KWALIFIKACJA ROL11 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 8.
Na rysunku przedstawiono wadę kończyn u bydła, określaną jako postawa
Ilustracja przedstawia wadę kończyn u bydła, określaną jako postawa iksowata.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Postawa iksowata (koślawa) w widoku od tyłu ma cechę charakterystyczną: stawy skokowe zbliżone do siebie, a poniżej nich kończyny rozchodzą się na zewnątrz, przez co racice są szerzej rozstawione. Układ kończyn przypomina literę "X", więc prawidłowe określenie to "iksowata".

Pełne wyjaśnienie:

Wady postawy kończyn u bydła ocenia się, patrząc na ustawienie kończyn względem osi ciała w określonym widoku (od tyłu, z boku lub z przodu). W tym zadaniu kluczowy jest widok od tyłu, bo pozwala ocenić relację między stawami skokowymi a racicami.

Postawa "iksowata" (często nazywana też koślawością) oznacza, że stawy skokowe są skierowane do wewnątrz i zbliżone do siebie. Poniżej stawów kończyny "uciekają" na zewnątrz, dlatego racice są rozstawione szerzej. Cały zarys przypomina literę X — to najłatwiejsza wskazówka do zapamiętania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "beczkowata" (szpotawa) jest wadą przeciwną: stawy skokowe są oddalone od siebie (na zewnątrz), a racice ustawiają się bliżej, co daje obraz litery O. Jeśli student patrzy tylko na jedną cechę i ją odwróci, łatwo o pomyłkę.
  • "zasiebna" dotyczy głównie widoku z boku i oznacza cofnięcie kończyn względem osi ciała. Z rysunku w ujęciu od tyłu nie da się tego poprawnie rozstrzygać, bo nie widać ustawienia "przód–tył".
  • "przedsiebna" również jest oceniana w widoku z boku i polega na wysunięciu kończyn do przodu względem osi ciała; nie odpowiada cechom widocznym w ujęciu od tyłu.

Znaczenie praktyczne: wady takie jak postawa iksowata wpływają na rozkład obciążenia, sprzyjają przeciążeniom aparatu więzadłowego i mogą zwiększać ryzyko problemów lokomocyjnych. Dlatego ich rozpoznawanie jest ważne w bonitacji oraz przy doborze zwierząt do rozrodu i użytkowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wada postawy kończyn (najczęściej tylnych), w której stawy skokowe zbliżają się do siebie, a poniżej nich kończyny rozchodzą się na zewnątrz, przez co racice są szerzej rozstawione. W widoku od tyłu układ przypomina literę X.
Szukaj dwóch cech jednocześnie: stawy skokowe "do środka" (prawie się stykają) oraz racice "na zewnątrz" (szeroki rozstaw). Jeśli linie kończyn układają się jak X, to typowy obraz postawy iksowatej.
To wady przeciwstawne w widoku od tyłu. W iksowatej stawy skokowe są bliżej siebie, a racice szerzej. W beczkowatej (szpotawej) stawy skokowe są dalej od siebie, a racice ustawiają się bliżej, co daje zarys litery O.
"Zasiebna" i "przedsiebna" opisują przesunięcie kończyn w przód–tył względem osi ciała, co ocenia się głównie w widoku z boku. W widoku od tyłu nie widać, czy kończyna jest cofnięta lub wysunięta, więc te nazwy nie opisują tego rysunku.
Tak. Zmieniony rozkład obciążenia może sprzyjać przeciążeniom w obrębie stawów i więzadeł oraz problemom lokomocyjnym. W praktyce częściej obserwuje się trudności w poruszaniu i większą podatność na urazy, szczególnie na śliskich nawierzchniach.
Najczęściej podczas bonitacji, oceny wartości hodowlanej, kwalifikacji do rozrodu oraz przy zakupie/sprzedaży zwierząt. Ocena kończyn jest elementem oceny eksterieru, bo wady postawy wpływają na trwałość użytkową i ryzyko problemów z ruchem.
Najczęstszy błąd to patrzenie tylko na racice albo tylko na stawy skokowe. Trzeba ocenić relację: w iksowatej stawy skokowe są bliżej, racice szerzej; w beczkowatej odwrotnie. Pomyłkę zwiększa też brak kontroli, czy rysunek jest w widoku od tyłu.
W praktyce hodowlanej wady postawy traktuje się jako cechy niepożądane i uwzględnia w selekcji, bo mogą powtarzać się w potomstwie i obniżać wartość użytkową. Przy doborze do rozrodu dąży się do ograniczania utrwalania takich wad w stadzie.
Zwierzę powinno stać swobodnie na równym podłożu i równomiernie obciążać kończyny. Jeśli krowa "odciąża" nogę albo stoi krzywo, obraz może być mylący. Warto oceniać zarówno z tyłu, jak i z boku, aby nie mieszać typów wad.
Pomaga mnemotechnika liter: X = "iksowata" (stawy skokowe do środka, racice na zewnątrz). O = "beczkowata" (stawy skokowe na zewnątrz, racice bliżej). Najpierw ustal widok rysunku, potem dopasuj literę.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że postawa iksowata (koślawa) w widoku od tyłu ma cechę charakterystyczną: stawy skokowe zbliżone do siebie, a poniżej nich kończyny rozchodzą się na zewnątrz, przez co racice są szerzej rozstawione.

Źródła:

  • Merck Veterinary Manual (MSD Veterinary Manual), hasło/rozdział: "Conformation" oraz zagadnienia dotyczące kończyn (cattle) — https://www.merckvetmanual.com/ (dostęp po stronie tematycznej; weryfikacja ogólna 2026-03-01)
  • Radostits O.M. i in., "Veterinary Medicine: A textbook of the diseases of cattle, horses, sheep, pigs and goats", rozdziały dotyczące lokomocji/kulawizn i czynników budowy (wydania zależne od dostępności) — źródło podręcznikowe
  • Materiały dydaktyczne z zakresu oceny eksterieru bydła (bonitacja; terminologia: postawa iksowata/beczkowata/zasiebna/przedsiebna) — Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych

Materiały:

  • Podręczniki i atlasy zootechniczne z działem: ocena eksterieru bydła
  • Materiały dydaktyczne szkół rolniczych/weterynaryjnych: wady postawy kończyn (rysunki porównawcze X vs O)
  • Notatki z bonitacji bydła (kryteria oceny kończyn i racic)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego