KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2014 (test 2)

PYTANIE NR 40.
Wskaż zawór, który należy zastosować, jako zawór rozdzielający V.
Ilustracja składa się z trzech części.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozdzielacz V powinien odpowiadać sposobowi sterowania pokazanym na schemacie: dwie cewki (Y1 i Y2) oznaczają sterowanie elektromagnesami z obu stron zaworu, bez sprężyny powrotnej. Taki symbol ma wariant przedstawiony jako "D", dlatego to on pasuje do funkcji zaworu rozdzielającego V.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba powiązać część układu wykonawczego (schemat pneumatyczny/hydrauliczny z przyłączami P, T, A, B i blokiem zaworu oznaczonym V) z częścią sterowania (schemat elektryczny z cewkami).

Kluczowa informacja: na schemacie elektrycznym występują dwie osobne cewki (Y1 i Y2), uruchamiane niezależnie przez styki S1 i S2. W praktyce oznacza to, że rozdzielacz ma być przełączany w obie strony sygnałem elektrycznym, czyli ma mieć sterowanie elektromagnetyczne po obu stronach.

Dlatego poprawny wybór to symbol, który pokazuje:

  • dwie pozycje rozdzielacza (typ 4/2 w zestawie symboli),
  • po jednym elemencie sterującym typu elektromagnes po lewej i po prawej stronie,
  • brak sprężyny powrotnej (bo powrót nie jest realizowany mechanicznie, tylko drugą cewką).

Odpowiedź "D" przedstawia właśnie rozdzielacz z dwustronnym sterowaniem elektromagnesami, więc odpowiada układowi z dwiema cewkami.

Pozostałe symbole nie pasują do tej logiki:

  • Symbol ze sprężyną sugeruje sterowanie jednostronne z powrotem sprężynowym, a wtedy w schemacie elektrycznym zwykle byłaby jedna cewka.
  • Symbole z innymi znakami po bokach (np. sterowanie pneumatyczne/hydrauliczne) wskazują inny sposób uruchamiania suwaka niż elektryczny.
  • Symbol z elementami niejednoznacznie wskazującymi elektromagnes po obu stronach nie spełnia wymogu dwóch cewek.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw policz elementy sterujące (cewki, sprężyny, piloty) i dopiero potem dopasuj symbol zaworu — to szybciej eliminuje błędne typy rozdzielaczy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że zawór ma dwa elektromagnesy, które przełączają suwak w dwie strony. Zwykle nie ma wtedy sprężyny powrotnej, bo powrót realizuje druga cewka. Na schemacie elektrycznym widać dwie cewki (np. Y1 i Y2) uruchamiane niezależnie.
Na symbolach pneumatycznych/hydraulicznych elektromagnes jest rysowany jako element sterujący przy boku rozdzielacza (charakterystyczny "napęd" elektryczny). Jeśli elektromagnesy są po obu stronach, zawór jest sterowany dwustronnie. Sprężyna ma zwykle kształt zygzaka.
Brak sprężyny sugeruje, że zawór nie wraca sam do położenia spoczynkowego po zaniku sygnału. W układach z dwiema cewkami położenie jest zmieniane drugą cewką. To wpływa na zachowanie siłownika po zaniku zasilania i na wymagania bezpieczeństwa.
To standardowe oznaczenia przyłączy: P to zasilanie (ciśnienie z pompy/źródła), T to powrót do zbiornika/odpowietrzenie, a A i B to wyjścia robocze do komór siłownika. Układ połączeń zależy od położenia suwaka.
Zapis 4/2 oznacza 4 drogi (cztery przyłącza) i 2 pozycje przełączenia. Taki zawór typowo steruje siłownikiem dwustronnego działania: w jednej pozycji zasila jedną komorę i odprowadza drugą, a w drugiej pozycji robi odwrotnie.
Najpierw sprawdź, ile jest cewek i jak są uruchamiane (np. S1→Y1, S2→Y2). Potem szukaj symbolu rozdzielacza z takim samym typem sterowania (elektromagnes jednostronny/dwustronny, sprężyna, pilot). Dopiero na końcu analizuj drogi przepływu.
Nie zawsze. Dwucewkowy daje sterowanie w obie strony sygnałem elektrycznym, ale może "zatrzymać" położenie po zaniku sygnału. Sprężynowy zwykle wraca do stanu bezpieczniejszego (położenie spoczynkowe). Dobór zależy od funkcji, bezpieczeństwa i wymagań procesu.
Najczęściej myli się sprężynę z innym napędem lub pomija się fakt, że po obu stronach mogą być różne elementy sterujące. Częsty błąd to też wybór zaworu "pod liczbę przyłączy", bez dopasowania sposobu przełączania (cewki/pilot/sprężyna).
Gdy potrzebujesz sterować siłownikiem w obie strony z układu elektrycznego (np. PLC), a przełączenie ma następować na dwa niezależne sygnały. Spotykane w stanowiskach montażowych, manipulatorach i układach automatyki, gdzie są osobne polecenia "wysuń" i "wsuń".
Wykonaj kontrolę w 3 krokach: 1) policz cewki (dwie), 2) znajdź symbol rozdzielacza z dwoma elektromagnesami po bokach, 3) upewnij się, że nie ma sprężyny powrotnej. Jeśli te trzy warunki są spełnione, dobór jest spójny.
info

Statystycznie 25% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rozdzielacz V powinien odpowiadać sposobowi sterowania pokazanym na schemacie: dwie cewki (Y1 i Y2) oznaczają sterowanie elektromagnesami z obu stron zaworu, bez sprężyny powrotnej.

Źródła:

  • ISO 1219-1, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1 (symbole elementów i układów)
  • ISO 1219-2, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 2 (zasady tworzenia schematów)
  • PN-EN ISO 4413, Pneumatyka — Ogólne zasady i wymagania bezpieczeństwa dotyczące układów i ich elementów

Materiały:

  • Tablice i karty symboli pneumatycznych/hydraulicznych (zawory rozdzielające, sterowanie, powrót)
  • Instrukcje dydaktyczne do podstaw pneumatyki i hydrauliki siłowej (rozdział: rozdzielacze)
  • Zestawy ćwiczeń: identyfikacja elementów po symbolach oraz łączenie schematu elektrycznego z pneumatycznym/hydraulicznym

Aktualizacja pytania: 03.04.2026

Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego