KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 32.
Na rysunku przedstawiono schemat aparatu
Ilustracja przedstawia schemat aparatu Orsata, który jest używany do analizy gazów metodą objętościową.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aparat Orsata służy do ilościowej analizy składu mieszanin gazowych metodą objętościową, zwykle przez kolejno wykonywane pochłanianie wybranych składników i odczyt zmian objętości. Pozostałe przyrządy mają inne zastosowanie: Kjeldahl dotyczy oznaczania azotu, Kipp wytwarza gazy, a Dean‑Stark wspomaga destylacje i rozdział układów azeotropowych.

Pełne wyjaśnienie:

Aparat Orsata jest klasycznym przyrządem do analizy składu gazów metodą objętościową. W praktyce polega to na tym, że próbkę gazu doprowadza się do układu pomiarowego, a następnie przepuszcza przez odpowiednie roztwory pochłaniające wybrane składniki. Spadek objętości po kontakcie z danym absorbentem pozwala ilościowo ocenić udział tego składnika w mieszaninie. Taka logika działania odróżnia Orsata od aparatów, które służą do wytwarzania gazu lub do operacji destylacyjnych.

Odpowiedź "Orsata do analizy gazów metodą objętościową" pasuje do schematu aparatury przeznaczonej do pracy z próbką gazową i jej etapowego "usuwania" (pochłaniania) z mieszaniny oraz do pomiaru objętości. To typowe w analizie technicznej gazów procesowych.

  • "Kiejdahla do destylacji i wykonywania oznaczenia azotu" jest nieadekwatne, ponieważ aparat Kjeldahla wiąże się z mineralizacją i destylacją w oznaczeniach azotu w próbkach (najczęściej ciekłych/stałych po przygotowaniu), a nie z objętościową analizą mieszaniny gazowej.
  • "Kippa do otrzymywania gazów w reakcji ciała stałego z cieczą" opisuje generator gazu (np. z układu stałe–ciecz), czyli urządzenie do wytwarzania gazu, a nie do jego ilościowej analizy składu.
  • "Deana-Starka do oddestylowywania i rozdzielania mieszanin azeotropowych" dotyczy przystawek destylacyjnych używanych do usuwania/oznaczania wody i pracy z układami destylacyjnymi, czyli obszaru operacji na cieczach, a nie analizy mieszanin gazowych metodą objętościową.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się nazwiska (Orsat, Kjeldahl, Kipp, Dean‑Stark), warto w pierwszej kolejności przypisać im rodzaj procesu (analiza gazów, oznaczenia analityczne, wytwarzanie gazu, destylacja). To ogranicza ryzyko wyboru "po skojarzeniu" zamiast po funkcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Aparat Orsata to klasyczna aparatura do objętościowej analizy składu gazów. Umożliwia ocenę udziału wybranych składników mieszaniny gazowej na podstawie zmian objętości po ich selektywnym pochłanianiu w odpowiednich roztworach.
Zwróć uwagę na układ elementów typowych dla pracy z próbką gazu: część pomiarową objętości oraz zestaw naczyń/odcinków służących do kolejnych etapów kontaktu gazu z absorbentami. W Orsacie ideą jest analiza składu, a nie wytwarzanie gazu czy destylacja cieczy.
Aparat Kippa jest przeznaczony głównie do otrzymywania (generowania) gazów w reakcji ciała stałego z cieczą. Jego funkcją jest kontrolowane wytwarzanie gazu, a nie pomiar jego składu procentowego metodą objętościową.
"Metoda objętościowa" oznacza, że ilość składnika gazowego wyznacza się pośrednio przez zmianę objętości próbki po usunięciu (pochłonięciu) danego składnika. Nie jest to pomiar masy ani bezpośredni pomiar stężenia instrumentalnego, tylko wnioskowanie z różnic objętości.
Takie podejście może pojawić się w kontroli laboratoryjnej gazów procesowych lub spalin, gdy liczy się szybka ocena składu i dostępna jest prosta aparatura. W praktyce zakładowej częściej spotyka się też metody instrumentalne, ale rozpoznanie klasycznych przyrządów pozostaje ważne egzaminacyjnie.
Aparat Kjeldahla kojarzy się z oznaczaniem azotu w próbkach po przygotowaniu (mineralizacja, destylacja, miareczkowanie). To inny typ zadania analitycznego niż analiza mieszaniny gazowej przez pomiar zmian objętości, dlatego nie jest właściwym wyborem w pytaniu o aparat do analizy gazów.
Przystawka Deana‑Starka jest związana z destylacją i rozdzielaniem układów, m.in. w zadaniach usuwania/oznaczania wody z mieszanin. To obszar operacji na cieczach i układach destylacyjnych, a nie objętościowej analizy składu gazów.
Najczęstsze są pomyłki wynikające z kojarzenia "gaz" z generatorem gazu (Kipp) albo wybór aparatu znanego z innych ćwiczeń (Kjeldahl) bez analizy celu. Pomaga strategia: najpierw ustal, czy chodzi o analizę, wytwarzanie czy destylację, a dopiero potem wybieraj nazwę aparatu.
W typowych zadaniach tego typu rysunek jest kluczowy, bo pytanie brzmi "Na rysunku przedstawiono schemat aparatu…". Jeśli jednak pamiętasz jednoznaczne przypisanie funkcji do nazw (Orsat=analiza gazów objętościowo), możesz czasem rozstrzygnąć na podstawie samych opisów odpowiedzi.
Skuteczna metoda to fiszki "nazwa → zastosowanie → cechy rozpoznawcze" oraz porównawcze tabelki (np. Orsat vs Kipp vs Dean‑Stark vs Kjeldahl). Ucz się też po rysunkach: dla każdego aparatu obejrzyj kilka schematów i dopisz, jakie medium dominuje (gaz/ciecz) i jaki proces realizuje.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Aparat Orsata służy do ilościowej analizy składu mieszanin gazowych metodą objętościową, zwykle przez kolejno wykonywane pochłanianie wybranych składników i odczyt zmian objętości."

Materiały:

  • Skrypty szkolne i instrukcje BHP/stanowiskowe dotyczące podstawowej aparatury laboratoryjnej
  • Podręczniki/kompendia z analityki chemicznej opisujące klasyczne metody analizy gazów oraz destylacje
  • Atlasy/albumy aparatury laboratoryjnej (rysunki, schematy i zastosowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego