KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 21.
Na rysunku przedstawiono schemat układu sterowania oświetleniem oraz diagram działania zastosowanego przekaźnika. Który opis działania układu jest prawidłowy?
Ilustracja przedstawia schemat układu sterowania oświetleniem oraz diagram działania przekaźnika, który jest częścią
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny opis to ten, który jest zgodny z diagramem czasowym wyjść.
W sekwencji 0 oba wyjścia R1 i R2 mają stan LOW (obie żarówki zgaszone). W sekwencji 1 aktywne jest tylko R1, w sekwencji 2 tylko R2. W sekwencji 3 oba wyjścia są HIGH, więc świecą obie żarówki, a w sekwencji 4 znów oba LOW (obie zgaszone).

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowe jest poprawne odczytanie diagramu czasowego przekaźnika bistabilnego. Oś pozioma pokazuje kolejne sekwencje (zdarzenia), a przebiegi dla R1 i R2 informują, czy dane wyjście jest w stanie HIGH (aktywne) czy LOW (nieaktywne). Dla układu z dwiema żarówkami oznacza to bezpośrednio: wyjście HIGH → obwód załączony → żarówka świeci; wyjście LOW → obwód wyłączony → żarówka zgaszona.

Analiza sekwencji (z wykresu):

  • SEKW. 0: R1 = LOW oraz R2 = LOW, więc obie żarówki są zgaszone.
  • SEKW. 1: R1 przechodzi w HIGH, a R2 pozostaje LOW, więc świeci tylko R1.
  • SEKW. 2: R1 jest LOW, a R2 jest HIGH, więc świeci tylko R2.
  • SEKW. 3: R1 = HIGH i jednocześnie R2 = HIGH, więc świecą obie żarówki.
  • SEKW. 4: R1 i R2 wracają do LOW, więc obie żarówki są zgaszone.

Poprawna odpowiedź to ta, która opisuje dokładnie powyższą sekwencję stanów. Najczęstsze pomyłki wynikają z dwóch mechanizmów: (1) odwrócenia interpretacji HIGH/LOW (błędne skojarzenie, że "wysoki" może oznaczać brak działania), oraz (2) założenia, że wyjścia nie mogą być aktywne jednocześnie. W tym układzie jest to możliwe i właśnie w sekwencji 3 występuje stan "oba HIGH".

Dlaczego pozostałe opisy są niepoprawne? Ponieważ przypisują niezgodne efekty do co najmniej jednej sekwencji, np. wskazują świecenie tylko jednej żarówki w sekwencji 3 mimo jednoczesnego HIGH na R1 i R2, albo podają świecenie obu żarówek już w sekwencji 0, gdy na wykresie oba wyjścia są LOW.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw przepisz z diagramu pary stanów (R1, R2) dla kolejnych sekwencji, a dopiero potem zamień je na efekt (zgaszona/jasna). To ogranicza ryzyko przeoczenia jednoczesnej aktywacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik bistabilny po impulsie sterującym zmienia stan i go pamięta, nawet gdy sygnał sterujący zaniknie. Monostabilny działa tylko podczas podania sygnału (po zaniku wraca do stanu spoczynkowego). W zadaniu bistabilność tłumaczy, dlaczego stany R1/R2 utrzymują się między sekwencjami.
Najpierw ustal, co oznacza poziom HIGH i LOW dla wyjścia. W takich schematach zwykle HIGH = wyjście aktywne (obwód załączony), LOW = nieaktywne. Potem dla każdej sekwencji odczytaj osobno R1 i R2 i zamień stany na efekt: świeci/zgaszone.
Bo wyjścia R1 i R2 są niezależne. Jeśli na diagramie w danej sekwencji oba przebiegi mają stan HIGH, to oba wyjścia są aktywne w tym samym czasie. Częsty błąd to założenie "naprzemienności", ale diagram dopuszcza kombinację HIGH/HIGH.
Stan LOW oznacza, że dane wyjście jest nieaktywne, więc nie załącza obwodu wykonawczego. W praktyce w układzie oświetlenia przekłada się to na zgaszoną żarówkę w danym obwodzie. Na egzaminie zawsze sprawdź legendę/opis diagramu, jeśli jest podany.
Porównuj tabelę "kolumna po kolumnie": dla każdej sekwencji odczytaj parę stanów (R1, R2) z wykresu i sprawdź, czy opis w tabeli zgadza się z efektem. Najbardziej "diagnostyczna" bywa sekwencja, w której oba wyjścia są HIGH lub oba LOW, bo wtedy łatwo wykryć sprzeczność.
Najczęściej uczniowie mylą numer sekwencji i przypisują opis do sąsiedniej kolumny albo odczytują stan z momentu przełączenia zamiast stan ustalony w sekwencji. Pomaga zaznaczenie sobie palcem/linijką aktualnej sekwencji i odczyt R1 oraz R2 dopiero potem.
Nie zawsze. Jeśli pytanie dotyczy efektu na wyjściach (R1, R2), zwykle wystarczy odczyt ich stanów. Wejście bywa pomocne do zrozumienia, kiedy następuje przełączenie (impuls), ale efekt "świeci/zgaszone" wynika bezpośrednio z przebiegów wyjściowych.
Bistabilność oznacza, że po krótkim impulsie stan wyjść zostaje podtrzymany. W diagnostyce to ważne: zanik sygnału sterującego nie musi gasić lampy, więc nie wolno wnioskować o usterce tylko dlatego, że impuls już "zniknął". Liczy się stan R1/R2 po przełączeniu.
W obiektach z instalacjami gazowymi często występuje osprzęt elektryczny i automatyka (np. sygnalizacja, oświetlenie techniczne, sterowanie urządzeniami pomocniczymi). Umiejętność czytania prostych schematów i przebiegów pomaga przy uruchomieniu, przeglądach i lokalizacji błędów okablowania.
Ćwicz na krótkich zestawach: odczytaj stany HIGH/LOW, zapisz je jako pary (R1, R2) dla kolejnych sekwencji, a potem dopiero opisz efekt. Dodatkowo trenuj rozpoznawanie przypadków: oba LOW, tylko R1, tylko R2, oba HIGH. To redukuje pomyłki "na intuicję".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Poprawny opis to ten, który jest zgodny z diagramem czasowym wyjść.W sekwencji 0 oba wyjścia R1 i R2 mają stan LOW (obie żarówki zgaszone)."

Materiały:

  • Podręczniki z elektrotechniki/automatyki: podstawy przekaźników i schematów sterowania
  • Materiały szkolne o przekaźnikach monostabilnych i bistabilnych oraz ich zastosowaniach
  • Ćwiczenia z interpretacji diagramów czasowych (wejścia/wyjścia, sekwencje zdarzeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego