Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2018



PYTANIE NR 9.
Na rysunku przedstawiono układ z wykorzystaniem łożysk kulkowych
Ilustracja przedstawia schemat techniczny układu z łożyskami kulkowymi skośnymi, używanego w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożyska kulkowe skośne rozpoznaje się po nachylonej linii działania sił (kąt działania) oraz niesymetrycznych bieżniach z wyższym obrzeżem po jednej stronie. Taka budowa pozwala przenosić obciążenia złożone (promieniowe i osiowe jednocześnie), często w parach w układzie X lub O.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku pokazano węzeł z dwoma łożyskami kulkowymi, w którym kluczową cechą identyfikacyjną są linie działania sił nachylone względem płaszczyzny prostopadłej do osi wału oraz niesymetryczne bieżnie (z wyraźnie wyższym obrzeżem po jednej stronie). To są typowe cechy łożysk kulkowych skośnych, czyli łożysk przeznaczonych do przenoszenia obciążeń promieniowo-osiowych (złożonych).

Dlaczego "skośnych" jest poprawne?

  • W łożysku skośnym linia przenoszenia obciążenia nie jest "czysto promieniowa" ani "czysto osiowa", tylko przebiega pod kątem (tzw. kąt działania). Rysunek pokazuje właśnie takie nachylenie.
  • Niesymetryczne ukształtowanie bieżni (jedno wysokie obrzeże podpierające kulki od strony zgodnej z kierunkiem przenoszenia siły) jest typowe dla łożysk skośnych.
  • Zastosowanie dwóch łożysk jako oddzielnych elementów często tworzy układ montażowy (np. X), aby przenosić obciążenia osiowe w odpowiednim kierunku i zapewnić sztywność.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • wzdłużnych – łożyska wzdłużne (osiowe) są projektowane głównie do przenoszenia sił osiowych; ich geometria i sposób przedstawiania na rysunku nie opiera się na kącie działania jak w łożyskach skośnych.
  • poprzecznych – w praktyce taki opis bywa kojarzony z łożyskami promieniowymi, ale na rysunku widać elementy wskazujące na obciążenie złożone (kąt działania), więc nie jest to typ "czysto promieniowy".
  • dwurzędowych – dwurzędowość oznacza dwa rzędy kulek w jednym łożysku. Rysunek przedstawia dwa osobne łożyska ustawione obok siebie (styk pierścieni), co nie jest tym samym co jedno łożysko dwurzędowe.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na schemacie węzła łożyskowego widzisz nachylone linie działania sił i asymetrię bieżni, w pierwszej kolejności rozważ łożysko skośne, a dopiero potem inne typy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest łożysko kulkowe skośne?
Łożysko kulkowe skośne to łożysko toczne, w którym linia działania sił jest nachylona (ma kąt działania). Dzięki temu przenosi jednocześnie obciążenia promieniowe i osiowe. Zwykle ma niesymetryczne bieżnie z wyższym obrzeżem po jednej stronie.
Jak rozpoznać na rysunku łożysko skośne wśród innych łożysk kulkowych?
Szukaj kąta działania: linie przechodzące przez środki kulek są nachylone względem przekroju. Dodatkowo widoczne są niesymetryczne bieżnie i wyższe obrzeże po jednej stronie, co wskazuje na kierunkowe przenoszenie składowej osiowej.
Dlaczego łożyska skośne przenoszą obciążenia złożone?
Ponieważ kontakt kulki z bieżniami jest tak ukształtowany, że reakcja w miejscu styku ma składową promieniową i osiową. Innymi słowy, siła nie działa pod kątem 90° ani 0° do osi, tylko pod kątem pośrednim, co daje możliwość przenoszenia obciążeń złożonych.
Jakie obciążenia przenosi łożysko wzdłużne (osiowe) i czym różni się od skośnego?
Łożysko wzdłużne (osiowe) jest przeznaczone głównie do przenoszenia sił wzdłuż osi wału. Łożysko skośne przenosi siły promieniowe i osiowe jednocześnie, a na rysunku często widać kąt działania i asymetrię bieżni, których w typowych układach osiowych nie ma.
Czy dwa łożyska obok siebie oznaczają łożysko dwurzędowe?
Nie. Łożysko dwurzędowe to jeden element (jedna obudowa/pierścienie) z dwoma rzędami kulek w środku. Dwa oddzielne łożyska ustawione obok siebie to nadal dwa łożyska jednorzędowe, często zestawione w parę (np. w układzie X lub O).
Jakie znaczenie ma kąt działania w łożyskach skośnych?
Kąt działania informuje, jak duży udział ma składowa osiowa w przenoszeniu obciążenia. Im większy kąt, tym zwykle większa zdolność do przenoszenia obciążenia osiowego (przy zachowaniu możliwości przenoszenia promieniowego). W zadaniach egzaminacyjnych kąt rozpoznaje się po nachyleniu linii sił.
Kiedy stosuje się łożyska skośne w maszynach?
Stosuje się je tam, gdzie występują obciążenia złożone i wymagana jest większa sztywność osiowa, np. w wrzecionach obrabiarek, przekładniach, węzłach napędowych. Często montuje się je parami, aby przenosić siły osiowe w obu kierunkach.
Jak działa układ X w parze łożysk skośnych?
W układzie X linie działania sił "zbiegają się" do środka (wizualnie tworzą literę X). Taki montaż pary łożysk skośnych pomaga uzyskać odpowiednią sztywność i umożliwia przenoszenie obciążeń osiowych zgodnie z kierunkiem ustawienia łożysk. Na rysunku często widać przeciwnie nachylone linie sił.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy rozpoznawaniu łożysk na rysunku?
Najczęstsze to: (1) utożsamienie dwóch osobnych łożysk z łożyskiem dwurzędowym, (2) pomijanie nachylenia linii działania sił i wybór "poprzecznych" lub "wzdłużnych" z przyzwyczajenia, (3) nieuwzględnienie asymetrii bieżni i obrzeży, które jest kluczowe dla łożysk skośnych.
Jak odpowiadać na egzaminie, gdy pytanie odwołuje się do rysunku węzła łożyskowego?
Najpierw zidentyfikuj elementy: wał, oprawę, pierścienie, elementy toczne. Potem sprawdź geometrię bieżni (symetria/obrzeża) i kierunek linii sił. Dopiero na końcu dopasuj nazwę typu łożyska do tych cech, zamiast zgadywać po liczbie łożysk.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Łożyska kulkowe skośne rozpoznaje się po nachylonej linii działania sił (kąt działania) oraz niesymetrycznych bieżniach z wyższym obrzeżem po jednej stronie."

Źródła:

  • PN-ISO 15 (norma dotycząca wymiarów granicznych łożysk tocznych) – przywołanie w kontekście klasyfikacji i wymiarów (kod normy z treści zadania/kontekstu)
  • PN-M-86600 (norma dotycząca łożysk tocznych) – przywołanie w kontekście podziału/oznaczeń (kod normy z treści zadania/kontekstu)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (dział: łożyska toczne)
  • Katalogi producentów łożysk (rozdziały o łożyskach kulkowych skośnych i kącie działania)
  • Ćwiczenia z czytania rysunku technicznego: przekroje węzłów łożyskowych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego