KWALIFIKACJA ELE1 - TEST WIEDZY NR 10

PYTANIE NR 9.
Rozważ następujący schemat elektryczny:
   S1      L1
   o----o--/ --o----o
  /|\         |     |
  | |         |     |
  | | R1      |     |
  | o----/\/\/----o |
  |                 |
  o-----------------o
Gdzie S1 to wyłącznik, L1 to lampa, a R1 to rezystor. Jakie jest prawidłowe zdanie opisujące ten schemat?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W przedstawionym układzie wyłącznik S1 znajduje się w torze zasilania wspólnym dla lampy L1 i rezystora R1, więc po jego otwarciu obwód zostaje przerwany i prąd nie popłynie przez żaden z tych elementów. Po zamknięciu S1 obwód jest kompletny i prąd może płynąć przez oba elementy zgodnie z połączeniem.

Pełne wyjaśnienie:

Wyłącznik (łącznik) steruje przepływem prądu wtedy, gdy znajduje się w szeregu z torem prądowym, czyli jego otwarcie powoduje przerwę w obwodzie. W pokazanym schemacie S1 jest umieszczony w takim miejscu, że przerwa wprowadzona przez jego rozłączenie odcina drogę przepływu prądu dla całej pętli obejmującej elementy L1 i R1.

Dlatego zdanie: "Wyłącznik S1 kontroluje przepływ prądu przez lampę L1 i rezystor R1 równocześnie" jest poprawne. Gdy S1 jest otwarty, obwód jest niezamknięty i prąd nie popłynie ani przez lampę, ani przez rezystor. Gdy S1 jest zamknięty, pętla zasilania zostaje domknięta i możliwy jest przepływ prądu przez elementy znajdujące się w tej samej drodze prądowej.

Pozostałe stwierdzenia są błędne, bo zakładają, że S1 wpływa tylko na jeden z elementów albo na żaden. To byłoby możliwe, gdyby np. lampa lub rezystor były zasilane z innej, niezależnej gałęzi omijającej S1 (tzw. obejście), albo gdyby wyłącznik był włączony wyłącznie w jedną z gałęzi połączenia równoległego. W tym schemacie nie ma jednak osobnej drogi zasilania omijającej wyłącznik, więc rozłączenie S1 przerywa ciągłość obwodu dla całego układu.

Wskazówka egzaminacyjna: analizując takie zadania, najpierw znajdź węzły (punkty połączeń) i prześledź możliwą pętlę: źródło → odbiornik(i) → powrót do źródła. Jeśli na tej jedynej drodze znajduje się rozłączony łącznik, prąd nie popłynie przez elementy znajdujące się za tą przerwą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że wyłącznik leży na jedynej drodze przepływu prądu. Po jego rozłączeniu obwód staje się otwarty, więc prąd nie może płynąć przez elementy znajdujące się dalej w tym samym torze.
Elementy są w szeregu, gdy prąd ma jedną drogę i musi przepłynąć kolejno przez każdy element. Są równolegle, gdy mają wspólne dwa węzły i prąd może rozdzielać się na gałęzie.
Ponieważ S1 tworzy przerwę w torze zasilania wspólnym dla całej pętli. Jeśli nie ma alternatywnej drogi (obejścia) omijającej S1, to prąd nie popłynie przez żaden element w tej pętli.
Nie. Aby lampa świeciła, obwód musi być zamknięty, czyli musi istnieć ciągła droga przepływu prądu od źródła i z powrotem do źródła. Przerwa w wyłączniku przerywa tę drogę.
Najczęściej myli się węzły i gałęzie, bo linie są uproszczone. Pomaga "rysowanie w głowie" węzłów oraz śledzenie pętli: sprawdź, czy istnieje ciągła ścieżka bez przerw od zasilania do odbiornika.
Rezystor musiałby być w innej gałęzi, zasilanej niezależnie od lampy, albo mieć obejście omijające wyłącznik. Wtedy rozłączenie S1 przerwałoby tylko jedną gałąź, a druga mogłaby pozostać zasilana.
Najczęściej tak, ale nie tylko. Rezystor może też dzielić napięcie, pełnić funkcję obciążenia testowego, elementu pomiarowego (bocznik) lub części układu sterowania. Funkcję rozpoznaje się po kontekście połączeń.
W trybie ciągłości/omomierza sprawdza się, czy między zaciskami wyłącznika jest przejście po zamknięciu i brak przejścia po otwarciu. Pomiary wykonuje się przy odłączonym zasilaniu dla bezpieczeństwa.
Często pojawiają się zadania: które elementy zostaną odłączone po rozłączeniu łącznika, gdzie wstawić bezpiecznik, jak rozpoznać gałęzie równoległe, albo co się stanie po przerwaniu jednego przewodu w obwodzie.
Znajdź pętlę: jeśli możesz "przejść" przewodami od jednego bieguna zasilania przez element i wrócić do drugiego bieguna bez napotkania przerwy (np. otwartego wyłącznika), to prąd może płynąć.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Po zamknięciu S1 obwód jest kompletny i prąd może płynąć przez oba elementy zgodnie z połączeniem."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Obwód elektryczny" – sekcje o obwodzie otwartym i zamkniętym, https://pl.wikipedia.org/wiki/Obw%C3%B3d_elektryczny (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Połączenie szeregowe" – opis wpływu przerwy w obwodzie szeregowym, https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_szeregowe (dostęp: 2026-02-27)
  • All About Circuits: "Series Circuits" – zasada przerwania prądu po otwarciu obwodu, https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-5/series-circuits/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrotechniki (obwody prądu stałego, analiza połączeń)
  • Materiały dydaktyczne o czytaniu schematów ideowych i symbolach elektrycznych
  • Zadania praktyczne: rysowanie schematów i wskazywanie, które elementy są odłączane przez dany łącznik

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego