KWALIFIKACJA ELE2 - TEST WIEDZY NR 13

PYTANIE NR 27.
Przyjrzyj się poniższej tabeli przedstawiającej charakterystyki różnych typów silników elektrycznych. Który z nich jest najbardziej odpowiedni do zastosowania, które wymaga wysokiego momentu obrotowego na starcie?
Typ silnika Moment obrotowy na starcie
Silnik synchroniczny Średni
Silnik asynchroniczny Niski
Silnik DC z wzbudzeniem szeregowym Wysoki
Silnik DC z wzbudzeniem równoległym Średni
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik DC z wzbudzeniem szeregowym ma wysoki moment rozruchowy, ponieważ przy starcie płynie duży prąd, a uzwojenie wzbudzenia jest w szeregu z twornikiem, więc strumień magnetyczny rośnie wraz z prądem. W podanej tabeli tylko ten typ ma wskazany "Wysoki" moment na starcie.

Pełne wyjaśnienie:

Moment rozruchowy to zdolność silnika do "ruszenia" obciążenia od zera. W praktyce jest kluczowy w napędach, gdzie start odbywa się pod dużym obciążeniem (np. mechanizmy podnoszenia, napędy trakcyjne, przenośniki z dużą bezwładnością).

Odpowiedź "Silnik DC z wzbudzeniem szeregowym" jest poprawna, bo ten typ silnika prądu stałego ma charakterystycznie bardzo duży moment przy rozruchu. Wynika to z tego, że uzwojenie wzbudzenia jest połączone szeregowo z twornikiem: przy starcie prąd jest duży, a wraz z nim rośnie strumień magnetyczny, co sprzyja uzyskaniu dużego momentu.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do wymogu "wysokiego momentu na starcie" w tej tabeli:

  • "Silnik synchroniczny" – w tabeli ma moment startowy określony jako "Średni". Dodatkowo w wielu zastosowaniach silnik synchroniczny nie jest wybierany ze względu na rozruch "z natury" pod dużym obciążeniem, tylko ze względu na stabilną prędkość i inne cechy pracy.
  • "Silnik asynchroniczny" – w tabeli ma moment "Niski". W praktyce moment rozruchowy silnika asynchronicznego zależy od konstrukcji (np. klatkowy/pierścieniowy) i układu rozruchu, ale w tym zadaniu należy oprzeć się na danych podanych w tabeli.
  • "Silnik DC z wzbudzeniem równoległym" – w tabeli ma moment "Średni". Silnik bocznikowy (równoległy) zwykle cechuje się bardziej stabilną prędkością przy zmianach obciążenia, ale nie jest typowym wyborem tam, gdzie priorytetem jest maksymalny moment rozruchowy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest tabela z parametrami, najpierw odpowiedz zgodnie z tabelą, a dopiero potem weryfikuj intuicję wiedzą teoretyczną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moment na starcie (moment rozruchowy) to moment dostępny przy ruszaniu z prędkości 0. Określa, czy silnik "oderwie" obciążenie od spoczynku. Wysoki moment rozruchowy jest ważny przy ciężkim starcie, dużej bezwładności lub tarciu statycznym.
W silniku szeregowym uzwojenie wzbudzenia jest połączone w szereg z twornikiem, więc przy dużym prądzie rozruchowym rośnie też strumień wzbudzenia. To sprzyja uzyskaniu bardzo dużego momentu przy ruszaniu. Dlatego historycznie stosowano je m.in. tam, gdzie start jest "ciężki".
Wysoki moment rozruchowy bywa potrzebny w napędach podnoszenia, przenośnikach taśmowych z załadunkiem, maszynach o dużej bezwładności, mechanizmach z dużym tarciem statycznym oraz układach, w których start następuje pod obciążeniem, bez "rozpędzania na luzie".
Nie zawsze. Moment rozruchowy silnika asynchronicznego zależy od konstrukcji (np. wirnik klatkowy/pierścieniowy) i sposobu rozruchu. W zadaniach egzaminacyjnych z tabelą należy jednak oprzeć się na danych w tabeli, a nie na wyjątkach konstrukcyjnych.
Wzbudzenie szeregowe oznacza połączenie uzwojenia wzbudzenia w szereg z twornikiem, co daje silną zależność strumienia od prądu. Wzbudzenie równoległe (bocznikowe) ma uzwojenie podłączone równolegle, co zwykle stabilizuje strumień i prędkość, ale nie daje tak dużego momentu rozruchowego jak układ szeregowy.
Gdy pytanie wprost dostarcza danych (tabela, zestawienie, opis parametrów), poprawna strategia to wybór odpowiedzi zgodnej z tymi danymi. Teoria pomaga zrozumieć, ale nie powinna prowadzić do ignorowania informacji podanych w zadaniu.
Szukaj sformułowań: "na starcie", "przy ruszaniu", "rozruch pod obciążeniem", "wysoki moment na początku pracy", "oderwanie obciążenia od spoczynku". To są typowe wskazówki, że kluczowym kryterium jest moment dostępny przy prędkości bliskiej zeru.
Zwykle nie wybiera się go ze względu na "największy moment na starcie", lecz np. ze względu na stabilną prędkość lub inne własności. W wielu układach wymaga rozwiązań wspomagających rozruch. W tym zadaniu dodatkowo tabela wskazuje dla niego moment startowy jako "Średni".
Typowe błędy to: wybór "najpopularniejszego" silnika bez analizy wymagań, mylenie typów (synchroniczny/asynchroniczny), ignorowanie danych w tabeli oraz przenoszenie wiedzy o jednym wariancie konstrukcyjnym na wszystkie (np. zakładanie, że każdy asynchroniczny ma takie same parametry rozruchowe).
Skup się na: pojęciach momentu rozruchowego i prędkości, podstawowych typach silników oraz typowych "mocnych stronach" (np. duży moment rozruchowy w szeregowym DC). Pomaga robienie fiszek: typ silnika → typowa cecha → typowe zastosowanie.
info

Około 81% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "W podanej tabeli tylko ten typ ma wskazany "Wysoki" moment na starcie."

Źródła:

  • Wikipedia: "DC motor – Series-wound motor" (opis dużego momentu rozruchowego), https://en.wikipedia.org/wiki/DC_motor (sekcje o typach uzwojeń), dostęp: 2026-02-27
  • Wikipedia: "Electric motor" (informacje ogólne o rozruchu i momentach), https://en.wikipedia.org/wiki/Electric_motor, dostęp: 2026-02-27
  • All About Circuits: artykuły o silnikach prądu stałego i wzbudzeniu szeregowym (zależność momentu od prądu/strumienia), https://www.allaboutcircuits.com/technical-articles/ , dostęp: 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw maszyn elektrycznych (silniki DC i ich charakterystyki)
  • Notatki/arkusze egzaminacyjne z działu: maszyny elektryczne i napędy
  • Karty katalogowe silników (sekcja: moment rozruchowy i charakterystyki mechaniczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego