KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2014 (test 2)

PYTANIE NR 13.
Na rysunku przedstawiono silnik
Ilustracja przedstawia silnik klatkowy trójfazowy prądu przemiennego, co jest zgodne z kontekstem egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik klatkowy trójfazowy prądu przemiennego to silnik asynchroniczny, w którym wirnik nie ma komutatora ani pierścieni ślizgowych do wyprowadzenia prądu wirnika. Silniki bocznikowy i szeregowy dotyczą prądu stałego (inne elementy, typowo komutator), a "pierścieniowy" ma charakterystyczne pierścienie ślizgowe.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie "klatkowy trójfazowy prądu przemiennego" odnosi się do silnika asynchronicznego (indukcyjnego) z wirnikiem klatkowym, zasilanego z sieci trójfazowej AC. Kluczową cechą rozpoznawczą tej konstrukcji jest to, że wirnik ma postać tzw. klatki (pręty zwarte pierścieniami zwierającymi), a więc nie wymaga doprowadzania prądu do wirnika z zewnątrz.

Dlatego na rysunkach/ przekrojach silnik klatkowy nie ma elementów typowych dla innych rozwiązań, takich jak:

  • pierścienie ślizgowe i szczotki do obwodu wirnika (to byłby silnik pierścieniowy trójfazowy prądu przemiennego, czyli asynchroniczny z wirnikiem uzwojonym),
  • komutator (charakterystyczny dla wielu silników prądu stałego),
  • układ wzbudzenia i połączenia charakterystyczne dla silnika bocznikowego lub szeregowego prądu stałego (różnią się sposobem włączenia uzwojenia wzbudzenia względem twornika).

Odpowiedź "pierścieniowy trójfazowy prądu przemiennego" jest niepoprawna, gdy na rysunku nie widać pierścieni ślizgowych (lub innych rozwiązań umożliwiających dołączenie zewnętrznych rezystorów rozruchowych do wirnika). Odpowiedzi "bocznikowy prądu stałego" i "szeregowy prądu stałego" są niepoprawne, jeśli rysunek nie przedstawia komutatora i szczotek oraz gdy konstrukcja wskazuje na maszynę indukcyjną zasilaną prądem przemiennym.

W praktyce technika elektryka rozpoznanie typu silnika jest ważne przy doborze rozruchu (np. rozruch bezpośredni, gwiazda-trójkąt), sterowania (falownik) i diagnostyki (inne typowe uszkodzenia oraz inne elementy eksploatacyjne w silnikach DC i AC).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To silnik asynchroniczny (indukcyjny) z wirnikiem klatkowym, zasilany z sieci trójfazowej AC. Wirnik ma pręty zwarte pierścieniami, więc nie doprowadza się do niego prądu przez szczotki ani pierścienie. To najczęściej spotykany typ napędu w przemyśle.
Silnik pierścieniowy ma pierścienie ślizgowe i zwykle szczotki, bo uzwojenie wirnika jest wyprowadzone na zewnątrz (np. do rezystorów rozruchowych). Silnik klatkowy nie ma pierścieni ani wyprowadzeń wirnika – wirnik jest "zamknięty" w postaci klatki.
Silnik bocznikowy jest maszyną prądu stałego, zwykle z komutatorem i szczotkami oraz uzwojeniem wzbudzenia połączonym równolegle do twornika. Silnik klatkowy jest silnikiem prądu przemiennego i działa indukcyjnie, bez komutatora. To inne zasilanie i inna konstrukcja.
Oznacza to, że uzwojenie stojana jest zasilane trzema przesuniętymi w fazie napięciami (trzy fazy). Wytwarza to wirujące pole magnetyczne, które napędza wirnik. W praktyce wiąże się to m.in. z typowymi zaciskami U1/V1/W1 oraz sposobami łączenia (gwiazda/trójkąt).
Silniki pierścieniowe stosuje się tam, gdzie potrzebny jest duży moment rozruchowy i możliwość ograniczenia prądu rozruchowego przez dołączanie rezystancji w obwodzie wirnika. Obecnie są rzadziej spotykane (często zastępują je falowniki), ale nadal mogą występować w starszych napędach.
Najczęściej są to komutator (segmentowany pierścień) oraz szczotki. Często widać też bieguny wzbudzenia i konstrukcję typową dla maszyn DC. Jeśli na rysunku nie ma komutatora i szczotek, a wirnik wygląda jak klatka, bardziej prawdopodobny jest silnik indukcyjny AC.
Silnik szeregowy DC daje bardzo duży moment rozruchowy, dlatego historycznie był używany w aplikacjach trakcyjnych i niektórych napędach wymagających dużego startu. W zadaniach egzaminacyjnych rozpoznaje się go po połączeniu uzwojenia wzbudzenia w szereg z twornikiem oraz po obecności komutatora.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "prądu stałego", bo uczeń kojarzy "szczotki" z każdym silnikiem, mimo że szczotki mogą występować też w innych maszynach. Inny błąd to pominięcie pierścieni ślizgowych: jeśli ich nie ma, odpowiedź "pierścieniowy" zwykle odpada.
Pierścienie ślizgowe wskazują, że prąd/rezystancja obwodu wirnika może być wyprowadzona na zewnątrz. To cecha charakterystyczna silnika asynchronicznego pierścieniowego (wirnik uzwojony). Silnik klatkowy nie potrzebuje takiego połączenia, więc pierścieni nie ma.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie po "cechach krytycznych": komutator i szczotki (DC), pierścienie ślizgowe (pierścieniowy), brak obu i prosta klatka (klatkowy). Pomaga też przerobienie kilku przekrojów silników oraz schematów połączeń uzwojeń stojana i wirnika.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Silnik klatkowy trójfazowy prądu przemiennego to silnik asynchroniczny, w którym wirnik nie ma komutatora ani pierścieni ślizgowych do wyprowadzenia prądu wirnika."

Źródła:

  • Wikipedia: "Silnik asynchroniczny" (opis silnika klatkowego i indukcyjnego) https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_asynchroniczny - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia: "Silnik prądu stałego" (informacje o komutatorze i typach wzbudzenia) https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_pr%C4%85du_sta%C5%82ego - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia: "Silnik pierścieniowy" (silnik indukcyjny z pierścieniami ślizgowymi) https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_pier%C5%9Bcieniowy - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu "Maszyny elektryczne" (silniki AC i DC)
  • Katalogi i karty katalogowe producentów silników (sekcje: budowa, wirnik, rodzaj zasilania)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych/technikum: rozpoznawanie maszyn po rysunkach i przekrojach

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego