W silniku prądu stałego o wzbudzeniu szeregowym uzwojenie wzbudzenia jest włączone szeregowo z twornikiem, czyli przez uzwojenie wzbudzenia i przez twornik płynie ten sam prąd. Na schemacie połączeń typ wzbudzenia rozpoznaje się właśnie po tym, czy uzwojenie wzbudzenia jest w torze prądowym z twornikiem (szeregowo), czy tworzy osobną gałąź równoległą do twornika (bocznikowo).
Kierunek obrotów silnika DC zależy od zwrotu momentu elektromagnetycznego, który wynika ze współdziałania pola magnetycznego wzbudzenia oraz prądu w przewodnikach twornika. Jeżeli na schemacie zaznaczono biegunowość zasilania i sposób podłączenia uzwojenia wzbudzenia oraz szczotek/komutatora, to można określić, czy moment będzie zgodny z ruchem wskazówek zegara, czy przeciwny. Dla pokazanego układu połączeń wnioskuje się obrót w prawo.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Warianty z określeniem "bocznikowego" są błędne, gdy schemat pokazuje przepływ tego samego prądu przez wzbudzenie i twornik (brak oddzielnej gałęzi równoległej dla wzbudzenia). To typowa pułapka: uczący się widzą uzwojenie wzbudzenia i automatycznie zakładają połączenie bocznikowe.
- Wariant "szeregowego, którego wirnik obraca się w lewo" odpada, jeśli z biegunowości i połączeń wynika przeciwny zwrot momentu. Częsty błąd polega na mechanicznym odwracaniu kierunku bez sprawdzenia, czy zmieniono tylko twornik, tylko wzbudzenie, czy oba naraz.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal typ wzbudzenia (szereg/równolegle), a dopiero potem analizuj kierunek obrotu na podstawie biegunowości i połączeń. To ogranicza ryzyko pomyłek wynikających z pośpiechu.
