KWALIFIKACJA INF1 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 36.
Na schemacie aparatu telefonicznego CB rezystor R1 i kondensator C1 pełnią rolę układu
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny aparatu telefonicznego CB, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ gasikowy złożony z rezystora i kondensatora (człon RC) służy do tłumienia krótkich impulsów napięciowych i zakłóceń powstających przy komutacji styków, ogranicza iskrzenie i trzaski. Układ separujący lub separacji galwanicznej wymagałby elementu izolującego (np. transformatora), a antylokalny dotyczy tłumienia odsłuchu własnego, nie gaszenia przepięć.

Pełne wyjaśnienie:

W klasycznych schematach aparatów telefonicznych para elementów rezystor + kondensator połączonych jako człon RC jest typowym układem gasikowym. Jego zadaniem jest tłumienie szybkich zmian napięcia (przepięć) oraz zakłóceń impulsowych pojawiających się w chwili przełączania styków lub innych elementów komutujących.

Jak to działa w praktyce?

  • Kondensator przejmuje krótkotrwały impuls (dla szybkich zmian ma małą reaktancję), przez co ogranicza stromość narastania napięcia.
  • Rezystor ogranicza prąd ładowania/rozładowania kondensatora i rozprasza energię w postaci ciepła, stabilizując pracę układu.
  • W efekcie maleje ryzyko iskrzenia na stykach oraz słyszalnych zakłóceń (trzasków) w torze rozmównym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "separującego" – samo RC nie "oddziela" obwodów w sensie izolacji; to raczej człon tłumiący/filtrujący zakłócenia.
  • "antylokalnego" – układ antylokalny (tłumienie odsłuchu własnego, tzw. sidetone) realizuje się zwykle przez odpowiednie połączenia transformatora/hybrydy/mostka, a nie przez prosty człon gasikowy RC.
  • "separacji galwanicznej" – separacja galwaniczna wymaga elementu zapewniającego izolację elektryczną (np. transformatora, optoizolatora). Rezystor i kondensator nie zapewniają takiej izolacji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz na schemacie parę R+C umieszczoną przy stykach lub przy miejscu, gdzie mogą powstawać impulsy przełączania, najczęściej jest to człon gasikowy lub przeciwzakłóceniowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Układ gasikowy to najczęściej człon RC (rezystor i kondensator), który tłumi krótkie przepięcia i zakłócenia impulsowe powstające przy przełączaniu styków. Zmniejsza iskrzenie, ogranicza trzaski w torze i chroni elementy przed udarami napięcia.
Kondensator "przejmuje" szybkie skoki napięcia, a rezystor ogranicza prąd ładowania i rozprasza energię. Dzięki temu spada stromość impulsu i amplituda zakłócenia. To typowy sposób ograniczania zakłóceń od komutacji w układach analogowych.
Separacja galwaniczna oznacza brak bezpośredniego połączenia elektrycznego między obwodami. Rezystor i kondensator nadal tworzą ścieżkę prądu (stałą lub zmienną), więc nie izolują obwodów. Izolację zapewnia np. transformator lub optoizolator.
Układ antylokalny służy do ograniczenia odsłuchu własnego głosu w słuchawce (sidetone). Realizuje się go przez odpowiednie zbalansowanie torów nadawczego i odbiorczego, często z użyciem transformatora/hybrydy. To inna funkcja niż tłumienie przepięć.
Układ gasikowy RC bywa wpięty przy elementach przełączających lub tam, gdzie powstają impulsy (styki, przekaźniki). Filtry sygnałowe częściej są w torze sygnału i mają określone pasmo pracy. Lokalizacja i cel wpięcia na schemacie są kluczowe.
Trzaski mogą powstawać przy szybkim przełączaniu styków, rozłączaniu obwodów indukcyjnych lub przy udarach w linii. Impuls napięciowy może przenosić się do toru rozmównego jako zakłócenie słyszalne. Układy gasikowe ograniczają takie zjawiska.
Przy braku tłumienia impulsów mogą występować głośniejsze trzaski, większe iskrzenie na stykach oraz większa wrażliwość na zakłócenia. W zależności od miejsca wpięcia, zwarcie kondensatora może też zaburzyć pracę obwodu, a przerwa zmniejszy skuteczność gaszenia.
Tak, bo zakłócenia impulsowe mogą przenosić się po torze miedzianym i pogarszać jakość rozmów lub sygnałów. Elementy przeciwzakłóceniowe w urządzeniach abonenckich i zakończeniach linii pomagają ograniczać źródła zakłóceń i ułatwiają diagnostykę problemów jakościowych.
Najczęściej stosuje się transformatory (sprzęgające i dopasowujące), czasem optoizolatory w układach sterowania oraz izolowane przetwornice w zasilaniu. Celem jest przerwanie drogi prądu stałego między obwodami przy zachowaniu przekazu sygnału.
Najpierw ustal, gdzie są wpięte: równolegle do styków/komutacji (często gasik), w torze sygnału (filtr), przy zasilaniu (odsprzęganie). Potem oceń cel: tłumienie impulsów, kształtowanie pasma czy stabilizacja. Dopiero na końcu wybieraj nazwę układu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że układ gasikowy złożony z rezystora i kondensatora (człon RC) służy do tłumienia krótkich impulsów napięciowych i zakłóceń powstających przy komutacji styków, ogranicza iskrzenie i trzaski.

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw elektrotechniki (obwody RC, stany nieustalone, tłumienie przepięć)
  • Materiały szkolne z telekomunikacji analogowej i urządzeń abonenckich (schematy aparatów telefonicznych)
  • Notatki z zajęć o zakłóceniach w torach miedzianych i metodach ich ograniczania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego