KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 11.
Na rysunku przedstawiono zawór rozdzielający przystosowany do sterowania
Ilustracja przedstawia zawór rozdzielający przystosowany do sterowania pneumatycznego, co jest zgodne z podanym pytaniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
O sposobie sterowania zaworu rozdzielającego decyduje symbol przy jego schemacie. Pusty (niezamalowany) trójkąt skierowany do korpusu oznacza sterowanie pneumatyczne wg zasad ISO 1219. Dodatkowo "max 10 bar" jest typowe dla instalacji sprężonego powietrza, a nie dla hydrauliki.

Pełne wyjaśnienie:

W schematach układów pneumatycznych i hydraulicznych typ sterowania zaworu rozdzielającego rozpoznaje się po symbolach graficznych. Dla zaworu 3/2 (3 drogi, 2 położenia) obok prostokątów położeń roboczych umieszcza się symbole elementu przesterowującego oraz ewentualnie powrotu sprężynowego.

Sterowanie pneumatyczne jest oznaczane pustym (niezamalowanym) trójkątem skierowanym do korpusu zaworu. Taki znak wskazuje pilot pneumatyczny, czyli przesterowanie za pomocą sprężonego powietrza. Właśnie ten symbol widnieje na rysunku, dlatego poprawna odpowiedź to: pneumatycznego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Mechanicznego – sterowanie mechaniczne przedstawia się zwykle jako dźwignię, rolkę, przycisk lub inny element naciskowy. Na rysunku nie ma takiego znaku, a widać typowy symbol pilota.
  • Hydraulicznego – sterowanie hydrauliczne odróżnia się m.in. trójkątem zamalowanym. Dodatkowo hydraulika pracuje zazwyczaj na wyższych ciśnieniach niż pneumatyka. Sam napis "max 10 bar" nie jest jedynym kryterium, ale jest spójny z pneumatyką.
  • Elektrycznego – sterowanie elektryczne pokazuje się symbolem cewki elektromagnesu (prostokąt z przekątną). Takiego symbolu na rysunku nie ma, więc nie jest to zawór przesterowywany cewką.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw identyfikuj symbol sterowania (pusty/zamalowany trójkąt, cewka, dźwignia), a dopiero potem traktuj parametry typu "max … bar" jako informację pomocniczą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pusty (niezamalowany) trójkąt skierowany do korpusu zaworu oznacza sterowanie pneumatyczne, czyli przesterowanie zaworu sygnałem sprężonego powietrza (pilotem). To kluczowy znak rozpoznawczy przy odczycie schematów i oznaczeń na korpusie zaworu.
Najprościej porównać wypełnienie trójkąta: pneumatyczne ma trójkąt pusty, a hydrauliczne – trójkąt zamalowany. Oba wskazują sterowanie pilotowe, ale innym medium. Na egzaminie zawsze najpierw sprawdzaj symbol, a nie tylko ciśnienie pracy.
Sterowanie elektryczne zaworu pokazuje się symbolem cewki elektromagnesu (zwykle prostokąt z przekątną). Jeśli na schemacie przy zaworze nie ma symbolu cewki, to nie jest to wersja elektryczna. W takim przypadku należy szukać trójkąta (pilot) lub symbolu dźwigni/przycisku.
Oznaczenie 3/2 oznacza, że zawór ma 3 drogi (przyłącza) i 2 położenia robocze. Typowo są to przyłącza: 1 – zasilanie, 2 – wyjście do odbiornika, 3 – odpowietrzenie. To opis konstrukcji funkcjonalnej, niezależny od typu sterowania.
Nie zawsze. "Max 10 bar" jest typowe dla pneumatyki, ale samo ciśnienie nie powinno być jedynym kryterium. Decydujący jest symbol sterowania na schemacie/korpusie (np. pusty trójkąt dla pneumatyki). Na egzaminie traktuj parametr ciśnienia jako wskazówkę pomocniczą.
Sterowanie mechaniczne jest przedstawiane jako element uruchamiany ręcznie lub przez mechanizm, np. przycisk, dźwignia albo rolka. Jeśli widzisz taki znak przy symbolu zaworu, to przesterowanie jest mechaniczne. Gdy zamiast tego jest trójkąt, mówimy o sterowaniu pilotowym.
Sprężyna pojawia się wtedy, gdy zawór ma powrót sprężynowy, czyli po zaniku sygnału sterującego wraca do położenia spoczynkowego. Sprężyna nie określa rodzaju sterowania (pneumatyczne/elektryczne/mechaniczne), tylko sposób powrotu. W zadaniach trzeba rozróżniać te dwie informacje.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie pustego trójkąta (pneumatyka) z zamalowanym (hydraulika), wybór odpowiedzi "elektryczne" bez sprawdzenia symbolu cewki oraz nadmierne poleganie na samym napisie o ciśnieniu. Najpierw czytaj symbol sterowania, potem resztę oznaczeń.
NC oznacza normalnie zamknięty (w położeniu spoczynkowym przepływ jest zamknięty). To informacja o stanie spoczynkowym zaworu, a nie o tym, czy sterowanie jest pneumatyczne, elektryczne czy mechaniczne. Typ sterowania rozpoznajesz po symbolu (trójkąt/cewka/dźwignia).
Ćwicz odczyt schematów: rozpoznawanie 3/2, 5/2, 5/3 oraz symboli sterowania (pusty trójkąt, zamalowany trójkąt, cewka, dźwignia) i powrotu sprężynowego. Pracuj na kartach katalogowych i typowych schematach instalacji. Na egzaminie zawsze szukaj symbolu sterowania jako pierwszego.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "O sposobie sterowania zaworu rozdzielającego decyduje symbol przy jego schemacie."

Źródła:

  • ISO 1219-1, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols (norma – zasady oznaczeń symboli sterowania)
  • ISO 1219-2, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 2: Circuit diagrams (norma – zasady budowy schematów układów)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki siłowej (symbole graficzne, zawory 3/2, 5/2)
  • Karty katalogowe zaworów pneumatycznych i ich oznaczenia na korpusie
  • Norma ISO 1219 (symbole i schematy układów fluidycznych) – część dotycząca symboli sterowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego