KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 6.
Na rysunku przedstawiono wykop szerokoprzestrzenny o pochyleniu skarp 1:1. Jego objętość wynosi
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek wykopu szerokoprzestrzennego z oznaczeniami wymiarów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Objętość wykopu szerokoprzestrzennego z pochyleniem skarp 1:1 oblicza się z geometrii bryły wynikającej z rysunku.
Najpierw odczytuje się wymiary (głębokość, szerokości) i wyznacza pole przekroju (zwykle trapezu), a następnie mnoży przez długość wykopu. Z rysunku otrzymuje się wynik 46,00 m3.

Pełne wyjaśnienie:

Wykop szerokoprzestrzenny o pochyleniu skarp 1:1 oznacza, że na każdy 1 m różnicy wysokości (pion) przypada 1 m odsunięcia w poziomie. W praktyce, gdy wykop ma głębokość h, to każda skarpa "rozszerza" wykop w poziomie o h na jedną stronę. Dlatego szerokość u góry jest większa niż szerokość dna i wynika bezpośrednio z danych odczytanych z rysunku.

Typowy sposób obliczenia objętości takiego wykopu jest dwuetapowy:

  • Krok 1: Odczyt wymiarów z rysunku – długość wykopu oraz wymiary przekroju (np. szerokość dna, głębokość i szerokość u góry albo dane pozwalające ją wyznaczyć ze skarp 1:1).
  • Krok 2: Pole przekroju i objętość – gdy przekrój poprzeczny jest trapezem, wyznacza się jego pole ze wzoru na trapez (średnia z podstaw razy wysokość), a następnie objętość = pole przekroju × długość.

Odpowiedź "46,00 m3" jest zgodna z takim postępowaniem: po poprawnym uwzględnieniu skarp 1:1 (czyli właściwej szerokości u góry) i wykorzystaniu długości z rysunku otrzymuje się właśnie tę kubaturę.

Pozostałe wartości są typowymi wynikami błędów rachunkowych lub interpretacyjnych:

  • "32,00 m3" często wynika z pominięcia wpływu skarp i policzenia bryły jak prostopadłościanu o wymiarach dna, albo z odczytania niepełnej długości.
  • "60,00 m3" bywa skutkiem przyjęcia zbyt dużej szerokości u góry (np. podwojenia przyrostu od skarp) albo pomylenia wymiarów z różnych widoków rysunku.
  • "92,00 m3" wskazuje na błąd skali/jednostek (np. cm zamiast m) albo na "podwójne" uwzględnienie skarp po obu stronach bez kontroli logicznej przekroju.

Wskazówka egzaminacyjna: po wyliczeniu warto wykonać kontrolę sensowności – objętość musi być większa niż prostopadłościan o wymiarach dna (bo skarpy zwiększają przekrój), ale nie może rosnąć nieproporcjonalnie, jeśli głębokość jest niewielka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pochylenie 1:1 oznacza proporcję pion:poziom równą 1 do 1. Czyli przy zejściu o 1 m w dół, skarpa odsuwa się o 1 m w poziomie. W praktyce szerokość wykopu u góry rośnie o 2·h względem dna (po h na każdą stronę), jeśli skarpy są symetryczne.
Najpierw odczytaj z rysunku długość wykopu oraz wymiary przekroju (szerokość dna, głębokość i wynikającą ze skarp szerokość u góry). Potem policz pole przekroju (często trapez) i zastosuj zasadę: V = A · L, gdzie A to pole przekroju, a L to długość.
Najczęściej potrzebujesz: głębokości wykopu, szerokości dna, informacji o nachyleniu skarp (tu 1:1) oraz długości odcinka wykopu. Bez długości nie da się przejść z pola przekroju (m2) na objętość (m3).
Prostopadłościan zakłada pionowe ściany. Przy skarpach przekrój jest szerszy u góry niż na dnie, więc pole przekroju jest większe. Pominięcie skarp zaniża wynik i jest częstym błędem na egzaminie. Wykop z pochyleniem 1:1 zwykle ma przekrój trapezowy, nie prostokątny.
Zrób szybki test: policz objętość "minimalną" jako szerokość dna × głębokość × długość (jakby ściany były pionowe). Prawdziwa objętość ze skarpami powinna wyjść większa od tej minimalnej. Jeśli wyszła mniejsza albo kilka razy większa bez powodu, sprawdź skarpy, wymiary i jednostki.
Najczęstsze to: odczyt wymiarów w cm i podstawienie jak w metrach, brak zamiany mm→m, oraz mieszanie m i m2. Uporządkuj jednostki przed liczeniem: wszystkie długości w metrach, pole w m2, objętość w m3. Na końcu zaokrąglaj zgodnie z poleceniem/odpowiedziami.
Pole trapezu stosuje się, gdy przekrój poprzeczny wykopu ma dwie równoległe podstawy (np. szerokość dna i szerokość u góry) oraz wysokość (głębokość). Skarpy powodują, że przekrój często staje się trapezem. Wtedy liczenie pola trapezu jest najszybszą drogą do objętości po przemnożeniu przez długość.
Jeśli znasz głębokość h i szerokość dna, to przy skarpach 1:1 każda strona "odchodzi" o h w poziomie. Dla dwóch skarp szerokość u góry = szerokość dna + 2·h. Uwaga: tak jest przy symetrycznych skarpach; zawsze sprawdź na rysunku, czy obie strony mają to samo nachylenie.
Tak, ale na egzaminie zwykle podane są odpowiedzi z konkretną dokładnością (np. do dwóch miejsc po przecinku). Jeśli Twoje obliczenia dają wartość bardzo bliską jednej z opcji, sprawdź, na jakim etapie zaokrąglałeś. Bezpieczniej jest zaokrąglać dopiero na końcu, po wykonaniu wszystkich działań.
Ćwicz seriami: (1) odczyt wymiarów z rysunku, (2) przeliczenie skarp na wymiary geometryczne, (3) pole przekroju, (4) objętość. Po każdym zadaniu wykonuj kontrolę sensowności (porównanie z prostopadłościanem dna). Zbieraj typowe pułapki: skala rysunku, symetria skarp, jednostki.
info

Około 29% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z rysunku otrzymuje się wynik 46,00 m3.

Źródła:

  • Wikipedia: "Trapez" (wzór na pole trapezu) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Trapez (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "Pryzma" oraz zależność objętości od pola podstawy i wysokości – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pryzma (dostęp: 2026-03-01)
  • e-podreczniki.pl: materiały z matematyki (geometria – pola figur i objętości brył). https://epodreczniki.pl/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu robót ziemnych: obmiar i kubaturowanie wykopów
  • Materiały dydaktyczne dotyczące odczytu rysunków robót ziemnych (przekroje, rzuty)
  • Zadania treningowe z obliczania objętości wykopów o skarpach (różne nachylenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego