KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 3.
Przekaźnik czasowy włączony do obwodu elektrycznego i nastawiony w sposób przedstawiony na ilustracji, będzie realizował funkcję cyklicznego przełączania co
Ilustracja przedstawia przekaźnik czasowy PCU-510, który jest częścią obwodu elektrycznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W trybie C przekaźnik pracuje cyklicznie i rozpoczyna od stanu załączenia (stan wysoki na wykresie). Czas pojedynczego przełączenia t wyznacza się jako iloczyn nastaw: Tx×T. Dla Tx=9 i T=10 m otrzymujemy t=9×10 min=90 min, więc przełącza co 90 minut od załączenia.

Pełne wyjaśnienie:

Wielofunkcyjny przekaźnik czasowy ma zwykle trzy kluczowe nastawy: wybór funkcji pracy (FUNC), nastawę mnożnika Tx oraz wybór zakresu czasu T (np. sekundy, minuty, godziny). W przedstawionej konfiguracji FUNC ustawiono na C, Tx na 9, a zakres T na 10 m.

Dla tego typu przekaźników czas przełączania wyznacza się ze wzoru:
t = Tx × T
czyli podstawiamy odczytane nastawy: t = 9 × 10 min = 90 minut.

Kluczowa jest też interpretacja funkcji C: jest to tryb cykliczny (symetryczny), w którym wyjście przechodzi naprzemiennie między stanem załączenia i wyłączenia co czas t. Wykres dla funkcji C pokazuje start od stanu wysokiego, czyli cykl zaczyna się od załączenia, a dopiero po czasie t następuje wyłączenie, po kolejnym t znów załączenie itd.

Dlatego poprawna odpowiedź to: 90 minut zaczynając od załączenia.

  • 9 minut zaczynając od wyłączenia – błędne, bo ani czas (powinno być 90 min), ani początek cyklu (w C start od załączenia) się nie zgadzają.
  • 9 minut zaczynając od załączenia – start cyklu może pasować, ale czas jest źle policzony (pominięto zakres 10 m).
  • 90 minut zaczynając od wyłączenia – czas jest policzony poprawnie, lecz błędnie określono stan początkowy; wykres funkcji C wskazuje start od załączenia.

W praktyce taka funkcja cykliczna bywa używana do okresowego uruchamiania urządzeń pomocniczych (np. wentylatorów) w instalacjach technicznych, gdzie liczy się zarówno czas cyklu, jak i to, od jakiego stanu rozpoczyna się praca.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Funkcja C oznacza pracę cykliczną: przekaźnik naprzemiennie załącza i wyłącza wyjście w równych odstępach czasu t. W tym trybie cykl rozpoczyna się od załączenia (stan wysoki), a po czasie t następuje przełączenie.
Czas pojedynczego odcinka pracy liczy się jako t = Tx × T. Najpierw odczytaj Tx (np. 9), potem zakres T (np. 10 m). Następnie wykonaj mnożenie: 9 × 10 minut = 90 minut. To t między kolejnymi przełączeniami.
W trybie C wykres funkcji pokazuje, że na starcie wyjście przechodzi w stan wysoki (załączenie) i utrzymuje się przez czas t. Dopiero potem następuje wyłączenie na kolejne t. To cecha konkretnego trybu pracy, a nie ogólna zasada dla wszystkich funkcji.
Trzeba odczytać trzy elementy: FUNC (wybór trybu pracy, tu C), Tx (liczba na skali 1–12, tu 9) oraz T (zakres i jednostka czasu, tu 10 minut). Dopiero z tych danych da się policzyć czas przełączania.
W tym typie zadań 90 minut oznacza zwykle czas jednego przełączenia, czyli odcinek stanu wysokiego albo niskiego (czas t). Pełny cykl "załączenie + wyłączenie" w trybie symetrycznym trwałby 2×t, ale pytanie brzmi o przełączanie co…
Najczęstsze pomyłki to: pominięcie jednostki (np. "10 m" potraktowane jak 10 bez minut), odczyt złej pozycji na skali Tx, oraz założenie, że trzeba dodawać zamiast mnożyć. Błąd daje typowo wynik 9 zamiast 90 albo niewłaściwą jednostkę.
Tryb cykliczny stosuje się, gdy urządzenie ma pracować okresowo, np. do czasowego uruchamiania wentylacji lub innych układów pomocniczych w pomieszczeniach technicznych. Pozwala to realizować prostą automatykę bez sterownika PLC, o ile wymagania obiektu na to pozwalają.
Spójrz na początek przebiegu: jeśli linia startuje od poziomu wysokiego, oznacza to załączenie na starcie. Jeśli zaczyna od poziomu niskiego, start jest od wyłączenia. W zadaniach egzaminacyjnych wykres obok funkcji jest kluczowy do wskazania stanu początkowego.
Nie w pełni. Samo mnożenie 9×10 daje czas 90 minut, ale pytanie wymaga też informacji, od jakiego stanu zaczyna się cykl (załączenie czy wyłączenie). Do tego potrzebna jest interpretacja trybu C lub odczyt wykresu funkcji.
Ćwicz schemat: (1) odczytaj FUNC, (2) odczytaj Tx, (3) odczytaj T z jednostką, (4) policz t=Tx×T, (5) sprawdź na wykresie stan początkowy. Warto robić krótkie notatki z symboli i wykresów funkcji najczęściej spotykanych przekaźników czasowych.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W trybie C przekaźnik pracuje cyklicznie i rozpoczyna od stanu załączenia (stan wysoki na wykresie)."

Źródła:

  • F&F: "PCU-510 – przekaźnik czasowy wielofunkcyjny" (instrukcja/karta katalogowa producenta) – opis funkcji pracy i sposobu wyznaczania czasu t=Tx×T

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i karty katalogowe przekaźników czasowych (opis funkcji i wykresów)
  • Podstawy elektrotechniki i automatyki: praca przekaźników, sygnały dwustanowe, przebiegi czasowe
  • Zadania ćwiczeniowe z odczytu nastaw i przeliczania czasu (Tx×T)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego