KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 10.
Na rysunku przedstawiono schemat ideowy
Ilustracja przedstawia schemat ideowy generatora, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika elektronika w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Generator to układ, który sam wytwarza przebieg okresowy dzięki dodatniemu sprzężeniu zwrotnemu i elementom ustalającym częstotliwość (RC/LC/kwarc). Zasilacz rozpoznaje się po prostowaniu i filtracji, modulator po łączeniu torów sygnału nośnego i modulującego, a wzmacniacz mocy po stopniu wyjściowym do zasilania obciążenia.

Pełne wyjaśnienie:

Układ opisany jako generator (oscylator) rozpoznaje się po tym, że jego zadaniem jest wytwarzanie sygnału (najczęściej okresowego) bez konieczności doprowadzania na wejście zewnętrznego sygnału informacyjnego. Typową cechą generatora jest obecność pętli dodatniego sprzężenia zwrotnego oraz elementu (lub sieci) ustalającej częstotliwość, np. RC, LC albo rezonatora kwarcowego. To właśnie te cechy topologii odróżniają generator od innych klas układów.

Odpowiedź "zasilacza" byłaby właściwa dla schematów zawierających charakterystyczne bloki zasilania: transformator lub przetwornicę, prostownik (mostek diodowy), kondensatory filtrujące, stabilizację napięcia (stabilizator liniowy lub układ impulsowy) oraz wyraźnie oznaczone wyjścia zasilające. W zasilaczu nie oczekuje się pętli sprzężenia zwrotnego służącej do generowania drgań, tylko do regulacji napięcia/prądu.

Odpowiedź "modulatora" pasuje do układów, w których występują co najmniej dwa tory sygnałowe (np. sygnał nośny i sygnał modulujący) oraz element mieszający/przełączający, a na wyjściu pojawia się sygnał o zmienionym parametrze (amplitudzie, częstotliwości lub fazie). Sama obecność elementów RC/LC nie przesądza o modulacji – kluczowe jest funkcjonalne łączenie sygnałów.

Odpowiedź "wzmacniacza mocy" dotyczy układów, których celem jest dostarczenie większej mocy do obciążenia (np. głośnika, anteny, elementu wykonawczego). Rozpoznaje się je po stopniu końcowym (tranzystory/mosfety w konfiguracji push-pull itp.), wymaganiach prądowych i sposobie dołączenia obciążenia. Wzmacniacz nie musi posiadać pętli wzbudzającej drgania; sprzężenie zwrotne, jeśli występuje, służy zwykle do stabilizacji i liniowości, a nie do samowzbudzenia.

Na egzaminie warto ćwiczyć metodę: najpierw szukaj funkcji układu po połączeniach (sprzężenie zwrotne, tor zasilania, tor sygnałowy, obciążenie), dopiero potem dopasuj nazwę urządzenia. To ogranicza pomyłki wynikające z patrzenia na pojedynczy element schematu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Generator (oscylator) to układ elektroniczny, który wytwarza sygnał okresowy (np. sinus, prostokąt) bez zewnętrznego sygnału wejściowego. Działa dzięki dodatniemu sprzężeniu zwrotnemu oraz elementom ustalającym częstotliwość, np. RC, LC lub rezonatorowi kwarcowemu.
Najczęściej szukasz pętli sprzężenia zwrotnego: wyjście wraca na wejście przez sieć RC/LC lub rezonator. Ważne są też elementy polaryzacji i wzmacniający element aktywny. Sam kondensator lub cewka nie wystarcza—liczy się topologia tworząca warunki do samowzbudzenia.
Zasilacz zawiera elementy, które bywają też w innych blokach (kondensatory, tranzystory), więc wzrokowo może "pasować" do wielu odpowiedzi. Rozróżnia go obecność prostowania i filtracji oraz wyjść napięciowych. W zasilaczu kluczowy jest tor energii, a nie tor sygnałowy.
Typowe wskazówki to: mostek diodowy lub diody prostownicze, kondensatory elektrolityczne dużej pojemności, stabilizator (np. scalony) oraz wyraźnie oznaczone wyjście DC. Często widać też transformator albo układ przetwornicy impulsowej z dławikiem.
Modulator zwykle ma dwa "wejścia funkcjonalne": tor nośnej i tor sygnału modulującego, a w środku element mieszający lub kluczujący. Generator ma za to pętlę sprzężenia zwrotnego i elementy ustalające częstotliwość drgań. W modulatorze celem jest zmiana parametrów sygnału, nie jego samodzielne wytworzenie.
Wzmacniacz mocy występuje wtedy, gdy układ ma napędzać obciążenie wymagające większej mocy (głośnik, silny sygnał RF, element wykonawczy). Na schemacie szukasz stopnia końcowego (np. tranzystory w układzie przeciwsobnym), wyjścia na obciążenie oraz zasilania przystosowanego do większych prądów.
Nie. Sprzężenie zwrotne bywa też w klasycznych wzmacniaczach, stabilizatorach napięcia i układach regulacji, gdzie służy do stabilizacji parametrów. Dla generatora typowe jest dodatnie sprzężenie w warunkach umożliwiających samowzbudzenie oraz wyraźny element selektywny (RC/LC/kwarc) ustalający częstotliwość.
Najczęściej uczniowie oceniają układ po jednym elemencie (np. "jest cewka, więc generator") i pomijają połączenia. Drugi błąd to zgadywanie po tym, co "najczęściej było na lekcji". Warto zawsze sprawdzić: gdzie jest wejście/wyjście, czy jest obciążenie, czy jest tor zasilania i czy jest pętla sprzężenia.
Ćwicz czytanie schematów blokami: zasilanie, tor sygnałowy, sprzężenia, obciążenie. Rób krótkie notatki: "co jest wejściem?", "co jest wyjściem?", "czy układ generuje czy przetwarza?". Pomaga też porównywanie kilku typowych schematów generatorów, zasilaczy i wzmacniaczy z opisem funkcji.
To celowe: wiele układów używa tych samych elementów (rezystory, kondensatory, tranzystory), więc trzeba rozpoznawać funkcję i topologię, a nie pojedynczy symbol. Dobra strategia to identyfikacja charakterystycznych "podpisów": prostownik dla zasilacza, stopień końcowy dla mocy, pętla wzbudzająca dla generatora.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Generator to układ, który sam wytwarza przebieg okresowy dzięki dodatniemu sprzężeniu zwrotnemu i elementom ustalającym częstotliwość (RC/LC/kwarc)."

Źródła:

  • Wikipedia: "Oscylator elektroniczny" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Oscylator_elektroniczny (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Zasilacz" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Zasilacz (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Wzmacniacz mocy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wzmacniacz_mocy (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektroniki analogowej (generatory, wzmacniacze, zasilacze)
  • Karty katalogowe i noty aplikacyjne producentów (sekcje o oscylatorach i wzmacniaczach)
  • Zbiory zadań z czytania schematów ideowych dla technika elektronika

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego