KWALIFIKACJA MOT6 - TEST WIEDZY NR 10

PYTANIE NR 4.
Na rysunku technicznym widzisz oznaczenie "±0.05". Co to oznacza?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis ±0,05 przy wymiarze oznacza tolerancję symetryczną: wymiar wykonany może odbiegać od nominalnego zarówno "na plus", jak i "na minus" o 0,05 mm.
Dozwolony jest więc przedział: nominalny−0,05 mm do nominalny+0,05 mm. W praktyce sprawdza się to pomiarem.

Pełne wyjaśnienie:

Zapis ±0,05 umieszczony przy wymiarze na rysunku technicznym oznacza, że podany wymiar jest wymiarem nominalnym, a wykonany detal może mieć od niego odchyłkę w obie strony o tę samą wartość. Innymi słowy jest to tolerancja symetryczna: dopuszcza się zarówno niewielkie "przewymiarowanie", jak i "niedowymiarowanie".

Jeżeli wymiar nominalny wynosi N, to zapis ±0,05 mm oznacza dopuszczalny zakres:
N − 0,05 mm do N + 0,05 mm. Każdy wynik pomiaru mieszczący się w tym przedziale traktuje się jako zgodny z rysunkiem, a wyjście poza przedział oznacza niezgodność (część może nie pasować, powodować luzy albo zbyt duży wcisk).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Stwierdzenie o "minimalnej dopuszczalnej różnicy" nie opisuje tolerancji. Tolerancja określa maksymalny dopuszczalny rozrzut od wymiaru nominalnego, a nie wartość minimalną.
  • Interpretacja jako "mnożenie" lub "dzielenie" wszystkich wymiarów to pomylenie tolerancji z pojęciem skali lub współczynnika przeliczeniowego. Znak ± w tym kontekście jest jednoznacznie związany z odchyłkami wymiaru.

W diagnostyce i naprawie pojazdów ma to znaczenie np. przy ocenie zużycia lub dopasowania elementów współpracujących (czujniki, uchwyty, tuleje, elementy montażowe). Dobór przyrządu pomiarowego powinien zapewnić dokładność wystarczającą do oceny tolerancji (często mikrometr będzie właściwszy niż suwmiarka, gdy wymagania są "setkowe").

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zapis tolerancji symetrycznej. Oznacza, że wymiar wykonany może być zarówno większy, jak i mniejszy od wymiaru nominalnego o 0,05 mm. Dopuszczalny zakres to nominalny−0,05 mm do nominalny+0,05 mm.
Najpierw odczytaj wymiar nominalny N. Następnie policz granice: dolna = N − 0,05 mm, górna = N + 0,05 mm. Jeśli pomiar mieści się między tymi wartościami (włącznie), detal spełnia wymaganie.
W rysunku technicznym "±" przy liczbie związanej z wymiarem jest standardowym zapisem odchyłek od nominalu. Mnożenie/dzielenie dotyczyłoby skali lub przeliczeń i byłoby opisane inaczej (np. jako skala rysunku), a nie jako "±" przy konkretnym wymiarze.
Najczęstsze błędy to: pominięcie znaku "±" i traktowanie 0,05 jako "jakiejś poprawki", mylenie tolerancji z minimalnym wymogiem, oraz założenie, że chodzi o współczynnik skali. Na egzaminie zawsze łącz "±" z odchyłką od nominalu.
Nie. To odchyłka od wymiaru nominalnego, a nie różnica między dwoma losowymi pomiarami. Przy ±0,05 całkowity "rozstęp" tolerancji wynosi 0,10 mm (od N−0,05 do N+0,05), ale odniesieniem zawsze jest nominalny wymiar z rysunku.
Trzeba dobrać przyrząd o rozdzielczości i niepewności pomiaru odpowiedniej do wymagania. Dla tolerancji "setkowych" często stosuje się mikrometr lub czujnik zegarowy; suwmiarka bywa na granicy możliwości, zależnie od jakości i warunków pomiaru.
W praktyce są ważne m.in. przy pasowaniu tulei, osi, elementów mocowań czujników, części układu hamulcowego i zawieszenia oraz przy regeneracji elementów. Przekroczenie tolerancji może powodować luzy, hałas, nieszczelność lub problemy z montażem.
Przy tolerancji ± dopuszczalne odchyłki są równe w górę i w dół od nominalu. Tolerancja jednostronna dopuszcza odchyłkę tylko w jedną stronę (np. +0,05/0). Na egzaminie kluczowe jest zauważenie, czy odchyłki są symetryczne czy nie.
Najczęściej na rysunkach maszynowych w Polsce wymiary podaje się w milimetrach, ale formalnie trzeba patrzeć na jednostki przy wymiarze lub w tabliczce rysunkowej. Sam zapis "±0,05" oznacza odchyłkę w tej samej jednostce co wymiar nominalny.
Najpierw rozpoznaj kontekst: zapis stoi przy wymiarze, więc dotyczy tolerancji. Następnie powiąż "±" z odchyłką od nominalu w obie strony. Odrzucaj odpowiedzi mówiące o mnożeniu/dzieleniu lub "minimalnej różnicy", bo to typowe dystraktory.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tolerancja_(technika) - dostęp 2026-03-01
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Engineering_tolerance - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (dział: tolerancje wymiarów i odchyłki)
  • Materiały szkolne z metrologii warsztatowej (pomiar długości, dobór przyrządów)
  • Instrukcje stanowiskowe z kontroli jakości w warsztacie/serwisie (kryteria zgodności z dokumentacją)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego