KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 27.
Na rysunku przedstawiono schemat przyłączenia do sieci silnika indukcyjnego jednofazowego. Które zaciski tabliczki zaciskowej silnika i sieci należy połączyć, aby uzyskać połączenie zgodne ze schematem?
Ilustracja przedstawia schemat przyłączenia do sieci silnika indukcyjnego jednofazowego, co jest częstym zagadnieniem w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W silniku jednofazowym uzwojenie główne (U1–U2) i pomocnicze (Z1–Z2) są zasilane równolegle, a w gałęzi pomocniczej szeregowo znajdują się WO (X1–X2) oraz kondensator C (X2–U2).
Dlatego trzeba zmostkować początki uzwojeń U1–Z1 i zamknąć gałąź pomocniczą mostkiem Z2–X1 oraz podać L na U1 i N na U2.

Pełne wyjaśnienie:

Silnik indukcyjny jednofazowy do rozruchu potrzebuje uzwojenia pomocniczego, w którym prąd jest przesunięty w fazie względem uzwojenia głównego. Ten przesuw realizuje kondensator C, a po osiągnięciu prędkości wyłącznik odśrodkowy WO (rozłączany mechanicznie) odłącza gałąź pomocniczą.

Z przedstawionego układu wynika, że:

  • Uzwojenie główne ma zaciski U1–U2.
  • Uzwojenie pomocnicze ma zaciski Z1–Z2.
  • Wyłącznik odśrodkowy jest wyprowadzony na X1–X2.
  • Kondensator jest wpięty między X2 i U2.

Aby odtworzyć schemat na tabliczce zaciskowej, należy zapewnić dwa warunki:

  1. Wspólny punkt zasilania dla początku uzwojenia głównego i pomocniczego — realizuje to mostek U1–Z1. Dzięki temu oba uzwojenia "startują" z tego samego potencjału.
  2. Ciągłość gałęzi pomocniczej w szeregu: uzwojenie pomocnicze → WO → kondensator → powrót do zasilania. Ponieważ WO zaczyna się na zacisku X1, a uzwojenie pomocnicze kończy się na Z2, potrzebny jest mostek Z2–X1.

Następnie podłącza się zasilanie jednofazowe tak, aby uzwojenie główne było bezpośrednio między przewodami sieci: L → U1 oraz N → U2. Wtedy gałąź pomocnicza jest dołączona równolegle do sieci, ale zawiera elementy szeregowe WO i C (co zapewnia przesunięcie fazy i moment rozruchowy).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Warianty z mostkami typu X1–X2 lub nieprawidłowym połączeniem U1–Z2 zniekształcają rolę WO (zwierają lub omijają jego wyprowadzenia) albo nie łączą właściwie uzwojenia pomocniczego z gałęzią rozruchową.
  • Wariant z podaniem zasilania na zaciski niezgodne z końcami uzwojeń powoduje, że uzwojenia nie są zasilane równolegle albo gałąź pomocnicza nie zamyka się przez kondensator.

W praktyce po wykonaniu mostków warto sprawdzić miernikiem ciągłości, czy istnieje droga: Z2 → X1 → (WO) → X2 → (C) → U2, a dopiero potem wykonać próbę uruchomienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Uzwojenie pomocnicze (rozruchowe) to dodatkowe uzwojenie stojana, które razem z kondensatorem wytwarza przesunięcie fazy prądu. Dzięki temu powstaje moment rozruchowy, którego brakuje przy samym uzwojeniu głównym zasilanym jednofazowo.
Kondensator włącza się szeregowo w gałęzi pomocniczej, aby przesunąć fazę prądu względem uzwojenia głównego. To tworzy "wirujące" pole wypadkowe i pozwala silnikowi ruszyć. Bez kondensatora silnik może buczeć i nie wystartować.
WO rozłącza obwód uzwojenia pomocniczego po rozruchu, gdy silnik osiągnie odpowiednią prędkość. Chroni to uzwojenie rozruchowe przed przegrzaniem i ogranicza straty. W schemacie jest elementem szeregowym między zaciskami X1 i X2.
W typowym układzie kondensator ma wyprowadzenia na zaciski opisane jako X2 i U2, a wyłącznik odśrodkowy na X1 i X2. Te oznaczenia pozwalają połączyć elementy zewnętrzne bez "zgadywania" i odwzorować schemat na mostkach tabliczki.
Kluczowe są mostki, które: (1) łączą wspólny punkt zasilania uzwojeń (początki) oraz (2) zamykają szeregowy obwód gałęzi pomocniczej z WO i kondensatorem. Brak któregokolwiek z nich zwykle powoduje brak momentu rozruchowego.
Pomylenie końców uzwojenia pomocniczego może zmienić relację fazową i w skrajnych przypadkach utrudnić rozruch lub zmienić zachowanie silnika. Typowy błąd to takie połączenie, które nie prowadzi prądu przez WO i kondensator, przez co gałąź rozruchowa nie działa.
Tak. Miernikiem ciągłości/rezystancji można sprawdzić, czy uzwojenie główne U1–U2 ma ciągłość oraz czy gałąź pomocnicza tworzy spójny tor przez Z2–X1–(WO)–X2–(C)–U2. To zmniejsza ryzyko błędów przed próbą rozruchu.
Równoległe zasilanie oznacza, że oba uzwojenia "widzą" to samo napięcie sieci, ale prąd w gałęzi pomocniczej jest modyfikowany przez elementy szeregowe (WO i kondensator). Dzięki temu uzyskuje się prawidłową pracę: rozruch z pomocą uzwojenia pomocniczego i dalszą pracę na uzwojeniu głównym.
Najczęstsze błędy to: nieuwzględnienie, że WO jest między X1 i X2 (próba zwarcia X1–X2 mostkiem), pominięcie mostka łączącego uzwojenie pomocnicze z WO (np. brak Z2–X1) oraz mechaniczne podłączanie L/N bez prześledzenia obwodu na schemacie.
Najpierw rozpisz dwie gałęzie: główną (U1–U2) i pomocniczą (Z1–Z2 + WO + C). Następnie zaznacz, które zaciski są wyprowadzeniami elementów (WO: X1–X2, C: X2–U2). Na końcu dobierz mostki, które odtworzą połączenia ze schematu i dopiero potem wskaż L oraz N.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: Single-phase induction motor (sekcje o capacitor-start i auxiliary winding) https://en.wikipedia.org/wiki/Single-phase_induction_motor - dostęp 2026-02-18
  • Electrical4U: Single Phase Induction Motor (opis uzwojenia rozruchowego i kondensatora) https://www.electrical4u.com/single-phase-induction-motor/ - dostęp 2026-02-18
  • All About Circuits: Capacitor-Start Motors / Single-Phase Motor basics (wyjaśnienie przesunięcia fazy i uzwojenia pomocniczego) https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-13/capacitor-start-motors/ - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręcznik/rozdziały o maszynach elektrycznych: silniki indukcyjne jednofazowe i układy rozruchowe
  • Instrukcje serwisowe (DTR) silników jednofazowych z kondensatorem i wyłącznikiem odśrodkowym
  • Zestawy ćwiczeń: czytanie schematów i odwzorowanie na tabliczkę zaciskową

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego