KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2009

PYTANIE NR 37.
Na rysunku przedstawiono zakres poruszania stopą. Rysunek został wykonany na podstawie
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek stopy ludzkiej, pokazujący zakres ruchu stopy w dwóch kierunkach.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rysunek pokazuje zakresy kątowe ruchu stopy w stawie (np. zgięcie i wyprost), czyli wielkości mierzalne.
Takie dane pochodzą z antropometrii dynamicznej, która obejmuje pomiary ruchomości stawów. Ergonomia korzysta z tych danych w projektowaniu, ale nie jest ich źródłem.

Pełne wyjaśnienie:

Rysunek przedstawiający zakres poruszania stopą (wartości kątowe ruchu w stawie skokowym) jest typowym przykładem danych z antropometrii. Antropometria zajmuje się pomiarami cech ciała człowieka i obejmuje:

  • antropometrię statyczną (wymiary ciała w spoczynku, np. długości i szerokości),
  • antropometrię dynamiczną (możliwości ruchowe, czyli m.in. zakresy ruchu w stawach).

Zakresy ruchów stawów są uzyskiwane w drodze systematycznych pomiarów na reprezentatywnych grupach osób, często z użyciem narzędzi takich jak goniometr. To właśnie te pomiary stanowią "materiał wejściowy", z którego powstają schematy i rysunki z podanymi kątami.

Odpowiedź "pomiary antropometryczne" jest więc poprawna, bo pytanie dotyczy podstawy wykonania rysunku, czyli skąd pochodzą wartości liczbowe opisujące ruch.

Pozostałe propozycje są niepoprawne z następujących powodów:

  • "badania selekcyjne" dotyczą doboru osób do stanowisk lub zadań (np. oceny predyspozycji), a nie tworzenia baz danych o ruchomości stawów.
  • "zasady ergonomii" mówią, jak projektować środowisko pracy, aby było dopasowane do człowieka. Ergonomia wykorzystuje dane antropometryczne, ale sama nie jest źródłem kątowych zakresów ruchu.
  • "analizatory" to określenie narzędzi/urządzeń. Nawet jeśli sprzęt służy do pomiaru, to nie stanowi "podstawy" w sensie merytorycznego źródła danych; podstawą są wyniki pomiarów antropometrycznych.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: antropometria dostarcza liczb (CO mierzymy), a ergonomia dostarcza reguł zastosowania (JAK projektujemy). Dzięki temu łatwiej uniknąć typowego pomylenia źródła danych z ich praktycznym użyciem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Antropometria dynamiczna opisuje możliwości ruchowe człowieka, np. zakresy ruchu w stawach. W ergonomii służy do dopasowania stanowisk, narzędzi i elementów sterowania do realnych możliwości użytkownika, aby ograniczać wymuszone pozycje i ryzyko przeciążeń.
Kąty zakresu ruchu są wielkościami mierzalnymi, uzyskiwanymi w badaniach ruchomości stawów. To element antropometrii (konkretnie dynamicznej), bo opisuje cechy ciała i jego możliwości. Ergonomia korzysta z tych liczb, ale ich nie "wymyśla" ani nie zastępuje pomiaru.
Antropometria odpowiada na pytanie: jakie są wymiary i możliwości ciała (liczby, kąty, zasięgi). Ergonomia odpowiada: jak projektować pracę na podstawie tych danych (zalecenia, reguły, organizacja stanowiska). W pytaniu o "podstawę rysunku" zwykle chodzi o pomiary.
Mierzy się kątowe zakresy ruchu stopy względem podudzia, czyli m.in. zgięcie grzbietowe i podeszwowe. Takie pomiary wykonuje się narzędziami do oceny kątów (np. goniometrem), a wyniki mogą być potem przedstawiane w formie rysunków i schematów ergonomicznych.
Zwykle nie. Ergonomia korzysta z danych (np. zakresów ruchu) i wskazuje, jak je stosować w projektowaniu stanowiska pracy. Podstawą rysunku z wartościami kątowymi są pomiary antropometryczne (dane liczbowe), a nie same zasady projektowania lub organizacji pracy.
Najczęstszy błąd to mylenie źródła danych z ich zastosowaniem: wybór "zasad ergonomii", bo rysunek kojarzy się z ergonomią. Drugi błąd to traktowanie urządzeń pomiarowych jako "podstawy" merytorycznej, zamiast wskazania, że podstawą są wyniki pomiarów.
Dane o zakresie ruchu wykorzystuje się przy ocenie ergonomii stanowiska: ustawieniu pedałów, podnóżków, wysokości i odległości elementów sterowania, a także przy analizie ryzyka przeciążeń układu mięśniowo-szkieletowego. Celem jest ograniczenie pracy w skrajnych i wymuszonych pozycjach.
Wartości kątowe oznaczają, o ile stopa może się wychylić w danym kierunku w stawie skokowym. Pokazują granice ruchu, które są istotne w projektowaniu ergonomicznych rozwiązań, np. aby pedał nie wymuszał nadmiernego zgięcia i nie zwiększał obciążenia stawu.
Najczęściej jest to goniometr, czyli przyrząd do pomiaru kątów w stawach. Ważne na egzaminie jest rozróżnienie: narzędzie pomaga zebrać dane, ale poprawną "podstawą" rysunku są pomiary antropometryczne (wyniki), a nie sama aparatura.
Przydają się wszędzie tam, gdzie trzeba dopasować przestrzeń do człowieka: rozmieszczenie elementów sterowania, wielkość przestrzeni na nogi, pozycja stóp w pracy stojącej i siedzącej, a także dobór wyposażenia ograniczającego przeciążenia. To wspiera bezpieczeństwo i komfort pracy.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Rysunek pokazuje zakresy kątowe ruchu stopy w stawie (np. zgięcie i wyprost), czyli wielkości mierzalne.Takie dane pochodzą z antropometrii dynamicznej, która obejmuje pomiary ruchomości stawów."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Antropometria" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Antropometria (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "Goniometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Goniometr (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "Staw skokowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Staw_skokowy (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podstawy ergonomii stanowisk pracy (skrypty uczelniane / podręczniki ergonomii)
  • Materiały dydaktyczne o antropometrii statycznej i dynamicznej
  • Instrukcje lub opracowania dotyczące pomiarów goniometrycznych zakresu ruchu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego