KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 18.
Na rysunku przedstawiono symbol graficzny siłownika pneumatycznego
Ilustracja przedstawia symbol graficzny siłownika pneumatycznego jednostronnego działania.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol przedstawia siłownik jednostronnego działania: ma tylko jedno przyłącze zasilania, a powrót realizuje sprężyna. Położenie sprężyny po stronie tłoczyska oznacza odmianę pchającą (zasilanie od strony dennej wypycha tłoczysko na zewnątrz), a odpowietrzenie jest po stronie przeciwnej.

Pełne wyjaśnienie:

Na symbolu widać cechy typowe dla siłownika pneumatycznego jednostronnego działania: tylko jedno przyłącze zasilania oraz element powrotny w postaci sprężyny. W takim siłowniku sprężone powietrze wykonuje pracę tylko w jednym kierunku, a ruch powrotny następuje mechanicznie (sprężyną), gdy ciśnienie zostanie odłączone lub spadnie.

Odmianę siłownika jednostronnego rozpoznaje się po położeniu sprężyny względem tłoka i tłoczyska oraz po tym, z której strony jest przyłącze zasilania. Gdy sprężyna znajduje się w komorze tłoczyskowej (po stronie, gdzie wychodzi tłoczysko), a zasilanie jest po stronie dennej, doprowadzenie powietrza do komory dennej powoduje wysuw tłoczyska na zewnątrz, czyli działanie pchające. Po zaniku ciśnienia sprężyna cofa tłoczysko.

Odpowiedź "mieszkowego" jest błędna, bo siłownik mieszkowy ma inną konstrukcję i w symbolice jest oznaczany inaczej (nie jest to samo co klasyczny cylinder z tłokiem i tłoczyskiem). Odpowiedź "ciągnącego jednostronnego działania" nie pasuje, ponieważ w wersji ciągnącej sprężyna i zasilanie są rozmieszczone odwrotnie (ciśnienie ma powodować ruch użyteczny w kierunku "ciągnięcia"). Odpowiedź "udarowego" jest nieadekwatna, bo symbol nie wskazuje konstrukcji udarowej ani przeznaczenia do krótkich uderzeń, tylko typowy cylinder z powrotem sprężynowym i odpowietrzeniem.

W praktyce rozpoznanie tego symbolu jest ważne przy montażu i uruchamianiu układów: pozwala przewidzieć zachowanie napędu po zaniku zasilania pneumatycznego (powrót sprężynowy) i właściwie podłączyć zasilanie oraz odpowietrzenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprężyna w symbolu oznacza powrót sprężynowy, czyli że siłownik wraca do położenia wyjściowego bez doprowadzenia powietrza w kierunku powrotnym. W praktyce: po spadku ciśnienia lub odcięciu zasilania sprężyna wymusza cofnięcie tłoczyska.
Najprościej po tym, że ma jedno przyłącze zasilania (powietrze działa tylko z jednej strony tłoka) oraz zwykle pokazany jest element powrotu, np. sprężyna. W siłowniku dwustronnym działania występują dwa przyłącza robocze.
Położenie sprężyny pokazuje, z której strony jest ruch powrotny. Gdy sprężyna jest w komorze tłoczyskowej, to zasilanie od strony dennej powoduje wysuw tłoczyska (ruch użyteczny "pchający"), a po zaniku ciśnienia sprężyna cofa tłoczysko do środka.
Różnica wynika z rozmieszczenia sprężyny i zasilania. W pchającym zasilanie działa tak, by wysunąć tłoczysko na zewnątrz, a sprężyna je cofa. W ciągnącym układ jest odwrócony: ciśnienie realizuje ruch użyteczny w kierunku "ciągnięcia", a sprężyna działa przeciwnie.
W symbolach normowych sprężyna jest kluczową informacją: wskazuje kierunek powrotu oraz to, że element jest jednostronnego działania. Trzeba jednak patrzeć łącznie na sprężynę, liczbę przyłączy oraz oznaczenia odpowietrzenia, bo dopiero zestaw cech daje pewną identyfikację.
Trójkąt oznacza odpowietrzenie do atmosfery. Gdy jedna komora cylindra jest zasilana powietrzem, druga musi oddać powietrze, aby tłok mógł się przemieszczać bez "poduszki" powietrznej. To element niezbędny dla prawidłowego ruchu siłownika.
"Mieszkowy" opisuje budowę (mieszek jako element roboczy), a "jednostronnego działania" opisuje zasadę pracy (zasilanie tylko z jednej strony i powrót mechaniczny). Siłownik mieszkowy może mieć własną symbolikę i nie jest automatycznie identyczny z klasycznym cylindrem tłokowym.
Stosuje się go tam, gdzie po zaniku zasilania pneumatycznego wymagany jest samoczynny powrót do pozycji wyjściowej (bez dodatkowego sterowania), np. w prostych dociskach, zwalniaczach, blokadach czy elementach bezpieczeństwa. Ułatwia to przewidywalne zachowanie układu.
Najczęściej: mylenie pchającego z ciągnącym przez błędną interpretację sprężyny, nieuwzględnianie, że jest tylko jedno przyłącze, oraz wybór odpowiedzi "na brzmienie" (np. udarowy) bez sprawdzenia cech symbolu. Pomaga zasada: sprężyna = powrót, jedno przyłącze = jednostronny.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie: liczby przyłączy, położenia sprężyny, kierunku odpowietrzenia oraz podstawowych elementów wykonawczych. Dobrym treningiem jest przerysowywanie symboli i opisywanie ich słownie (zasilanie, ruch użyteczny, powrót). To bezpośrednio przekłada się na montaż i diagnostykę.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Symbol przedstawia siłownik jednostronnego działania: ma tylko jedno przyłącze zasilania, a powrót realizuje sprężyna."

Źródła:

  • PN-EN ISO 1219-1, "Układy napędów płynowych — Symbole graficzne i schematy — Część 1: Symbole graficzne" (sekcje dotyczące siłowników jednostronnego działania i sprężyny powrotnej)
  • ISO 1219-1, "Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols" (rozdziały o symbolach siłowników i oznaczeniach sprężyn)

Materiały:

  • Norma dotycząca symboli i schematów pneumatycznych (PN-EN ISO 1219-1 / ISO 1219-1) – część o siłownikach
  • Podręczniki do pneumatyki siłowej i hydrauliki siłowej (rozdziały: elementy wykonawcze i symbole)
  • Karty katalogowe producentów elementów pneumatycznych z tabelami symboli (siłowniki jednostronne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego