KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 13.
Na rysunku przestawiono symbol
Ilustracja przedstawia schematyczny symbol wzmacniacza operacyjnego, co jest zgodne z odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wzmacniacz operacyjny na schemacie jest zwykle rysowany jako trójkąt z dwoma wejściami (oznaczanymi + i −) oraz jednym wyjściem. Czujnik pojemnościowy, przetwornik i stabilizator napięcia mają inne, odrębne oznaczenia graficzne, dlatego symbol z rysunku odpowiada wzmacniaczowi operacyjnemu.

Pełne wyjaśnienie:

W schematach ideowych urządzeń mechatronicznych rozpoznawanie symboli jest kluczowe, bo pozwala szybko zidentyfikować funkcję fragmentu układu. Wzmacniacz operacyjny przedstawia się najczęściej jako trójkąt z dwoma wejściami i jednym wyjściem. Charakterystyczne są oznaczenia wejść: wejście nieodwracające ("+") oraz wejście odwracające ("−"). Taki zapis od razu sugeruje element realizujący wzmocnienie różnicowe i pracę w pętli sprzężenia zwrotnego.

Odpowiedź "czujnika pojemnościowego" jest niepoprawna, ponieważ symbole czujników na schematach zwykle akcentują element pomiarowy (np. okładki kondensatora, pole detekcji, sposób wyprowadzeń) i nie mają typowego układu dwóch wejść "+ / −" oraz jednego wyjścia wzmacniacza.

Odpowiedź "przetwornika" jest zbyt ogólna i w praktyce odnosi się do wielu urządzeń (np. przetworników A/C, C/A, przetwornic), których symbole (lub bloki funkcjonalne) nie są standardowo rysowane jak klasyczny wzmacniacz operacyjny z wejściami różnicowymi.

Odpowiedź "stabilizatora napięcia" także nie pasuje: stabilizatory rysuje się zwykle jako element z wejściem, wyjściem i masą/odniesieniem, często z opisem typu (np. liniowy) lub w formie bloku z trzema wyprowadzeniami, a nie jako trójkąt z dwoma wejściami sygnałowymi.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widzisz trójkąt oraz dwa wejścia oznaczone "+" i "−", traktuj to jako silny sygnał, że chodzi o wzmacniacz operacyjny (lub komparator rysowany podobnie). O rozróżnieniu decyduje wówczas kontekst układu (sprzężenie zwrotne, opis, zasilanie), ale w typowym pytaniu o sam symbol oczekiwana jest odpowiedź "wzmacniacz operacyjny".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzmacniacz operacyjny to analogowy układ scalony wzmacniający różnicę napięć między dwoma wejściami. Stosuje się go m.in. do wzmacniania sygnałów z czujników, filtracji, sumowania, całkowania i realizacji regulatorów w torach analogowych urządzeń mechatronicznych.
Najczęściej ma postać trójkąta z dwoma wejściami po jednej stronie (z oznaczeniami + i ) oraz jednym wyjściem po drugiej stronie. Często obok są też wyprowadzenia zasilania, ale w uproszczeniach mogą być pomijane.
Oznaczenia + i informują, jak sygnał wpływa na wyjście: sygnał na wejściu nieodwracającym (+) zwiększa napięcie wyjściowe, a na wejściu odwracającym () działa przeciwnie. To kluczowe przy analizie sprzężenia zwrotnego.
Często jest bardzo podobny (również trójkąt z wejściami +/). W praktyce rozróżnia się je po opisie elementu na schemacie i sposobie użycia: komparator zwykle pracuje bez liniowego sprzężenia zwrotnego i daje wyjście dwustanowe.
Najczęściej: wzmacniacz sygnałów z tensometrów i czujników, filtr dolnoprzepustowy przeciwzakłóceniowy, wzmacniacz różnicowy, bufor napięciowy, układy kondycjonowania sygnału do wejść ADC sterownika oraz proste generatory i integratory w torach analogowych.
Uczniowie mylą go z ogólnym "przetwornikiem" lub blokiem funkcjonalnym, bo oba mogą być rysowane jako uproszczone kształty. Warto szukać detalu: dwa wejścia oznaczone +/ oraz pojedyncze wyjście są charakterystyczne dla wzmacniacza operacyjnego.
Najczęściej spotkasz: odwracający, nieodwracający, sumujący, różnicowy i bufor (wtórnik). Różnią się tym, do którego wejścia podajesz sygnał oraz jak zrealizowane jest sprzężenie zwrotne rezystorami.
W schematach uproszczonych piny zasilania bywają pomijane, aby nie zaciemniać rysunku. Wtedy zakłada się, że zasilanie jest podłączone "globalnie" w projekcie. Na egzaminie nadal można rozpoznać element po trójkącie i wejściach +/.
Zwykle nie. Stabilizator pokazuje się jako element z wejściem, wyjściem i odniesieniem (np. masa), często w formie bloku/regulatora, a nie trójkąta z wejściami różnicowymi. Jeśli na rysunku występują wejścia +/, to silnie wskazuje na op-amp/komparator.
Ucz się w zestawach: symbole + typowe zastosowanie + najczęstsze pomyłki. Dobrze działa trening z krótkimi seriami rysunków i natychmiastową odpowiedzią. Skup się na detalach (liczba wejść/wyjść, znaki +/, masa, strzałki), nie tylko na ogólnym kształcie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Wzmacniacz operacyjny na schemacie jest zwykle rysowany jako trójkąt z dwoma wejściami (oznaczanymi + i −) oraz jednym wyjściem."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Wzmacniacz operacyjny" (sekcje: symbol/schemat), https://pl.wikipedia.org/wiki/Wzmacniacz_operacyjny - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (EN), "Operational amplifier" (section: Schematic symbol), https://en.wikipedia.org/wiki/Operational_amplifier - dostęp 2026-02-27
  • All About Circuits, "Operational Amplifier Basics" (schematic symbol and terminals), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/semiconductors/chpt-8/operational-amplifier-basics/ - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw elektroniki analogowej (rozdziały o wzmacniaczu operacyjnym)
  • Zestawienia symboli elementów elektronicznych do schematów ideowych
  • Ćwiczenia: rozpoznawanie symboli na schematach (op-amp, stabilizator, czujniki, przetworniki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego