KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 19.
Na rysunku przedstawiono schemat sterowania silnikiem jednofazowym. Jaki rodzaj wejść i wyjść sterownika PLC zastosowano w tym układzie?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny sterowania silnikiem jednofazowym z wykorzystaniem sterownika PLC.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na wejściu I0 doprowadzono zasilanie 24 V typowe dla obwodów sterowania PLC, a wewnątrz sterownika pokazano cewkę i styk przekaźnika. Wyjście Q0 przełącza obwód zasilany 230 V AC silnika jednofazowego, więc musi to być wyjście przekaźnikowe, a nie tranzystorowe.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu trzeba odczytać z rysunku dwa fakty: rodzaj wejść PLC oraz rodzaj wyjść PLC.

1) Wejścia sterownika
Po stronie wejścia oznaczonego jako I0 doprowadzono sygnał z zacisku 24 V przez styk (13–14). W automatyce przemysłowej najczęściej spotyka się cyfrowe wejścia 24 V DC (zasilanie pomocnicze dla czujników i przycisków), dlatego poprawna odpowiedź wskazuje właśnie na 24 V DC.

2) Wyjścia sterownika
Po stronie wyjścia Q0 w obrysie PLC widoczny jest symbol przekaźnika (cewka połączona linią przerywaną ze stykiem wykonawczym). Dodatkowo obwód wykonawczy jest zasilany napięciem sieciowym 230 V AC i steruje silnikiem jednofazowym (M~). To oznacza, że wyjście ma realizować przełączanie obwodu AC i zapewniać separację pomiędzy logiką sterowania a obwodem mocy, co jest typowe dla wyjść przekaźnikowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wejścia 24 V AC (odpowiedzi z 24 V AC) – nie wynikają z oznaczeń układu; w typowych układach PLC obwody wejściowe w sterowaniu maszyn są zasilane 24 V DC, a schemat pokazuje standardowy tor sterowania takim napięciem.
  • Wyjścia tranzystorowe – są przeznaczone głównie do przełączania DC (np. 24 V DC) i nie służą bezpośrednio do komutacji obciążeń 230 V AC silnika. Na schemacie jest też jednoznaczny symbol przekaźnika, a nie tranzystora/triaka.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na rysunku w PLC widzisz cewkę i styk (przekaźnik) oraz obciążenie AC, najczęściej chodzi o wyjście przekaźnikowe. Gdy widzisz obciążenia 24 V DC (np. elektrozawory DC), częściej pojawiają się wyjścia tranzystorowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyjście przekaźnikowe rozpoznasz po symbolu cewki przekaźnika oraz styku (często połączonych linią przerywaną). Na schemacie styk przełącza obwód wykonawczy, np. 230 V AC. To wskazuje na element elektromechaniczny zapewniający separację od logiki sterowania.
Silnik jednofazowy jest zasilany napięciem sieciowym, więc trzeba przełączać obwód AC o wyższym napięciu. Wyjście przekaźnikowe umożliwia taką komutację i daje separację galwaniczną między częścią 24 V sterowania a obwodem mocy 230 V, co zwiększa bezpieczeństwo i odporność na zakłócenia.
Oznacza, że wejścia cyfrowe są przystosowane do sygnałów stałoprądowych 24 V, typowych dla przycisków, krańcówek i czujników w automatyce. Taki standard ułatwia dobór aparatury, poprawia bezpieczeństwo obsługi i zwykle zapewnia dobrą odporność na zakłócenia w instalacjach przemysłowych.
Bezpośrednio – zazwyczaj nie. Wyjścia tranzystorowe są przeznaczone głównie do przełączania obciążeń DC (np. 24 V DC). Dla silnika 230 V AC stosuje się wyjścia przekaźnikowe lub triakowe albo sterowanie pośrednie (np. stycznik/SSR), aby właściwie przełączać napięcie przemienne.
Trzeba patrzeć na kontekst: źródło zasilania, symbole (np. oznaczenia AC/DC), typowe rozwiązania w układzie oraz elementy po drodze. W sterowaniu PLC najczęściej spotyka się 24 V DC na wejściach. Dodatkowo wejścia AC wymagają innego kondycjonowania, co często widać w dokumentacji modułu.
Najczęściej spotkasz: przekaźnikowe (uniwersalne, mogą przełączać AC/DC, dobra separacja), tranzystorowe (szybkie, zwykle do DC) oraz triakowe (do obciążeń AC). Dobór zależy od rodzaju odbiornika: napięcia, prądu oraz wymagań szybkości przełączania.
To typowe oznaczenia kanałów: I jak wejście (input), Q jak wyjście (output), a liczba wskazuje numer kanału. Dzięki temu łatwiej powiązać schemat elektryczny z programem PLC i diagnostyką. W zadaniach egzaminacyjnych pomaga to szybko znaleźć tor wejściowy i wykonawczy.
Częsty błąd to mylenie przekaźnika z wyjściem tranzystorowym i założenie, że każde wyjście nadaje się do 230 V AC. Uczniowie czasem ignorują symbol cewki i styku, a wybierają odpowiedź "na pamięć". Na egzaminie zawsze analizuj symbolikę elementów w obrysie sterownika.
Wyjściami tranzystorowymi najczęściej steruje się odbiornikami 24 V DC, np. lampkami sygnalizacyjnymi, małymi elektrozaworami DC, przekaźnikami pośrednimi DC czy wejściami sterującymi napędów (w zakresie dopuszczalnym przez moduł). Są wybierane także wtedy, gdy liczy się szybkie przełączanie.
Ćwicz czytanie schematów: rozpoznawaj oznaczenia I/Q, napięcia 24 V i 230 V, oraz symbole przekaźników i styków. Rób krótkie notatki: "silnik AC → przekaźnik/triak", "czujniki → 24 V DC". Na testach porównuj też, czy odpowiedź pasuje do rodzaju zasilania obwodu wykonawczego.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Na wejściu I0 doprowadzono zasilanie 24 V typowe dla obwodów sterowania PLC, a wewnątrz sterownika pokazano cewkę i styk przekaźnika."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do automatyki/PLC: wejścia i wyjścia cyfrowe oraz elementy wykonawcze
  • Karty katalogowe PLC (sekcje: Digital Inputs, Digital Outputs, Relay/Transistor outputs)
  • Zestaw symboli elektrycznych i ćwiczenia z czytania schematów sterowania silnikami AC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego