W jednofazowych silnikach indukcyjnych stosuje się uzwojenie główne oraz uzwojenie pomocnicze. Aby uzyskać moment rozruchowy, w torze uzwojenia pomocniczego wytwarza się przesunięcie fazowe prądu względem uzwojenia głównego. Realizuje się to najczęściej przez zastosowanie kondensatorów.
Kondensator pracy jest przewidziany do pracy ciągłej (pozostaje w obwodzie podczas normalnej pracy silnika), natomiast kondensator rozruchowy zwiększa moment startu i zwykle powinien zostać dołączony tylko na czas rozruchu. Po rozpędzeniu wirnika do odpowiedniej prędkości obwód rozruchowy powinien zostać automatycznie rozłączony.
Jeżeli opis usterki brzmi: "kondensator rozruchowy nie wyłącza się po osiągnięciu przez wirnik ustalonej prędkości obrotowej", to problem dotyczy nie samego elementu pojemnościowego, lecz mechanizmu/elementu sterującego odłączaniem. Odpowiedź "Wyłącznik Wr" jest poprawna, ponieważ to on odpowiada za przełączenie/rozłączenie toru rozruchowego po rozbiegu silnika.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Wyłącznik W" – w typowych układach jest to wyłącznik zasilania/sterowania (załącza lub wyłącza cały obwód), a nie element realizujący automatyczne odłączenie kondensatora rozruchowego po osiągnięciu prędkości.
- "Kondensator C" – odpowiada za przesunięcie fazowe (zwykle jako kondensator pracy). Jego uszkodzenie może powodować trudności w starcie lub spadek momentu, ale nie tłumaczy sytuacji, w której kondensator rozruchowy "nie wyłącza się".
- "Kondensator Cr" – jest elementem rozruchowym, ale nie jest "wyłącznikiem". Sam kondensator nie podejmuje decyzji o rozłączeniu; jeżeli pozostaje włączony zbyt długo, przyczyną jest niesprawny element odłączający albo tor sterowania.
W praktyce serwisowej taka usterka może skutkować zwiększonym prądem, przegrzewaniem silnika i skróceniem żywotności elementów. Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: gdy problem dotyczy tego, że coś nie zostało rozłączone po rozruchu, podejrzenie pada na element przełączający/odłączający, a nie na sam kondensator.
