KWALIFIKACJA TLO3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 33.
Na rysunku przedstawiono schemat zespolonej trójfazowej prądnicy synchronicznej, na którym cyfrą 1 oznaczono uzwojenie
Ilustracja przedstawia schemat zespolonej trójfazowej prądnicy synchronicznej, co jest związane z kwalifikacją TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Twornik wzbudnicy" to uzwojenie, w którym we wzbudnicy indukuje się energia elektryczna potrzebna następnie do zasilenia obwodu wzbudzenia prądnicy głównej. W prądnicy zespolonej rozróżnia się uzwojenia wzbudnicy i prądnicy oraz oddzielnie: twornik i uzwojenie wzbudzenia; na schemacie numer 1 wskazuje właśnie twornik wzbudnicy.

Pełne wyjaśnienie:

W prądnicy zespolonej trójfazowej synchronicznej spotyka się układ, w którym prądnica główna (generator trójfazowy) otrzymuje prąd wzbudzenia z wzbudnicy. Dlatego na schemacie zwykle występują co najmniej dwa "zestawy" uzwojeń: dotyczące wzbudnicy oraz dotyczące prądnicy głównej.

Kluczowe jest rozróżnienie dwóch pojęć:

  • Twornik – uzwojenie, w którym indukuje się napięcie (część "wytwarzająca" energię elektryczną danego stopnia układu).
  • Uzwojenie wzbudzenia – uzwojenie wytwarzające pole magnetyczne, które umożliwia indukcję napięcia w tworniku.

Odpowiedź "twornika wzbudnicy" jest poprawna, gdy oznaczenie "1" na schemacie odnosi się do uzwojenia wzbudnicy, w którym powstaje napięcie/prąd wykorzystywany dalej do wzbudzenia prądnicy głównej (często po wyprostowaniu w układzie wzbudzenia).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w takim rozumieniu schematu?

  • "wzbudzenia wzbudnicy" wskazywałoby uzwojenie tworzące pole magnetyczne we wzbudnicy, a nie uzwojenie, z którego pobiera się energię elektryczną. To częsta pułapka: oba są "we wzbudnicy", ale pełnią inne role.
  • "wzbudzenia prądnicy" dotyczy uzwojenia wzbudzenia generatora głównego (pola wirnika w prądnicy synchronicznej). Jeżeli numer 1 opisuje element po stronie wzbudnicy, to nie jest to uzwojenie wzbudzenia prądnicy głównej.
  • "twornika prądnicy" odnosi się do uzwojenia, w którym powstaje trójfazowe napięcie wyjściowe generatora głównego. W typowych schematach jest ono rozróżnione od części wzbudnicy, więc nie odpowiada oznaczeniu elementu w torze wzbudnicy.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi najpierw ustal, który "stopień" układu oglądasz (wzbudnica czy prądnica główna), a dopiero potem zdecyduj, czy numer dotyczy twornika (indukcja) czy wzbudzenia (pole magnetyczne). To ogranicza pomyłki wynikające z podobieństwa nazw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To generator prądu przemiennego, w którym częstotliwość napięcia wyjściowego jest związana z prędkością obrotową i liczbą biegunów. W instalacjach lotniczych zasila sieć pokładową, a stabilność pracy zależy m.in. od poprawnego wzbudzenia wirnika.
Wzbudnica to mniejsza prądnica pomocnicza, której zadaniem jest wytworzenie energii elektrycznej do zasilenia obwodu wzbudzenia generatora głównego. Ułatwia to uzyskanie stabilnego wzbudzenia bez zewnętrznego źródła oraz wspiera samowzbudzenie układu.
Twornik to uzwojenie, w którym "powstaje" napięcie (indukcja), natomiast uzwojenie wzbudzenia tworzy pole magnetyczne. Na schemacie często pomaga śledzenie toru energii: z twornika wychodzi obwód zasilający dalsze elementy, a uzwojenie wzbudzenia jest zasilane prądem stałym.
Ponieważ oba zespoły mają podobne nazwy elementów (twornik i wzbudzenie), a na rysunkach są pokazane w jednym układzie. Błąd wynika z nieuwzględnienia, że wzbudnica i prądnica główna to dwa różne stopnie funkcjonalne, mimo że współpracują ze sobą.
Uzwojenie wzbudzenia wytwarza pole magnetyczne (zwykle na wirniku), które jest niezbędne do indukcji napięcia w uzwojeniach twornika. Zmiana prądu wzbudzenia wpływa na wartość napięcia wyjściowego, dlatego jest to kluczowy element regulacji pracy generatora.
Twornikiem nazywa się uzwojenie, w którym indukuje się napięcie robocze. W wielu rozwiązaniach synchronicznych twornik znajduje się w stojanie, a uzwojenie wzbudzenia na wirniku. Wzbudnica również ma własny twornik i własne uzwojenie wzbudzenia.
Tak, jeśli układ zawiera wzbudnicę oraz prądnicę główną, to każda z nich ma "swój" twornik (uzwojenie, w którym indukuje się napięcie). Dlatego w pytaniach egzaminacyjnych trzeba zawsze doprecyzować, czy mowa o tworniku wzbudnicy, czy o tworniku prądnicy głównej.
Najczęściej: (1) wybór odpowiedzi po samym brzmieniu słów "wzbudzenia" i "prądnicy", (2) nieuwzględnienie, czy numer dotyczy wzbudnicy czy generatora głównego, (3) mylenie funkcji: pole magnetyczne vs indukcja napięcia. Pomaga śledzenie kierunku zasilania na schemacie.
Bez prawidłowego wzbudzenia generator może nie osiągnąć wymaganego napięcia lub będzie pracował niestabilnie, co wpływa na zasilanie odbiorników pokładowych. W praktyce obsługowej usterki wzbudzenia mogą objawiać się spadkami napięcia, problemami z regulacją lub wyłączeniami zabezpieczeń.
Ucz się terminów: twornik, wzbudzenie, wzbudnica, prądnica główna. Ćwicz analizę prostych schematów: zaznacz, skąd płynie prąd wzbudzenia i gdzie powstaje napięcie. Dobrą metodą jest opisywanie każdego uzwojenia funkcją ("pole" albo "indukcja") zamiast zapamiętywania nazw.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: ""Twornik wzbudnicy" to uzwojenie, w którym we wzbudnicy indukuje się energia elektryczna potrzebna następnie do zasilenia obwodu wzbudzenia prądnicy głównej."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%85dnica_synchroniczna - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wzbudnica - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki z maszyn elektrycznych (rozdziały o prądnicach synchronicznych i układach wzbudzenia)
  • Materiały szkoleniowe do modułów elektrycznych w lotniczym kształceniu zawodowym (podstawy maszyn i instalacji)
  • Instrukcje obsługi/AMM właściwe dla danego typu statku powietrznego (sekcje o generatorach i wzbudzeniu) – do nauki terminologii i schematów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego