KWALIFIKACJA CES2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 20.
Na rysunku przedstawiono schemat ciągnienia
Ilustracja przedstawia schemat technologiczny związany z procesem ciągnienia rur szklanych metodą przelewną.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na schemacie widać pionowy układ formowania z centralną iglicą (trzpieniem) i wypływem szkła przez szczelinę pierścieniową, co jest typowe dla ciągnienia rur sposobem przelewnym (Vello). Metoda Dannera ma bęben w układzie skośnym, a Libbey‑Owens i wirowo‑dyszowa dotyczą innych wyrobów.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba rozpoznać metodę formowania na podstawie cech urządzenia pokazanych na schemacie. Kluczowe jest to, że widoczny jest pionowy układ pracy oraz centralna iglica (trzpień) umieszczona w osi urządzenia. Szkło ciekłe znajduje się w misie i wypływa grawitacyjnie w dół przez szczelinę pierścieniową utworzoną między trzpieniem a pierścieniem/dyszą formującą. Taki zestaw cech jest charakterystyczny dla metody przelewnej (Vello), stosowanej do ciągłego wytwarzania rur szklanych o kontrolowanej grubości ścianki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Sposób Dannera również służy do rur, ale konstrukcyjnie opiera się na obracającym się bębnie ceramicznym i zwykle układ jest skośny/poziomy. Szkło "nawija się" na bęben, a nie spływa przez pionową szczelinę wokół iglicy, więc nie pasuje do przedstawionego przekroju.
  • Libbey‑Owens dotyczy formowania szkła płaskiego (arkuszy), a nie rur. W tej technologii nie występuje typowy dla rur zarys: iglica i szczelina pierścieniowa tworząca pusty cylinder.
  • Metoda wirowo‑dyszowa wiąże się z wytwarzaniem włókien szklanych, gdzie kluczowe są dysze i działanie sił (np. odśrodkowych) prowadzących do wyciągania włókien, a nie stabilne formowanie rury w pionowej dyszy pierścieniowej.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu metod najpierw określ wyrób (rura/arkusz/włókno), potem szukaj elementu rozstrzygającego: iglica i szczelina pierścieniowa → metoda przelewna; bęben → Danner; układy do arkuszy → szkło płaskie; liczne dysze do cienkich strug → włókna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To ciągła metoda formowania rur, w której ciekłe szkło spływa grawitacyjnie przez szczelinę pierścieniową wokół centralnej iglicy w układzie pionowym. Kształt rury powstaje bez bębna, a grubość ścianki zależy m.in. od geometrii szczeliny i prędkości ciągnienia.
Szukaj trzech cech naraz: pionowego układu, iglicy/trzpienia w osi oraz wypływu szkła przez pierścieniową szczelinę tworzącą pusty cylinder. Jeżeli zamiast tego widzisz bęben lub układ skośny, to prawdopodobnie inna metoda (np. Danner).
W metodzie Dannera szkło formuje się przez kontakt z obracającym się bębnem ceramicznym, zwykle w układzie skośnym/poziomym. Charakterystyczny jest "nawój" szkła na bęben, a nie pionowy wypływ przez szczelinę pierścieniową wokół iglicy, więc schemat z iglicą wskazuje na metodę przelewną.
Iglica (trzpień) to element umieszczony centralnie, który współtworzy otwór wewnętrzny rury. W metodzie przelewnej wraz z pierścieniem/dyszą tworzy szczelinę pierścieniową, przez którą spływa szkło. Często ma też kanał doprowadzania powietrza do stabilizacji kształtu.
Najczęściej myli się metody, bo obie dają rury. Uczeń wybiera "Danner", bo kojarzy nazwę, nie sprawdzając elementów. Na schemacie trzeba szukać bębna (Danner) albo iglicy i szczeliny pierścieniowej w pionie (Vello/przelewna).
Nie, to nazwy technologii związanych ze szkłem płaskim (formowanie arkuszy). W zadaniach egzaminacyjnych bywają jako dystraktory przy pytaniach o rury. Jeśli na rysunku widać kształt pustego cylindra i elementy dyszy pierścieniowej, to nie jest technologia szkła płaskiego.
To rozwiązania stosowane głównie do wytwarzania włókien szklanych, gdzie strugi szkła są wyciągane przez dysze i dodatkowo rozciągane (np. ruchem/siłami) do postaci włókien. Nie służy do stabilnego formowania rury z iglicą i szczeliną pierścieniową.
W praktyce ważne są: temperatura szkła, stabilność dopływu do misy, czystość i stan szczeliny pierścieniowej, ustawienie iglicy oraz prędkość ciągnienia, bo wpływają na średnicę i grubość ścianki. Operator obserwuje też równomierność rury i objawy zatykania/niestateczności wypływu.
Wskazuje na to pionowa orientacja układu i fakt, że szkło jest pokazane jako wypełnienie misy, z którego materiał spływa w dół przez otwór/szczelinę. Brak elementów wymuszających transport na bęben czy taśmę jest dodatkową podpowiedzią, że dominującym mechanizmem wypływu jest grawitacja.
Najlepiej zrobić własną ściągę w formie tabeli: wyrób (rura/arkusz/włókno) + cecha rozstrzygająca (iglica, bęben, dysze) + orientacja (pion/skośny). Potem ćwicz na kilku schematach, opisując na głos, co widzisz i dlaczego wykluczasz pozostałe metody.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Na schemacie widać pionowy układ formowania z centralną iglicą (trzpieniem) i wypływem szkła przez szczelinę pierścieniową, co jest typowe dla ciągnienia rur sposobem przelewnym (Vello)."

Źródła:

  • Wikipedia: "Danner process" (opis metody ciągnienia rur z bębnem) https://en.wikipedia.org/wiki/Danner_process - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia: "Vello process" (opis metody przelewnej ciągnienia rur z iglicą) https://en.wikipedia.org/wiki/Vello_process - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii szkła dla kwalifikacji CES.2 (dział: formowanie ciągłe rur i profili)
  • Instrukcje/DTR linii do ciągnienia rur szklanych (opis zespołu misy, dyszy pierścieniowej i iglicy)
  • Atlas/album schematów technologicznych formowania szkła (porównanie Vello vs Danner)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego