KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 12.
Na rysunku przedstawiono sprzęgło
Ilustracja przedstawia dwa główne elementy sprzęgła samochodowego: tarczę sprzęgłową oraz docisk sprzęgła.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło "klasyczne" to typowe sprzęgło cierne stosowane w wielu pojazdach z manualną skrzynią biegów. Rozpoznaje się je na rysunku po obecności tarczy sprzęgła oraz zespołu docisku. Sprzęgło hydrokinetyczne ma inną budowę (konwerter), a dwutarczowe/podwójne wskazuje na rozwiązania wielotarczowe.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie "sprzęgło klasyczne" w dydaktyce motoryzacyjnej zwykle odnosi się do typowego sprzęgła ciernego (najczęściej jednotarczowego) stosowanego w pojazdach z manualną skrzynią biegów. Na rysunku takiego sprzęgła oczekuje się elementów charakterystycznych dla konstrukcji ciernej: tarczy sprzęgła z okładzinami, docisku (np. ze sprężyną talerzową) oraz koła zamachowego jako powierzchni współpracującej.

Odpowiedź "hydrokinetyczne" nie pasuje do sprzęgła ciernego, ponieważ sprzęgło hydrokinetyczne (konwerter momentu) pracuje dzięki przepływowi cieczy i różni się budową: zamiast tarczy i docisku występują elementy hydrauliczne, a przenoszenie momentu odbywa się bez bezpośredniego tarcia okładzin o koło zamachowe w taki sposób jak w sprzęgle klasycznym.

Odpowiedzi "dwutarczowe" oraz "podwójne" sugerują konstrukcję z dwiema tarczami (lub dwoma sprzęgłami), spotykaną m.in. w niektórych rozwiązaniach zwiększających przenoszony moment lub w układach z dwusprzęgłową skrzynią biegów. Jeśli na rysunku nie widać układu dwóch tarcz/ dwóch sekcji roboczych, takie odpowiedzi są nietrafne.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz odpowiedź, wypisz w myślach 2–3 cechy widoczne na rysunku (np. liczba tarcz, obecność docisku, elementy hydrauliczne). To ogranicza zgadywanie na podstawie samego brzmienia odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej chodzi o sprzęgło cierne stosowane w autach z manualną skrzynią biegów, zwykle jednotarczowe. Przenosi moment obrotowy dzięki dociskowi tarczy z okładzinami do koła zamachowego i pozwala chwilowo rozłączyć napęd podczas zmiany biegów.
Szukaj jednej tarczy sprzęgła między kołem zamachowym a dociskiem. Typowo widać też element docisku (np. sprężynę talerzową) oraz układ wysprzęglania. Brak elementów hydraulicznych charakterystycznych dla konwertera ułatwia rozpoznanie.
Sprzęgło hydrokinetyczne (konwerter) działa na zasadzie przepływu cieczy i przekazywania energii między wirnikami, a nie przez tarcie okładzin tarczy o koło zamachowe. Spotyka się je głównie w automatycznych skrzyniach biegów, więc ma inną budowę i zasadę pracy.
"Dwutarczowe" sugeruje konstrukcję z dwiema tarczami ciernymi (większa powierzchnia tarcia), często stosowaną tam, gdzie potrzebne jest przeniesienie większego momentu lub ograniczenie gabarytów. Na rysunku powinny być widoczne dwie tarcze lub dwa pakiety robocze.
Niekoniecznie. W praktyce "podwójne" bywa używane potocznie na różne konstrukcje: od dwutarczowych po układy z dwoma sprzęgłami (np. w skrzyniach dwusprzęgłowych). Na egzaminie trzeba kierować się tym, co pokazuje rysunek: liczba tarcz i sekcji roboczych.
Typowo są to: tarcza sprzęgła z okładzinami, docisk (z mechanizmem sprężynującym), koło zamachowe oraz elementy wysprzęglania (łożysko/oprawa, widełki, siłownik/linka). Dokładny zestaw zależy od rozwiązania producenta.
Najczęstsze objawy to ślizganie (wzrost obrotów bez przyrostu prędkości), trudności z ruszaniem, zapach spalenizny, drgania przy ruszaniu oraz hałas przy wciskaniu lub puszczaniu pedału. Objawy mogą też wynikać z docisku lub wysprzęglania.
Najczęściej w pojazdach z automatyczną skrzynią biegów, gdzie konwerter momentu ułatwia ruszanie i płynne przenoszenie napędu. Takie rozwiązanie poprawia komfort jazdy i pozwala na inne strategie sterowania napędem niż w sprzęgle ciernym z pedałem.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "z przyzwyczajenia" (np. "klasyczne" jako najczęstsze), bez sprawdzenia cech na rysunku. Drugi błąd to mylenie terminów "podwójne" i "dwutarczowe". Pomaga policzyć tarcze i sprawdzić, czy widać docisk oraz koło zamachowe.
Najpierw nazwij widoczne elementy (tarcza, docisk, koło zamachowe, elementy hydrauliczne). Potem dopasuj je do typu sprzęgła: cierne vs hydrokinetyczne, jedno- vs wielotarczowe. Na końcu sprawdź, czy odpowiedzi są rozłączne i czy tylko jedna pasuje do cech z rysunku.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sprzęgło "klasyczne" to typowe sprzęgło cierne stosowane w wielu pojazdach z manualną skrzynią biegów.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sprzęgło" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Konwerter momentu obrotowego" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Konwerter_momentu_obrotowego (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Sprzęgło (motoryzacja)" / informacje o sprzęgle ciernym i tarczy sprzęgła – https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o#Motoryzacja (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z budowy pojazdów: układ przeniesienia napędu (sprzęgło)
  • Instrukcje serwisowe producentów (opis zespołu sprzęgła i rysunki złożeniowe)
  • Katalogi części (np. zestawy sprzęgła jednotarczowego/dwutarczowego) – sekcja identyfikacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego