Maszyna prądu stałego może mieć różne sposoby wytwarzania strumienia magnetycznego (wzbudzenia). W zadaniu należy rozpoznać rodzaj wzbudzenia na podstawie schematu połączeń.
Odpowiedź "szeregowo-bocznikowym" jest poprawna, gdy na schemacie widać jednocześnie:
- uzwojenie bocznikowe (wzbudzenia równoległego) – włączone równolegle do obwodu twornika lub do zacisków zasilania,
- uzwojenie szeregowe – włączone w szereg z twornikiem (prąd twornika przepływa także przez to uzwojenie).
Taka konfiguracja jest nazywana wzbudzeniem compound, czyli szeregowo-bocznikowym. W praktyce pozwala łączyć zalety dwóch metod: stabilizację napięcia/prędkości wynikającą z gałęzi bocznikowej oraz "dodatkowe" wzmocnienie strumienia przy obciążeniu dzięki gałęzi szeregowej.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w takim układzie:
- "bocznikowym" – dotyczy przypadku, gdy występuje tylko uzwojenie równoległe, bez dodatkowego uzwojenia szeregowego. Jeśli na schemacie jest także uzwojenie w szeregu z twornikiem, nie można tego nazwać czystym bocznikiem.
- "obcowzbudnym" – oznacza, że uzwojenie wzbudzenia jest zasilane z oddzielnego źródła, niezależnego od obwodu twornika. Sam fakt połączenia "gdzieś równolegle" nie wystarcza; kluczowa jest separacja źródła wzbudzenia. Gdy wzbudzenie nie ma własnego niezależnego zasilania, nie jest to obcowzbudne.
- "szeregowym" – to sytuacja, gdy uzwojenie wzbudzenia jest wyłącznie w szeregu z twornikiem (brak gałęzi bocznikowej). Jeśli na schemacie widnieje dodatkowa gałąź równoległa uzwojenia wzbudzenia, nie jest to czyste wzbudzenie szeregowe.
Wskazówka egzaminacyjna: przy takich pytaniach najpierw "śledź" obwód prądu twornika i sprawdź, czy po drodze występuje uzwojenie wzbudzenia (szereg), a następnie poszukaj osobnej gałęzi wzbudzenia podłączonej równolegle (bocznik). Obecność obu naraz prowadzi do rozpoznania wzbudzenia szeregowo-bocznikowego.
