KWALIFIKACJA OGR3 + OGR4 - STYCZEŃ 2010

PYTANIE NR 22.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia busolę, która jest urządzeniem nawigacyjnym używanym do określania kierunków geograficznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Busola to przyrząd z igłą magnetyczną służący do orientacji w terenie i wyznaczania kierunku (np. azymutu). Libella służy do poziomowania, planimetr do pomiaru pól na planach, a wysokościomierz do określania wysokości. Na rysunku rozpoznaje się więc busolę.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "busolę", ponieważ busola jest przyrządem służącym do wyznaczania kierunku w terenie dzięki igle magnetycznej ustawiającej się zgodnie z ziemskim polem magnetycznym. W praktyce terenowej (także w pracach związanych z budową i konserwacją obiektów małej architektury krajobrazu) busola bywa używana pomocniczo do orientacji, kontroli kierunków oraz wstępnego wyznaczania przebiegu elementów zagospodarowania.

Odpowiedź "libellę" jest niepoprawna, bo libella (poziomnica) to element/urządzenie do sprawdzania poziomu lub pionu – jej cechą rozpoznawczą jest zwykle pęcherzyk powietrza w cieczy w rurce albo okienku. Funkcjonalnie nie służy ona do wskazywania stron świata.

Odpowiedź "planimetr" jest niepoprawna, ponieważ planimetr wykorzystuje się do pomiaru pola powierzchni figur na mapach/planach poprzez obrysowanie konturu. To inna klasa przyrządów: nie jest to instrument do orientacji magnetycznej w terenie.

Odpowiedź "wysokościomierz" także jest niepoprawna. Wysokościomierz służy do określania wysokości (np. nad poziomem morza) lub różnic wysokości, często na podstawie ciśnienia lub innych zasad pomiaru. Nie wskazuje kierunku północy i nie zastępuje busoli.

Wskazówka egzaminacyjna: aby odróżnić te przyrządy, pytaj siebie o funkcję i szukaj elementu charakterystycznego: igła magnetyczna (busola), pęcherzyk w poziomnicy (libella), ramię/układ do obrysowania na planie (planimetr), skala wysokości lub wskazania wysokości (wysokościomierz).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Busola to przyrząd z igłą magnetyczną, który pomaga wyznaczać kierunek i orientować się względem stron świata. W pracach terenowych może służyć pomocniczo do kontroli kierunków, wstępnego wytyczania przebiegu elementów oraz orientacji na mapie.
W praktyce nazwy bywają stosowane zamiennie, ale w zadaniach szkolnych busola często kojarzy się z przyrządem bardziej "pomiarowym". Szukaj igły magnetycznej i podziałki kierunków; kompas turystyczny może mieć dodatkową płytkę, lupę lub linijkę.
Libella (poziomnica) służy do sprawdzania poziomu lub pionu, a nie do wskazywania północy. Jej zasadą działania jest obserwacja położenia pęcherzyka powietrza w cieczy, co pozwala ocenić nachylenie powierzchni.
Planimetr to przyrząd do pomiaru pola powierzchni figur na mapach i planach. Używa się go, gdy trzeba określić pole działki, zbiornika lub innego obiektu na podstawie rysunku, przez obrysowanie konturu na planie.
Może mieć zastosowanie pomocnicze, gdy ważna jest orientacyjna wysokość lub różnice wysokości w terenie, ale nie zastępuje pomiarów niwelacyjnych. Wysokościomierz nie służy do wyznaczania stron świata ani kierunków na mapie.
Najczęściej rozpoznasz: igłę magnetyczną, skalę kierunków (np. 0–360°) oraz obudowę chroniącą mechanizm. Czasem jest też linia celownicza lub okienko do odczytu. Te cechy odróżniają ją od libelli i planimetru.
Najczęstsze są: wybór po nazwie "z pamięci" bez analizy detali, mylenie funkcji (poziomowanie vs kierunek), oraz skupienie się na jednym podobnym elemencie (np. okrągła obudowa). Warto porównywać zasadę działania każdej opcji.
Busola może pomóc zachować zaplanowany kierunek osi alei, ogrodzenia lub linii nasadzeń, zwłaszcza na etapie wstępnego ustawiania. W praktyce dokładne wytyczenie zwykle wymaga dodatkowych pomiarów, ale busola usprawnia orientację.
Gdy analizujesz nasłonecznienie, lokalizację tarasów, ustawienie ławek, ekspozycję roślin lub przebieg ścieżek. Strony świata wpływają na warunki siedliskowe i komfort użytkowników, dlatego umiejętność orientacji jest praktyczna.
Najskuteczniejsze jest łączenie zdjęć/rysunków z funkcją: do czego służy, jakie ma cechy charakterystyczne i jakie ma ograniczenia. Dobrze działa fiszka "nazwa–zastosowanie–cecha". Warto też obejrzeć realne przyrządy w pracowni lub w terenie.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Busola to przyrząd z igłą magnetyczną służący do orientacji w terenie i wyznaczania kierunku (np. azymutu)."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN: "busola" (hasło encyklopedyczne), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/busola;3881356.html - dostęp 2026-02-27
  • Encyklopedia PWN: "libella" (hasło encyklopedyczne), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/libella;3936708.html - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Planimetr" (opis zastosowania przyrządu), https://pl.wikipedia.org/wiki/Planimetr - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Instrukcje i karty katalogowe podstawowych przyrządów pomiarowych (busola, niwelator, taśmy, łaty)
  • Podręczniki lub skrypty z zakresu pomiarów terenowych i podstaw geodezji dla branży ogrodniczej/architektury krajobrazu
  • Ćwiczenia praktyczne: rozpoznawanie przyrządów na zdjęciach i w terenie oraz określanie ich zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego