KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 28.
Na rysunku przekładni obiegowej koło satelitarne oznaczono numerem.
Ilustracja przedstawia przekładnię obiegową, która jest częścią mechanizmu technicznego, prawdopodobnie używanego w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koło satelitarne w przekładni obiegowej to koło pośrednie, które zazębia się z kołem słonecznym i zwykle także z wieńcem, a jego oś jest osadzona w jarzmie (nośniku). Na dołączonym rysunku element spełniający te cechy ma oznaczenie 3, dlatego ta odpowiedź jest poprawna.

Pełne wyjaśnienie:

W przekładni obiegowej (planetarnej) wyróżnia się trzy podstawowe elementy: koło słoneczne (zwykle w środku), koła satelitarne (kilka jednakowych kół pośrednich) oraz wieniec (koło z uzębieniem wewnętrznym), a dodatkowo jarzmo/nośnik, które przenosi osie satelit.

Koło satelitarne rozpoznaje się po tym, że:

  • nie jest pojedynczym kołem centralnym (to typowo koło słoneczne),
  • jest kołem "pośrednim" i pracuje w zazębieniu z kołem słonecznym,
  • często jednocześnie zazębia się z wieńcem (zależnie od konstrukcji),
  • obraca się na własnej osi osadzonej w jarzmie i jednocześnie "obieguje" wokół koła słonecznego.

W tym zadaniu identyfikacja odbywa się na podstawie oznaczeń na rysunku. Zgodnie z przedstawionym rysunkiem, numer 3 przypisano do koła, które ma cechy koła satelitarnego (koło pośrednie pracujące w układzie planetarnym), więc ta odpowiedź jest poprawna.

Pozostałe numery są nieprawidłowe, ponieważ na rysunku oznaczają inne elementy przekładni (np. koło centralne, wieniec albo element nośny/obudowę), a nie koło satelitarne. Typowym błędem jest wybór elementu centralnego "bo jest najbardziej widoczny" lub wybór największego koła, zamiast sprawdzenia, które koło jest osadzone na jarzmie i współpracuje z pozostałymi kołami.

Wskazówka egzaminacyjna: przy przekładniach planetarnych zawsze szukaj kół wielokrotnych (kilka jednakowych sztuk) rozmieszczonych wokół środka — to najczęściej satelity. Następnie potwierdź ich rolę, analizując, z czym są w zazębieniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia obiegowa to przekładnia zębata, w której część kół zębatych wykonuje ruch obiegowy. Zwykle składa się z koła słonecznego, kół satelitarnych, wieńca z uzębieniem wewnętrznym i jarzma. Pozwala uzyskać duże przełożenia w zwartej konstrukcji.
Koło satelitarne (satelita) to koło pośrednie, które obraca się na własnej osi osadzonej w jarzmie i jednocześnie "krąży" wokół koła słonecznego. Zazębia się z kołem słonecznym, a w wielu konstrukcjach także z wieńcem.
Satelity to zwykle kilka jednakowych kół rozmieszczonych wokół środka. Rozpoznasz je po tym, że nie są kołem centralnym ani wieńcem oraz są osadzone na jarzmie. Dodatkowo sprawdź, czy współpracują w zazębieniu z kołem słonecznym i/lub wieńcem.
Koło słoneczne jest kołem centralnym, którego oś pokrywa się z osią przekładni. Satelita ma oś przesuniętą od środka i jest osadzona w jarzmie, przez co wykonuje ruch obiegowy. Mylenie ich wynika często z patrzenia tylko na położenie, bez analizy roli w układzie.
Najczęściej spotkasz: koło słoneczne, kilka kół satelitarnych, wieniec (koło pierścieniowe z uzębieniem wewnętrznym) oraz jarzmo/nośnik satelit. W praktyce mogą wystąpić też łożyska, sworznie satelit, obudowa i elementy sprzęgające.
Stosuje się je, gdy potrzebne jest duże przełożenie w małej przestrzeni i dobra sprawność, np. w napędach maszyn, przekładniach wciągarek, reduktorach oraz układach przeniesienia napędu. Są popularne także z powodu równomiernego rozkładu obciążeń na kilka satelit.
Najczęstsze pomyłki to: branie koła centralnego za satelitę, mylenie wieńca z kołem zewnętrznym, ignorowanie jarzma i osi satelit oraz wybór elementu "największego" zamiast tego, który faktycznie pracuje jako koło pośrednie. Pomaga sprawdzanie, z czym jest zazębienie.
W wielu klasycznych układach satelity zazębiają się jednocześnie z kołem słonecznym i wieńcem. Istnieją jednak odmiany przekładni planetarnych, w których konfiguracja jest inna (np. dodatkowe stopnie). Na egzaminie najważniejsze jest rozpoznanie satelity jako koła pośredniego na jarzmie.
Podobne zadania dotyczą rozpoznawania koła słonecznego, wieńca, jarzma/nośnika, kierunku obrotu elementów lub wskazania elementu napędzanego/hamowanego w prostym schemacie. Warto ćwiczyć czytanie rysunków z oznaczeniami oraz podstawowe role elementów przekładni.
Ćwicz na rysunkach złożeniowych i schematach: nazywaj elementy i zaznaczaj, które koła są centralne, które są satelitami, a gdzie jest wieniec i jarzmo. Ucz się po cechach funkcjonalnych (zazębienie, liczba jednakowych kół, osadzenie w jarzmie), a nie po samym kształcie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Koło satelitarne w przekładni obiegowej to koło pośrednie, które zazębia się z kołem słonecznym i zwykle także z wieńcem, a jego oś jest osadzona w jarzmie (nośniku)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przekładnia planetarna" https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_planetarna (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Epicyclic gearing" https://en.wikipedia.org/wiki/Epicyclic_gearing (accessed 2026-03-01)
  • Khan Academy: "Planetary gear systems" https://www.khanacademy.org/science/physics/torque-angular-momentum/rotational-inertia/a/planetary-gear-systems (accessed 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw budowy maszyn (dział: przekładnie zębate, planetarne)
  • Karty katalogowe i instrukcje serwisowe przekładni planetarnych (rysunki złożeniowe)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania elementów na rysunkach technicznych przekładni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego