębatych ani wirnika łopatkowego. Często spotyka się ją przy medium lepkim i tam, gdzie ważna jest mała pulsacja przepływu.
Co do zasady nie. Praca bez medium pogarsza smarowanie i chłodzenie, zwiększa tarcie i ryzyko zatarcia. W eksploatacji trzeba zapewnić zalanie i właściwe warunki ssania, a także unikać kawitacji i zbyt dużych oporów na ssaniu.
Częsty błąd to wybór "pompa wirowa", bo kojarzy się z każdym elementem obracającym się. Inny błąd to uznanie każdej pompy zębatej za wariant z zazębieniem wewnętrznym. Pomaga patrzeć na: zęby vs łopatki vs śruby oraz układ "dwa koła obok siebie" vs "koło w kole".
W agregatach hydraulicznych, maszynach przemysłowych, układach zasilania siłowników i silników hydraulicznych, a także w obiegach oleju (np. smarowanie). Są popularne, bo mają prostą budowę i są stosunkowo odporne na przeciążenia, przy zachowaniu filtracji.
Najlepiej pracować na przekrojach i schematach: osobno dla zębatej, śrubowej i wirowej. Twórz listę cech diagnostycznych (zęby/śruby/łopatki; układ kół). Na egzaminie najpierw identyfikuj element roboczy, dopiero potem wybieraj wariant (zewnętrzne/wewnętrzne).
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Pompa zębata o zazębieniu zewnętrznym ma dwa koła zębate zazębiające się na zewnątrz, a medium jest przemieszczane w przestrzeniach międzyzębnych wzdłuż obwodu kół."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pompa zębata" https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_z%C4%99bata - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): "Pompa śrubowa" https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%9Brubowa - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): "Pompa wirowa" https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_wirowa - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu: maszyny i urządzenia hydrauliczne (pompy)
  • Atlas/kompendium rysunków i przekrojów pomp (zębate, śrubowe, wirowe)
  • Instrukcje DTR wybranych pomp stosowanych w przemyśle (dla praktycznego porównania budowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego