KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 9.
Na schemacie cewka przekaźnika K9 podłączona jest do
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla kwalifikacji mechatronika (E3 + E4).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na podstawie schematu należy prześledzić połączenia cewki przekaźnika K9 i wskazać blok, do którego jest ona bezpośrednio dołączona.
Jeżeli linia zasilania/sterowania cewki prowadzi do wyjścia wzmacniacza, poprawna jest odpowiedź "wzmacniacza", a nie elementów toru zasilania (prostownik, stabilizator) ani układu regulacji.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na odczycie połączeń na schemacie: cewka przekaźnika (oznaczona jako K9) jest elementem wykonawczym, który zadziała dopiero wtedy, gdy zostanie na nią podane właściwe napięcie/prąd sterujący. W wielu układach mechatronicznych cewka przekaźnika bywa sterowana nie bezpośrednio z wyjścia czujnika lub sterownika, ale poprzez stopień pośredni (np. wzmacniający), który zapewnia odpowiednią wydajność prądową i separuje obwody.

Odpowiedź "wzmacniacza" jest właściwa wtedy, gdy ze schematu wynika, że przewody cewki K9 są podłączone do wyjścia bloku/układu opisanego jako wzmacniacz (albo do stopnia, którego funkcją jest wzmocnienie sygnału sterującego dla cewki). W praktyce oznacza to, że wzmacniacz pełni rolę układu wysterowania: przyjmuje sygnał sterujący o małej mocy i dostarcza energię potrzebną do zadziałania przekaźnika.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w takim układzie?

  • "stabilizatora" – stabilizator służy do utrzymania możliwie stałego napięcia zasilania. Jeżeli cewka byłaby podłączona do stabilizatora, na schemacie musiałaby wynikać bezpośrednia zależność od jego wyjścia (zwykle w torze zasilania), a nie od stopnia wysterowania.
  • "prostownika" – prostownik zamienia prąd przemienny na stały. W typowych schematach jest elementem części zasilacza, a nie blokiem, do którego "podłącza się" cewkę jako element sterowany. Sama obecność prostownika w urządzeniu nie oznacza, że to on steruje cewką.
  • "regulatora" – regulator realizuje funkcję regulacji (np. PID) i generuje sygnał sterujący, ale często wymaga stopnia wykonawczego/pośredniego. Jeśli schemat pokazuje wysterowanie przez wzmacniacz, to regulator nie jest miejscem bezpośredniego podłączenia cewki, tylko źródłem sygnału dla toru sterowania.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach "na schemacie element X jest podłączony do…" nie zgaduj funkcji "z doświadczenia". Śledź fizycznie linię połączenia od zacisków cewki do opisanego bloku/węzła i dopiero wtedy wybierz odpowiedź.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cewka przekaźnika to uzwojenie, które po zasileniu wytwarza pole magnetyczne i powoduje przełączenie styków przekaźnika. Na schemacie jest to część "sterująca" przekaźnika, a jej podłączenie pokazuje, skąd pochodzi sygnał i energia do zadziałania elementu wykonawczego.
Należy prześledzić obie linie wychodzące z cewki K9 do najbliższych węzłów lub bloków funkcjonalnych. Kluczowe jest sprawdzenie, czy przewody trafiają do wyjścia konkretnego bloku (np. wzmacniacza), czy do części zasilacza. Nie opieraj się na domyśle, tylko na przebiegu połączeń.
Wzmacniacz (stopień mocy/driver) pozwala wysterować cewkę sygnałem o małej mocy, np. z czujnika lub sterownika. Zapewnia odpowiedni prąd, poprawia odporność na zakłócenia i często separuje część sterującą od wykonawczej. Dzięki temu przekaźnik zadziała pewnie mimo ograniczeń wyjść sterownika.
Zwykle nie. Prostownik jest elementem toru zasilania (zamienia AC na DC) i sam w sobie nie realizuje funkcji wysterowania. Cewka może być zasilana napięciem po prostowaniu, ale na schemacie sterowanie cewką jest zwykle pokazane przez element wykonawczy (np. tranzystor/driver/wzmacniacz), a nie przez sam prostownik.
Stabilizator jest częścią zasilacza i zwykle ma wejście/wyjście napięcia zasilania (np. linie +V, 0V) z opisem stabilizacji. Wzmacniacz jest w torze sygnałowym/sterującym: ma wejście sygnału i wyjście, które "napędza" obciążenie (np. cewkę). Pomaga też zwrócić uwagę na opisy bloków na rysunku.
W wielu schematach litera K jest stosowana do oznaczania przekaźników lub styczników, a liczba (np. 9) identyfikuje konkretny element w urządzeniu. Najważniejsze na egzaminie jest rozpoznanie, że K9 odnosi się do przekaźnika, a następnie odczytanie, jak zasilana i sterowana jest jego cewka.
Najczęstsze to: zgubienie ciągłości linii na skrzyżowaniach, pominięcie punktu połączeniowego (kropki), mylenie numerów przewodów i odczyt "na skróty" bez dojścia do opisanego bloku. Pomaga prowadzenie palcem/linijką oraz sprawdzenie obu końców elementu (dwa zaciski cewki).
Nie w sposób pewny. To pytanie jest o konkretne połączenie w danym układzie, więc decydująca jest informacja z rysunku. Teoria pomaga zrozumieć, dlaczego takie połączenie ma sens, ale poprawna odpowiedź wynika z tego, co faktycznie jest narysowane i opisane w dokumentacji.
Gdy potrzebna jest większa szybkość przełączania, cicha praca, większa trwałość lub mniejsze gabaryty. Wtedy spotyka się tranzystory, triaki albo przekaźniki półprzewodnikowe. Mimo to na egzaminie często pojawiają się klasyczne przekaźniki, bo dobrze ilustrują podział na obwód sterowania (cewka) i wykonawczy (styki).
Ćwicz na wielu schematach: zaznaczaj element, śledź połączenia do zasilania i do stopnia sterującego, a potem wnioskuj o funkcji układu. Pomaga też rozpoznawanie typowych bloków (zasilacz, prostownik, stabilizator, wzmacniacz/driver, regulator) i ich roli w całym systemie mechatronicznym.
info

Około 84% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z elektrotechniki/automatyki dotyczące przekaźników i układów sterowania
  • Materiały dydaktyczne z czytania dokumentacji technicznej (schematy ideowe, blokowe, montażowe)
  • Instrukcje serwisowe/DTR urządzeń mechatronicznych zawierające przykładowe schematy sterowania przekaźnikami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego